نقش مدیریت منابع آب زیر ذرهبین کمیته بختگان
رئیس اداره حفاظت محیطزیست نیریز در این نشست با اشاره به اقدامات سال ۱۴۰۴ گفت: بررسی آثار خشکیدگی تالاب بر بهداشت و سلامت مردم، کشاورزی و منابع طبیعی، از مهمترین محورهای پیگیریشده بوده است.
صفایی افزود: شبکه بهداشت در دو گزارش، اقداماتی از جمله جوندهکشی در ۱۳ روستای حاشیه تالاب، برگزاری جلسات آموزشی درباره بیماریهایی مانند سالک و آنفلوانزای پرندگان و تهیه بانک اطلاعاتی بیماریهای مرتبط با خشکیدگی تالاب را ارائه کرده است.
وی همچنین به گزارش اداره منابع طبیعی اشاره کرد و گفت: نظارت بر چرای دام، خروج دامهای مازاد و غیرمجاز، کنترل کوچ عشایر، جلوگیری از تخریب و تصرف اراضی ملی، آمادهسازی محل کاشت گونههای بیابانی و برقراری گشتهای مشترک با ادارات منابع آب و امور اراضی، از جمله اقدامات انجامشده در سال گذشته بوده است.
صفایی با اشاره به مصوبات پیشین درباره توسعه فضای سبز برای کاهش اثرات خشکیدگی تالاب افزود: منطقهای در غرب روستای علیآباد شور بهعنوان محل مناسب برای اجرای این طرح شناسایی شده است.
رئیس اداره محیطزیست ادامه داد: بر پایه اعلام آبفا، برداشت آب در شهرستان نیریز از محدوده تالاب انجام نمیشود و آب روستاهای دولتآباد، غدیرگه، قلعهبهمن و حاجیآباد از چاههایی خارج از محدوده تأمین تالاب فراهم میشود. اداره منابع آب نیز اقداماتی مانند انسداد چاههای غیرمجاز، کنترل برداشت آب، جمعآوری ۶۰ مورد لوله غیرمجاز، نصب ۴۹۰ کنتور هوشمند و قطع برق ۱۵ حلقه چاه متخلف را در دستور کار داشته است.
در ادامه جلسه، گزارش اداره هواشناسی درباره وضعیت تالاب ارائه شد. بر پایه این گزارش که با تحلیل ۶۰ سال دادههای بارندگی شهرستان نیریز تهیه شده، وضعیت تالاب بختگان به مرحله بحرانی رسیده و در کنار خشکسالی، عوامل انسانی و مدیریت نادرست منابع آب نیز در تشدید بحران نقش داشته است. نتایج این بررسیها برای پیگیری به مراکز مدیریت بحران استان ارسال شده است.
صفایی تأکید کرد: برای تصمیمگیری علمی درباره تالاب بختگان، از مقالات و پژوهشهای دانشگاهی مرتبط با پوشش گیاهی، وضعیت بستر تالاب و نیاز آبی استفاده شده تا برنامهریزیها بر پایه مستندات علمی انجام شود.
در بخش دیگری از نشست، رنجبر دبیر انجمن میراث ماندگار بختگان، با اشاره به برنامههای معیشت پایدار گفت: طی سالهای گذشته کارگاههای آموزشی معیشت جایگزین در روستاهای غدیرگه و حاجیآباد برگزار شده تا وابستگی مشاغل محلی به منابع آبی کاهش یابد.
کارشناس جهاد کشاورزی نیز با تشریح پیامدهای خشکیدگی تالاب بر بخش کشاورزی اظهار داشت: خسارت ۷۰ درصدی به انجیرستانها، گرمای شدید تابستان گذشته و پیامدهای خشکسالی از شاخصهای اصلی بحران در منطقه بوده و گزارش آن برای پیگیری به استانداری ارسال شده است.
صداقتکیش افزود: سه محور بحرانی شامل وضعیت تالاب بختگان، بحران انجیرستانها و پیامدهای خشکسالی، در مجموع معادل از بین رفتن حدود ۱۷ هزار فرصت شغلی برآورد شده است. همچنین سطح زیر کشت اراضی کشاورزی حاشیه تالاب از ۱۳ هزار هکتار به ۲ هزار و ۲۰۰ هکتار کاهش یافته و خشکیدگی تالاب موجب افزایش ریزگردها و گسترش شوری خاک به سمت شهرستان نیریز شده است.
مهندس نگین داودیان کارشناس ارشد مهندسی آب و فاضلاب نیز در این جلسه با تأکید بر ضرورت مدیریت صحیح منابع آبی گفت: برداشت بیرویه از چاهها یکی از مشکلات اصلی منطقه است و نصب کنتورهای هوشمند میتواند به کنترل مصرف کمک کند؛ هرچند افزایش قیمت این تجهیزات مانع استقبال گسترده از آن شده است.
وی همچنین بر ضرورت ورود فاضلاب به چرخه بهرهوری تأکید کرد و افزود: مدیریت اصولی فاضلاب میتواند فشار بر منابع آب زیرزمینی و چاهها را کاهش دهد.
در پایان، هدایت با اشاره به انجام طرح تحقیقاتی تالاب بختگان توسط دانشگاه شیراز تأکید کرد: برنامهریزی برای احیاء تالاب باید بر پایه مطالعات علمی، دادههای تخصصی و نتایج پژوهشهای معتبر انجام شود.
