بچه مدرسهایها و داستان شپش!
واحد بیماریهای واگیر شبکه بهداشت و درمان نیریز شپش، حشرهای کوچک و بیبال است که روی موهای سر یا بدن انسان زندگی میکند و از خون تغذیه میکند. برخلاف باور عموم، ابتلا به شپش نشانه «کثیفی» نیست و در همه گروههای سنی و اجتماعی ممکن است اتفاق بیفتد. این آلودگی بیشتر در محیطهای شلوغ مانند مدارس، خوابگاهها، زندانها و کمپهای ترک اعتیاد دیده میشود و مهمترین علامت آن خارش شدید پوست سر است.
شپش چیست؟
شپش حشرهای پادار به رنگ سفید مایل به خاکستری است که روی مو یا لباس انسان زندگی میکند. تخم شپش که به آن «رِشک» گفته میشود، کوچک، سفید و بیضیشکل است و به مو یا درز لباس میچسبد. حیوانات خانگی فقط میتوانند ناقل مکانیکی باشند و منشأ آلودگی انسانی نیستند.
انواع شپش
شپش سر: شایعترین نوع، بهویژه در کودکان دبستانی
شپش بدن: بیشتر در محیطهای پرجمعیت مثل زندانها و کمپهای معتادان
شپش عانه (زهار): ظاهری شبیه خرچنگ دارد و از نظر شکل با دو نوع دیگر متفاوت است
راههای انتقال
مستقیم: تماس سر به سر بهویژه در محیطهای شلوغ
غیرمستقیم: استفاده مشترک از وسایلی مثل برس، شانه، کلاه، روسری، مقنعه، ملحفه، پتو، بالش و حتی صندلی وسایل نقلیه عمومی
نشانههای آلودگی
◻ خارش شدید پوست سر و بدن
◻ بیخوابی و کلافگی بهخصوص در کودکان (میتواند منجر به افت تحصیلی شود.)
◻ زخم یا عفونتهای پوستی مثل «زردزخم» در اثر خاراندن زیاد
پیشگیری
◻ استحمام منظم و رعایت بهداشت فردی
◻ شانه کردن روزانه موها (در کودکان با کمک والدین)
◻ پرهیز از استفاده مشترک از وسایل شخصی
◻ شستوشوی منظم لباسها و وسایل خواب
◻ کنترل روزانه موهای سر در مدارس و خوابگاهها
درمان
۱ - شامپوی پرمترین ۱ درصد
۲ - لوسیون دایمتیکون ۴ درصد
۳- شامپوی گاما بنزن (لیندان): منع مصرف برای زنان باردار، کودکان زیر ۲ سال و زنان شیرده
۴ - تخم زدایی با محلول آب و سرکه
ابتدا موها را با شامپوی معمولی شستشو داده و پس از اینکه آب موها گرفته شد بطوری که مو مرطوب باشد کل سر و موهای فرد بایستی آغشته به شامپو گردد، پس از ۱۰ دقیقه شامپو پرمترین، ۴ دقیقه لیندان و ۸ ساعت لوسیون دایمتیکون موها را آبکشی نمایید.
به منظور جدا کردن رشک لازم است با شانه ریز موهای سر فرد آلوده به دقت شانه گردد، در ضمن ضروری است ۷ تا ۱۰ روز بعد درمان تکرار شود.
نکته: شامپو پرمترین باعث مسمومیت نمی شود و اثر ابقایی بر موهای سر دارد و اثر آن یک هفته باقی می ماند.
باورهای نادرست درباره شپش
◻ شپش فقط در موهای کثیف زندگی میکند
◻ شپش سر ناقل بیماریهای خطرناک است
◻ شپش فقط مخصوص کودکان است
◻ شپش مربوط به خانوادههای فقیر است
◻ از آب استخر منتقل میشود
◻ شپش میتواند بپرد یا پرواز کند
◻ حیوانات خانگی عامل انتقال شپش سر هستند.
جمعبندی
شپش سر یک بیماری شایع ولی قابل پیشگیری و درمان است. رعایت بهداشت فردی، آموزش کودکان و پرهیز از استفاده مشترک وسایل شخصی مهمترین راههای مقابله با آن است.
اگر خود يا يكي از افراد خانواده مبتلا به شپش شديد به مركز بهداشتي و درماني و يا پزشك خانواده مراجعه نماييد.
