جاده مهریز-نیریز بزرگراهی در پیچ و خم تصمیمها
محور مهریز- نیریز، جادهای ۳۳۲ کیلومتری که دومین مسیر ارتباطی استانهای فارس و یزد محسوب میشود، بیش از یک دهه است در فهرست طرحهای توسعهای قرار دارد؛ اما با وجود اجرای بخشهایی از آن، هنوز نه سرنوشت نهایی پروژه روشن است و نه مسئولیت پیگیری آن به شکل شفافی مشخص شده است. اکنون در حالی که شوراهای ۵ شهرستان خواستار ارتقاء این مسیر از راه فرعی به راه اصلی شدهاند، پرسش اصلی مردم این است که چرا جادهای با چنین اهمیت ارتباطی، همچنان در پیچوخم پیگیریهای اداری و کمبود اطلاعرسانی مانده است.
بر پایه اطلاعات موجود، عملیات اجرایی باند دوم این محور از سال ۱۳۹۱ آغاز شد. این مسیر در قالب چند قطعه تعریف شده است. قطعه اول در محدوده مهریز تا تنگچنار به طول ۳۶ کیلومتر در حال احداث است. قطعات دوم و سوم از تنگچنار تا نزدیکی مروست به طول ۱۰۳ کیلومتر به بزرگراه تبدیل شده و تنها حدود ۱۰ کیلومتر از آن باقی مانده است. در ادامه مسیر، قطعه چهارم از مروست تا روستای هرابرجان به طول ۱۸ کیلومتر در مرحله مطالعات و پیگیری تأمین اعتبار قرار دارد. قطعه پنجم از هرابرجان تا هرات به طول ۲۸ کیلومتر نیز در سالهای اخیر پیشرفت داشته و ۱۰ کیلومتر از آن در خرداد ۱۴۰۳ افتتاح شد.
با این حال، قطعات بعدی مسیر بهویژه در محدوده چاهک تا مشکان و سپس تا کارخانه سیمان سفید نیریز، از عقبماندهترین بخشهای پروژه محسوب میشود و هنوز اقدام اجرایی مشخصی درباره آنها گزارش نشده است. در مجموع، از کل مسیر ۳۳۲ کیلومتری این محور، حدود ۱۲۳ کیلومتر به بزرگراه تبدیل شده و ۵۶ کیلومتر دیگر در دست احداث است.
با وجود این پیشینه، یکی از نکات قابل توجه در روند پیگیری این پروژه، ابهام و ناهماهنگی در اطلاعرسانی میان مسئولان محلی است. در پیگیری هفتهنامه نیریزان فارس در سال ۱۴۰۳، برخی مدیران شهرستانی از جمله مسئولان محلی اعلام کرده بودند از جزئیات این پروژه اطلاعی ندارند. حتی در مواردی مسئولان موضوع را به استان یا شهرستان دیگر ارجاع داده بودند. این در حالی است که نام این پروژه در برخی لوایح بودجه سالهای گذشته آمده و مکاتباتی نیز در سطح وزارت راه و شهرسازی درباره آن انجام شده است.
در مرداد ۱۴۰۴ نیز در نشست مشترک فرمانداران خاتم و نیریز، موضوع روند احداث بزرگراه نیریز- مهریز بهعنوان یکی از محورهای مهم ارتباطی میان دو استان مطرح شد. در این نشست بر لزوم همکاری و هماهنگی بیشتر میان دو شهرستان برای پیگیری مسائل مشترک تأکید گردید؛ موضوعی که نشان میدهد مدیریت این محور همچنان نیازمند هماهنگی بیناستانی است.
در ماه گذشته، مطالبه ارتقاء این محور وارد مرحله تازهای شده است. شوراهای اسلامی شهرستانهای مهریز، مروست، خاتم، مشکان و نیریز در اقدامی مشترک با ارسال نامهای به وزیر راه و شهرسازی خواستار ارتقاء محور مهریز- نیریز از راه فرعی به راه اصلی شدند. به گفته آنان، این تغییر میتواند نحوه تأمین اعتبار و نگهداری جاده را از سطح منابع استانی و شهرستانی به اعتبارات ملی منتقل کند.
در این نامه تأکید شده است که این محور علاوه بر ارتباط میان استانهای فارس و یزد، بخشی از مسیر تردد خودروهای عبوری میان بندرعباس، اصفهان و چهارمحال و بختیاری نیز محسوب میشود و از نظر کارکرد عملاً ویژگیهای یک راه شریانی را دارد.
همزمان با این پیگیریها، در نشست اردیبهشت ۱۴۰۵ در فرمانداری نیریز با حضور مدیرکل راه و شهرسازی استان فارس، موضوع این محور دوباره مطرح شد. در این جلسه، محسنی شهردار مشکان با اشاره به اهمیت مسیر مهریز- نیریز، خواستار ثبت موضوع در صورتجلسه و پیگیری جدی آن شد و تأکید کرد که این مسیر میتواند به یک کریدور ارتباطی تبدیل شود.
در کنار این پیگیریهای رسمی، واکنشهای مردمی نیز قابل توجه است. برخی شهروندان و فعالان محلی معتقدند مهمترین مشکل این پروژه نه نبود طرح یا مطالعات، بلکه نبود پیگیری منسجم و اطلاعرسانی شفاف است. به گفته آنان، جادهای که سالها درباره آن صحبت شده، نباید بهگونهای باشد که حتی برخی مسئولان شهرستانی از وضعیت آن اظهار بیاطلاعی کنند.
انتقاد دیگر مردم به طولانی شدن روند تصمیمگیری بازمیگردد. آنان میگویند در حالی که بخشهایی از مسیر به بزرگراه تبدیل شده و تردد قابل توجهی در آن جریان دارد، هنوز وضعیت نهایی این محور از نظر طبقهبندی راه مشخص نیست و همین موضوع میتواند بر روند تخصیص اعتبار و نگهداری آن تأثیر بگذارد.
ارتقاء این مسیر به راه اصلی، میتواند نگاه مدیریتی به آن را تغییر دهد و زمینه تخصیص اعتبارات پایدارتر را فراهم کند. با این حال، تحقق این هدف نیازمند هماهنگی میان استانهای فارس و یزد و پیگیری جدی در سطح وزارت راه و شهرسازی است.
