بازار شب عید زیر سایه جنگ
جیب‌ها خالی، ویترین‌ها پُر دو هفته بیشتر به عید ۱۴۰۵ نمانده، اما به گفته بسیاری از شهروندان، بیشتر مردم هنوز پشیزی برای خرید عید کنار نگذاشته‌اند.
مردم از دست‌های خالی‌تر از همیشه می‌گویند و کاسبکاران از بازاری که به گفته آنها چنین کسادی را کمتر به خود دیده است.
ناهید ایمانی صاحب مغازه فروش لباس مردانه، بازار شب عید را بد توصیف می‌کند؛ بازاری که به گفته او حتی پیش از شروع جنگ وضعیت بهتری داشت و امید می‌رفت بهتر هم بشود.
او می‌گوید: «الان با این شرایط جنگ، امیدی نداریم وضعیت بازار درست شود. تورم، جنگ و... قیمت‌ها نسبت به دو سال قبل دو و حتی سه برابر شده است. مگر کسی دیگر توان خرید دارد؟»
امیرحسین موثقی که هشت سال است کفش‌فروشی دارد، بازار شب عید نی‌ریز را واقعاً خراب می‌داند و می‌گوید: «سال به سال، قربان پارسال. قیمت‌ها نسبت به سال گذشته دو برابر شده و از آن طرف قدرت خرید مردم هم خیلی پایین آمده است.»
او با یادآوری سال گذشته می‌گوید: «سال قبل ۵۰۰ میلیون تومان جنس قسطی گرفتم و تقریباً همه آن را تا شب عید فروختم. روزی نزدیک به ۳۰ جفت کفش می‌فروختم؛ اما حالا روزی ۵ جفت هم فروش ندارم.»
مهدی حاجی‌زاده فروشنده لباس مردانه نیز از افزایش ۳۰ تا ۴۰ درصدی قیمت اجناس نسبت به سال گذشته می‌گوید. او از رکود شدید بازار ناراضی است و معتقد است اگر تب‌وتاب جنگ فروکش کند، شاید در روز‌های پایانی سال وضعیت بازار کمی بهتر شود.
در این بازار کساد حتی پوشاک بچه‌گانه هم رونقی ندارد. فاطمه سلطانی، مغازه‌داری که ۱۲ سال است لباس بچه‌گانه می‌فروشد، امسال را بدترین سال کاری خود در این مدت می‌داند.
او می‌گوید: «سال گذشته دو هفته مانده به عید، جای ایستادن در مغازه ما نبود. حتی اگر کسی برای خودش لباس نمی‌خرید، شب عید لباس بچه‌هایش را نو می‌کرد؛ اما حالا خبری از مشتری نیست.»
محمدجواد شفیعی از صنف لباس زنانه‌فروشان نیز جنگ، تورم و خالی بودن جیب مردم را دلیل اصلی کاهش مشتری نسبت به سال گذشته می‌داند. او از افزایش ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی قیمت برخی اجناس خبر می‌دهد و می‌گوید امیدی به رونق بازار شب عید ندارد.
او ادامه می‌دهد: «با این شرایط جنگ و اقتصاد، بعید می‌دانم بازار تکانی بخورد. مردم به سختی می‌توانند شکم خودشان را سیر کنند، چه برسد به این که دنبال لباس و پوشاک باشند.»
در این میان، آمار فروش مسعود پهلوان با سابقه ۵۰ ساله در مغازه خشکباری، جالب و البته تأسف‌برانگیز است. او از قیمت‌های بسیار بالای تخمه و دیگر اقلام می‌گوید و از مردمی که دستشان خالی‌تر از همیشه است.
پهلوان با اشاره به عید سال گذشته می‌گوید: «با این که پارسال ماه رمضان همزمان با عید بود و مردم کمتر به دید و بازدید می‌رفتند، اما بازار خیلی بهتر بود. تا این موقع سال گذشته نزدیک به دو تن تخمه خام از جمله هندوانه، کدو و آفتابگردان فروخته بودیم؛ اما امسال خدا را شاهد می‌گیرم هنوز حتی ۵۰ کیلو هم نفروخته‌ایم.»
