سیمکارت سفید دروغ و ریا و راستگویی ایکس
بسیاری از جمله خود من صبحها یک روتین تکراری داریم: اول فیلترشکن را روشن میکنیم تا بتوانیم در اینستاگرام محتواها را ببینیم، بعد که میخواهیم فیش بانکی بفرستیم، خاموشش میکنیم و میرویم سراغ سایت پرداخت. دوباره فیلترشکن را روشن میکنیم تا فیش را ارسال کنیم. سپس برای رفتن به سر کار، اسنپ میگیریم و قاعدتاً باید فیلترشکن خاموش باشد. وقتی میخواهیم اخبار را از تلگرام ببینیم، روشنش میکنیم؛ بعد خاموش میکنیم تا وارد سایتهای داخلی شویم و این فقط یک قطعه کور از زندگی ما «معمولیها» ست.
اخیراً، اما یک اپلیکیشن خارجی (ایکس، یا همان «توییتر» سابق) با قابلیت جدیدش پرده را کنار زد؛ پردهای که نشان میداد چه کسانی با چه دستگاههایی و از کدام کشور یا بهتر بگوییم، با چه سیمکارتی به این شبکه وصل میشوند. در حالی که کاربران معمولی در ایران به این اپها فقط با فیلترشکن دسترسی دارند، برخی مسئولان عالیرتبه ظاهراً از «سیمکارت سفید» استفاده میکنند: خطوطی بدون محدودیت فیلترینگ. این کشف اخلاقی و سیاسی، حرفهایی را که برخی همیشه به نفع فیلترینگ زدهاند، به چالش میکشد.
در مجلس، عدهای از نمایندگان اصولگرا و تندرو همواره مدافع محدودیت اینترنت هستند. برای نمونه امیرحسین ثابتی آن زمان نوشته بود باید طوری فیلتر کرد که «هیچکس» نتواند وارد شبکههای اجتماعی شود؛ حالا مشخص شده «هیچکس» از نظر او فقط مردم عادی بودهاند، نه کاربران خاص با امتیاز ویژه؛ و یا حمید رسایی که در دفاع از فیلترینگ گفته استفاده او و برخی مسئولان از شبکههایی مثل توییتر (ایکس) ضروری است تا «از ارزشهای جمهوری اسلامی دفاع کنند.»
همزمان، نامهی ۱۳۶ نماینده مجلس منتشر شده است که در آن، رفع فیلترینگ را «هدیه شگفتانه به دشمنان جنگ نرم» دانستهاند.
در شورای عالی فضای مجازی نیز چهرههایی مثل رسول جلیلی و رضا تقیپور بهشدت با کاهش محدودیتهای اینترنتی مخالفت کردهاند.
محمدمهاجری، از فعالان سیاسی، پیشتر گفته است کسانی که «مخالف آزادی اینترنت» هستند، اما خودشان از اینترنت بدون فیلتر (خط سفید) استفاده میکنند، اقداماتشان «منافقانه» است.
«خط سفید» یا همان «سیمکارت سفید» به خطوط موبایلی گفته میشود که دسترسی به اینترنت فیلتر نشده (یا دسترسی بسیار آزادتر) دارند. این خطوط ظاهراً به گروه خاصی از افراد تعلق دارد: مقامهای دولتی، نمایندگان مجلس یا افراد نزدیک به نهادهای قدرت.
انتشار این نکته، یک تناقض اخلاقی آشکار را پیش چشم عموم گذاشت: کسانی که به اسم امنیت یا صیانت اجتماعی، خواهان فیلترینگ سختتر هستند، خودشان عملاً اینترنت بازتر انحصاری دارند.
به نظر میرسد برخی از مخالفان رفع فیلترینگ نگران «از دست رفتن منافع مالی» خود هستند. در گزارشهایی آمده که بازار فروش فیلترشکنها رقم بزرگی است و عدهای از ادامه محدودیت سود قابلتوجهی میبرند.
سکوت و دروغ
در اخلاق اسلامی و منابع دینی ما، دروغ و ریا به شدت نکوهش شده. قرآن کریم بارها هشدار داده که دروغگویان نه تنها به خودشان بلکه به جامعه آسیب میزنند. وقتی افرادی که در مقام قانونگذاری یا نظارت قرار دارند، به جای عدالتورزی، دوگانهای اعمال میکنند -یک نوع محدودیت برای عموم، و دسترسی ویژه برای خودشان- این نه فقط یک مسأله فنی یا سیاسی، بلکه یک گسست اخلاقی است که اعتماد عمومی را خدشهدار میکند.
این کشف تازهی دسترسی سیمکارت سفید برای برخی از مسئولان، یک زنگ بیدارباش است. ما با فیلترینگ نه فقط بهخاطر فیلتر بودن یک اپلیکیشن یا سایت طرف هستیم، بلکه با یک ساختار نابرابر در دسترسی دیجیتال مواجهیم؛ ساختاری که بعضی را داخل «خط سفید» دارد و بسیاری را در صف فیلترشکن. اگر خواستار عدالت هستیم، اگر به اخلاق و دین پایبندیم، اگر به اعتماد عمومی اهمیت میدهیم به نظر میرسد حالا وقت پاسخگویی است.
