کدام دانشگاه علوم پزشکی، حالِ سلامت نی‌ریز را بهتر می‌کند؟

بیماران اورژانسی اغلب ناچارند برای دریافت خدمات تخصصی به خارج از شهرستان اعزام شوند؛ در بسیاری از موارد نیز به دلیل فاصله کمتر و خدمات بهتر، انتقال بیماران به بیمارستان‌های فسا در اولویت قرار می‌گیرد.

نیاز‌های خونی نیز عمدتاً از فسا تأمین می‌شود و تیم انتقال خون این شهرستان با حضور دوره‌ای در نی‌ریز، خدمات موردنیاز را ارائه می‌دهد. وجود متخصصان و فوق تخصص‌های متعدد، دسترسی یک‌ساعته و سهولت رفت‌وآمد نیز موجب شده بسیاری از مردم نی‌ریز به جای مراجعه به شیراز، فسا را انتخاب کنند.

مجموع این دلایل باعث شده است برخی فعالان حوزه سلامت پیشنهاد الحاق شبکه بهداشت و درمان نی‌ریز به دانشگاه علوم پزشکی فسا را مطرح کنند؛ پیشنهادی که نیازمند بررسی دقیق کارشناسی است.

الگوی منطقه‌بندی سلامت در کشور

وزارت بهداشت برای توزیع عادلانه امکانات و تقسیم کار میان دانشگاه‌های علوم پزشکی، نظام منطقه‌بندی مشخصی را در استان‌های بزرگ اجرا کرده است.

نمونه اول: تهران

استان تهران با ۱۶ شهرستان و ۲۱ شبکه بهداشت به این شکل مدیریت می‌شود:

دانشگاه علوم پزشکی تهران: مرکز و جنوب پایتخت به همراه دو شهرستان

دانشگاه علوم پزشکی ایران: غرب و شمال غرب شامل ۵ شهرستان و ۷ شبکه

دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی: شرق و شمال شرق با ۸ شهرستان و ۱۰ شبکه

نمونه دوم: سیستان و بلوچستان

دانشگاه زاهدان: مدیریت سلامت ۷ شهرستان مرکزی

دانشگاه ایرانشهر: ۸ شهرستان حوزه بلوچستان

دانشگاه زابل: ۵ شهرستان شمال استان

دانشکده چابهار: مدیریت ۶ شهرستان سواحل مکران

وضعیت فارس: تمرکز بی‌سابقه بر دانشگاه علوم پزشکی شیراز

در استان فارس، ۸۶ درصد جمعیت استان شامل ۴.۱۴۹.۶۳۷ نفر (طبق سرشماری ۹۵) با ۳۱ شهرستان و ۹۳ شهر، زیرمجموعه دانشگاه علوم پزشکی شیراز هستند.

دیگر مراکز آموزش پزشکی استان:

دانشگاه علوم پزشکی جهرم: شهرستان‌های جهرم و خفر

دانشکده علوم پزشکی لارستان: شهرستان‌های لار، اوز و جویم

دانشگاه علوم پزشکی فسا: شهرستان فسا با جمعیت ۲۰۷ هزار نفر و ۶ شهر تابعه

دانشگاه علوم پزشکی شیراز به عنوان قطب سلامت جنوب کشور، با حجم بسیار بالای مراجعان استانی، کشوری و حتی خارجی مواجه است و همین موضوع فشار سنگینی بر خدمات زیرمجموعه وارد کرده و کیفیت ارائه خدمات در شهرستان‌ها را تحت تأثیر قرار داده است.

درحالی‌که زیرمجموعه این دانشگاه با جمعیتی نزدیک به ۴ میلیون نفر تنها چند مرکز درمان‌بستر دارد، دانشگاه فسا در حوزه مدیریتی بسیار کوچکتر خود، پنج مرکز درمان‌بستر فعال دارد؛ ظرفیتی که در نی‌ریز و بخش‌های تابعه آن وجود ندارد.

وضعیت فسا: زیرساخت کامل‌تر، ظرفیت ارائه خدمت بالاتر

دانشگاه علوم پزشکی فسا با ۷ دانشکده، دومین مرکز بزرگ آموزش پزشکی استان فارس پس از شیراز است. این شهرستان در حوزه سلامت دارای زیرساخت‌هایی است که بسیاری از آنها در نی‌ریز یا وجود ندارد یا در حد نیاز رشد نکرده است.

مقایسه وضعیت فسا و نی‌ریز

شهر فسا (جمعیت ۱۱۰ هزار نفر)

۳ بیمارستان با مجموع ۶۵۴ تخت

۱ مرکز جراحی محدود خصوصی

۱۱ کلینیک تخصصی دولتی (۶ دولتی، ۳ نظامی، ۱ آموزش‌وپرورش، ۱ تأمین اجتماعی)

۲ کلینیک تخصصی خصوصی (دانش و غدیر)

میانگین فاصله هر پایگاه اورژانس: ۲۵ کیلومتر (۷ پایگاه در شهر)

بیمارستان دامپزشکی تخصصی (تنها نمونه استان پس از شیراز)

شهر نی‌ریز (جمعیت حدود ۵۰ هزار نفر)

یک بیمارستان ۱۲۰ تختخوابی

یک کلینیک تخصصی

تنها ۳ پایگاه اورژانس در شهر (میانگین فاصله پوشش: ۵۰ کیلومتر)

این تفاوت‌ها نشان‌دهنده شکاف آشکار در توسعه خدمات سلامت میان دو شهرستان است.

آیا الحاق نی‌ریز به دانشگاه علوم پزشکی فسا راهگشا است؟

حامیان این پیشنهاد بر این باورند که:

فسا ظرفیت کافی و حتی مازاد برای ارائه خدمات دارد.

دسترسی مردم نی‌ریز به خدمات تخصصی تقویت می‌شود.

امکانات و نیرو‌های تخصصی بیشتری وارد چرخه درمان شهرستان خواهند شد.

مدیریت دانشگاه کوچک‌تر و متمرکزتر معمولاً پاسخگویی بهتری دارد.

تجربه‌های مشابه در استان فارس نشان داده در صورت عدم رضایت، امکان بازگشت مدیریت وجود دارد.

یک نکته مهم: روند تجزیه دانشگاه علوم پزشکی شیراز

دانشگاه علوم پزشکی شیراز طی سال‌های گذشته برای سبک‌سازی بار مدیریتی، بار‌ها بخش‌هایی از استان را به دانشکده‌ها یا دانشگاه‌های مستقل تبدیل کرده است:

فسا، جهرم، لارستان و اخیراً داراب.

اگر این روند ادامه یابد، احتمال ارتقاء دانشکده پیراپزشکی استهبان به دانشکده علوم پزشکی نیز دور از ذهن نیست؛ در این صورت نی‌ریز به اجبار زیرمجموعه یک مرکز آموزشی نوپا قرار خواهد گرفت. در مقابل، الحاق به دانشگاه باسابقه فسا انتخابی آگاهانه‌تر تلقی می‌شود.

جمع‌بندی

با توجه به وضعیت کنونی نی‌ریز، فاصله زیاد تا شیراز، ترافیک سنگین ورودی شهر، کمبود امکانات درمانی محلی و حجم بالای خدمات فسا، بررسی کارشناسی این پیشنهاد اجتناب‌ناپذیر است. انتظار می‌رود دولت دکتر پزشکیان که موضوع کارشناسی را اصل مدیریت خود می‌داند، با نگاه تخصصی این موضوع را ارزیابی کند تا مشخص شود کدام دانشگاه توان برداشتن باری از دوش مردم نی‌ریز را دارد.