به گفته او قیمت‌ها نیز جهش زیادی داشته است: «تخمه کدو درجه یک پارسال کیلویی حدود ۲۷۰ هزار تومان بود و امسال به ۶۰۰ هزار تومان رسیده. تخمه هندوانه درجه یک که به آن تخمه آرژانتینی می‌گویند، از کیلویی ۲۵۰ هزار تومان به ۶۰۰ هزار تومان رسیده است.»
او ادامه می‌دهد: «شاید باور نکنید، اما امسال حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون تومان پسته خریدیم. چند روز پیش خانمی آمد و فقط ۳۰ هزار تومان پسته خرید؛ یعنی حدود ۱۰ دانه. می‌گفت برای دوا و درمان یک نوزاد لازم دارد.»
پهلوان از افزایش قیمت سایر اقلام نیز می‌گوید: «مغز بادام خلال‌شده را خودمان یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان می‌فروختیم. فقط دو کیلو آورده بودم که هنوز یک کیلو از آن مانده است. امروز هم که تماس گرفتیم، گفتند قیمت خریدش شده یک میلیون و ۷۵۰ هزار تومان.»
با این حال او امیدوار است تا شب عید بازار کمی بهتر شود.
«اگر کسی سال قبل چهار پنج کیلو تخمه می‌گرفت، امسال یکی دو کیلو بیشتر نمی‌خرد؛ آن هم فقط برای این که جلوی مهمان خالی نباشد.»
صدیقه شاهسونی هنوز خرید عید انجام نداده و می‌گوید منتظر است سبد کالایشان واریز شود تا ابتدا نخود و لوبیا بخرد.
او می‌گوید: «اگر از خورد و خوراک چیزی اضافه بماند ـ که فکر نمی‌کنم بماند ـ اول برای بچه‌هایم چیزی می‌خرم. آنها در اولویت هستند.»
او قیمت‌ها را سرسام‌آور توصیف می‌کند و می‌گوید: «یک کیلو تخمه را می‌گویند ۶۰۰ هزار تومان. همان را هم نمی‌شود خرید؛ پسته که باید در خواب ببینیم.»
صمد بیگی از روستای تنگ‌حنا نیز می‌گوید هنوز هیچ خریدی برای عید انجام نداده است: «خرید پول می‌خواهد. مگر با دست خالی می‌شود خرید کرد؟ عشایر بودیم که دام‌هایمان از بین رفت. پسته زدیم، آن هم به خاطر بی‌آبی خشک شد. حالا مانده‌ایم با یک زمین خالی و جیبی بی‌پول.»
رقیه ب می‌گوید دعا می‌کند فرزندانش که در نی‌ریز نیستند، برای عید به خانه‌شان نیایند تا شرمنده آنها نشود.
او می‌گوید: «وقتی هم می‌خواهند بیایند، خودشان چیزی می‌خرند و با خود می‌آورند. باور کنید حتی برای خرید نان هم مشکل داریم. اگر بخواهیم خرید کنیم، نیم کیلو برنج یا ربع کیلو قند می‌خریم. چند سال است رنگ آجیل و میوه ندیده‌ایم.»
خانم «ن» که امسال عزادار است، می‌گوید حتی اگر عزادار هم نبودند، باز عیدی در کار نبود.
«وقتی پول خرید یک کیلو سیب‌زمینی نداریم، چه عیدی؟»
مریم ۳۳ ساله، هرچند بخشی از خرید عیدشان را انجام داده، اما می‌گوید بعید می‌داند بتوانند از پس بقیه خرید‌ها بربیایند.
«فقط یک جفت کفش برای دخترم و دو کیلو تخمه خریده‌ام. پارسال سه چهار کیلو گرفته بودم، اما امسال نمی‌شود. برای خودمان هم چیزی نخریده‌ایم. شاید مجبور شویم یکی دو جعبه شیرینی بگیریم. میوه را هم باید دانه‌ای خرید.»
میثم اعظمی نیز از درآمد ثابت و تورمی می‌گوید که اجازه خرید چندانی نمی‌دهد.
او می‌گوید: «خانواده ما معمولاً عید‌ها به تهران می‌روند و اگر خریدی باشد همان‌جا انجام می‌دهند، چون قیمت‌ها مناسب‌تر است؛ البته اگر امسال در تهران هم عیدی وجود داشته باشد.»
