توقف فرسایشی تریلرها در صف گازوئیل
صفهای طولانی گازوئیل در جایگاههای عرضه سوخت نیریز، به یکی از مهمترین دغدغههای رانندگان خودروهای سنگین در این شهرستان تبدیل شده است؛ وضعیتی که به گفته رانندگان، حالا به مشکلاتی نظیر فشارهای اقتصادی، کاهش بار، تأخیر در دریافت کرایه و افزایش هزینههای نگهداری کامیونها گره خورده و ادامه فعالیت را برای بسیاری از آنان دشوار کرده است. بررسیهای میدانی و گفتوگو با رانندگان تریلر و خودروهای سنگین در نیریز نشان میدهد صفهای دریافت گازوئیل در برخی مواقع به ۴۰ تا ۵۰ دستگاه نیز میرسد؛ صفهایی که با رسیدن هر تانکر سوخت هم الزاماً جمع نمیشود و تنها بخشی از رانندگان موفق به سوختگیری میشوند. در نتیجه، برخی رانندگان ناچارند ساعتها و گاه تا روز بعد در انتظار بمانند.
یکی از رانندگان تریلر میگوید مشکل فقط به چند روز خاص ماه محدود نیست. به گفته او، اگرچه از سوی مسئولان عنوان میشود که اوج ازدحام معمولاً در روزهای ابتدایی، میانی و پایانی ماه و همزمان با شارژ کارتهای سوخت رخ میدهد، اما در روزهای عادی نیز جایگاهها گاه برای ساعتهای طولانی با کمبود گازوئیل مواجهاند.
در بخش دیگری از گلایهها، برخی رانندگان به نبود یا فعالیت نامنظم جایگاه مناسب برای خودروهای سنگین اشاره میکنند و معتقدند نیریز با توجه به قرار گرفتن در مسیر تردد کامیونها، به سهمیه و زیرساختی متناسب با حجم عبور و مرور نیاز دارد. آنان میگویند در برخی شهرهای دیگر، روند سوختگیری برای خودروهای سنگین با نظم بیشتری انجام میشود؛ اما در نیریز رانندگان ناچارند زمان قابل توجهی را در صف یا زیر پمپ منتظر بمانند.
در مقابل، مسئولان حوزه سوخت و جایگاهها تأکید دارند که مسئله اصلی، کمبود مطلق سوخت نیست؛ بلکه محدودیت در حجم ورودی روزانه، فاصله زمانی میان محمولهها و هجوم همزمان رانندگان، علت اصلی شکلگیری صفهاست. مهدی فرامرزینژاد یکی از مسئولان جایگاههای سوخت نیریز، میگوید در مقطعی حدود یک روز در روند دریافت گازوئیل اختلال ایجاد شد؛ اما صفهای طولانی بیشتر به دلیل محدود بودن حجم روزانه سوخت و همچنین اختلال در بارگیری از بندرعباس و شرایط نامساعد اخیر بوده است.
به گفته او، روزانه حدود ۳۰ هزار لیتر گازوئیل وارد جایگاه میشود؛ میزانی که تنها برای حدود ۱۵۰ خودرو کفایت میکند و معمولاً طی سه ساعت به فروش میرسد. در نتیجه، رانندگانی که پس از اتمام این سهمیه به جایگاه میرسند، باید تا روز بعد منتظر محموله تازه بمانند. او همچنین تأکید میکند که روند تأمین سوخت به عواملی، چون وضعیت پالایشگاه، حملونقل و شرایط آبوهوایی وابسته است و اختلال در هر بخش میتواند باعث تأخیر و ازدحام شود.
سرپرست شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ناحیه نیریز نیز با رد ادعای کمبود مطلق سوخت، میگوید: گازوئیل بر پایه سهمیهبندی سراسری و از طریق سامانه پیمایش و بارنامه میان خودروها توزیع میشود و تعیین میزان سهمیه در اختیار جایگاهها نیست. او توضیح میدهد که مقدار سهمیه هر کامیون به نوع خودرو، تعداد چرخ، میزان کارکرد و پیمایش آن بستگی دارد.
مهدی قاسمی با اشاره به این که هر تانکر حدود ۳۰ هزار لیتر گازوئیل حمل میکند، میگوید این حجم سوخت در مدت سه تا چهار ساعت فروخته میشود و همین فاصله تا رسیدن محموله بعدی، صف ایجاد میکند. او همچنین معتقد است جایگاههای نیریز نسبت به برخی شهرهای اطراف سهمیه مناسبتری دارند و به همین دلیل، کامیونهای عبوری نیز برای سوختگیری وارد این شهرستان میشوند؛ عاملی که به طولانیتر شدن صفها دامن میزند.
به گفته سرپرست شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ناحیه نیریز، سهمیه جایگاهها در سطح ملی تعیین میشود و حتی استان نیز اختیار کامل برای افزایش آن ندارد. او میگوید در ماههای مختلف، مصرف گازوئیل شهرستان بین ۷.۵ تا ۱۰ میلیون لیتر متغیر است و در شرایط فعلی نیز مسئولان محلی تلاش کردهاند از کاهش سهمیه نیریز جلوگیری کنند.
با این حال، آنچه از مجموع روایت رانندگان و توضیحات مسئولان برمیآید، این است که حتی اگر از نگاه رسمی کمبود مطلق سوخت وجود نداشته باشد، شکل فعلی توزیع، محدود بودن حجم ورودی روزانه و همزمانی مراجعه رانندگان، در عمل همان نتیجه را برای بخشی از ناوگان حملونقل به همراه داشته است: اتلاف زمان، فرسودگی بیشتر، اختلال در حمل بار و افزایش فشار معیشتی بر قشری که بخش مهمی از زنجیره جابهجایی کالا را بر دوش دارد.
در چنین شرایطی، رانندگان انتظار دارند علاوه بر مدیریت بهتر زمانبندی و توزیع سوخت، برای شهرستانی مانند نیریز که در مسیر تردد خودروهای سنگین قرار دارد، سهمیهای متناسبتر و زیرساختی پایدارتر در نظر گرفته شود؛ مطالبهای که اگر بیپاسخ بماند، میتواند تبعات آن را فراتر از جایگاههای سوخت و در چرخه حملونقل و معیشت خانوارهای راننده نمود یابد.
