تعداد بازدید: ۹۳
کد خبر: ۲۵۶۵۵
تاریخ انتشار: ۱۶ اسفند ۱۴۰۴ - ۲۱:۰۰ - 2026 07 March
دوبیتی‌های نی‌ریز

که دسّم توی دسُّت خاطرت جَم

نویسنده : دکتر مختار کمیلی

بخش بیستم

ادامه حرف «میم»

سحرگاهی که (۱) مشغول نمازم

دَمِ قَ‍لِه در اومد سلب نازم (۲)

زبونم قُل‌هوالله رِ (۳) غلط گفت

خدایا من ازین معنی چه سازم (۴)

منبع: عا،‌تر (۲۴۲)، کو (۱۵۹)

۱- کو: دم صبح است و

۲- کو، تر: ازی کوچه گذر کرد سرونازم

۳- کو، تر: را

۴- تر: خداوندا گنهکارم چه سازم؟ -کو: خداوندا در این معنی چه سازم؟

قَلِه: قعله: قلعه / سلب: سرو

----------

ولم رفت و منم دل داغ موندم

چو گل‌های خزون در باغ موندم

چو گل‌های خزون غنچه غنچه

که جفتم رفته و من طاغ موندم

منبع: عا

----------

وِل بالا بلن یی جو نخور غم

که دسَّم توی دسُّت خاطرت جَم (۱)

که دسّم توی دسّت وِل نخور غم

به قرآنی که می‌خونیم دمادم

منبع: عا

۱-جم: جمع، در لهجة نی‌ریزی، صامت (ع) به تلفظ در نمی‌آید یا به همزه تبدیل می‌شود

نیز آخرین صامت واژگان در حالت غیر اضافی، تلفظ نمی‌شود، اما در حالت اضافه و اتصال به ضمیر متصل، حرف ما قبل مشدّد می‌شود. مثلاً در همین دو بیتی دَسّم، در اصل دستم (دست+م) بوده که صامت «ت» حذف و به جای آن «س» مشدّد گشته است. دَست  دَس. دست+م دسّم.

دَست+ ت  دَسّت. دَسّ خدا (برو دسّ خدا)

شواهد برای حذف «ع»: مَعانی مانی، جمع جَم، مروف  معروف

ادامه دارد

نشانه‌های اختصاری

در این گلچیده‌ی دوبیتی‌های نی‌ریز، رمز «عا» به دفتر عطا ءاله آریانفر، رمز «فخ» به دوبیتی‌های محفوظ در یاد فاطمه خازن، رمز «فن» به شروه‌های فاطمه نظری اشاره دارد. رموز «سی»، «کو» و «تر» به ترتیب به کتاب‌های «ترانه‌های سیرجان»، «هفتصد ترانه کوهی کرمانی» و «ترانه‌های محلی فارس» ارجاع می‌دهند.

نظر شما
captcha
حروفي را كه در تصوير مي‌بينيد عينا در فيلد مقابلش وارد كنيد
پربازدیدها