چشمه حسنی، آینه خشکی نی‌ریز
بارش اندک بسیاری از رودها، چشمه‌ها و طبیعت نی‌ریز را خشک کرده و چشمه حسنی (بالای غمپ پلنگان) نیز اخیراً به همین سرنوشت دچار شده است.
این روزها مردم با دیدن خشک‌شدن چشمه حسنی غمپ پلنگان، نظرات مختلفی مطرح می‌کنند؛ از حفر بی‌رویه چاه توسط ساکنان آنجا و منابع آب گرفته تا نبود فرهنگ صحیح مصرف آب.
مدیرعامل انجمن انجیرکاران نی‌ریز، خشکسالی و نیامدن باران را علت اصلی خشک‌شدن چشمه غمپ پلنگان می‌داند؛ اما حفر پی‌درپی چاه‌ها به‌ویژه توسط منابع آب را نیز مزید بر علت عنوان می‌کند.
حسین ارشدی می‌گوید: «نزدیک به پانزده تا شانزده حلقه چاه در مسیر پلنگان وجود دارد و آب صنعت، کشاورزی و شرب، همه از پلنگان تأمین می‌شود.»
او خشک‌شدن سی چشمه پلنگان را تأسف‌بار دانسته و ادامه می‌دهد: «این یعنی عملاً هیچ آبی در پلنگان باقی نمانده است. تا اعتراض می‌کنیم، می‌گویند آب شرب مردم باید تأمین شود. درست است؛ اما این چاه‌ها مانند مسکنی موقت هستند که یک هفته، یک ماه یا یک سال دوام دارند و دوباره خشک می‌شوند. باید راه‌حل اساسی پیدا شود.»
ارشدی به نامه‌ای که پیش‌تر نوشته اشاره می‌کند: «در آن نامه گفته بودم با حفر این چاه‌ها، ابتدا قنات برنجزار خشک می‌شود و به یک ماه نرسید که این اتفاق افتاد. اگر این روند ادامه یابد، باغ‌های بیشه نیز خشک می‌شوند.»
او معتقد است باید پیش‌تر برای این موضوع فکری می‌شد و می‌پرسد: «چرا برای حفر چاه‌های جدید، به سمت هرگان یا لای‌رز نمی‌روند؟»
وی به تجربه اخیر اشاره می‌کند: «دو حلقه چاه برای شرکت انجیرکاران دادند که بعدها ملغی شد. پس از بررسی، بهترین نقطه برای حفر چاه را سمت تلمبه نی‌ریزی و گود شنی سپاه تشخیص دادند. اگر چاه‌های بعدی را سمت پلنگان نزنند، وضعیت بدتر نمی‌شود و پس از بارش، آب در چاه‌ها باقی می‌ماند و خودبه‌خود آب غمپ بالا می‌آید.»
ارشدی با انتقاد از عملکرد مسئولان می‌گوید: «مدت‌هاست وعده آبخیزداری در اسلام‌آباد می‌دهند؛ اگر انجام شده بود، آبی که هدر رفت، برای یک سال نی‌ریز کافی بود. من عضو هیئت امنای آنجا هستم و تأکید کردند فعلاً چیزی نگوییم تا رسانه‌ای نشود؛ اما تا کی باید سکوت کرد؟ مشکل ما این است که مسئولان فقط جلسه می‌گذارند. جلسه پشت جلسه، مصوبه پشت مصوبه؛ اما در عمل خبری نیست. امروز فقط به صنعتی‌شدن شهر می‌اندیشند و به کشاورزی، کشاورزان و طبیعتِ رو به خشکی توجهی ندارند.»
یکی از مالکان پلنگان، خشکسالی را علت اصلی خشک‌شدن چشمه حسنی می‌داند و اضافه می‌کند: «غمپ هنوز کاملاً خشک نشده. من فکر نمی‌کنم چاه‌های حفرشده باعث این اتفاق باشد. چون وقتی چاهی حفر می‌شود، یعنی رشته آب در آنجا دیده شده است.»
به گفته او، بررسی‌های هفده تا هجده سال گذشته نشان داده: «با یک بارش ۴۰ میلی‌متری، چشمه راه می‌افتد؛ با باران ۸۵ تا ۱۰۰ میلی‌متری، غمپ چهار برابر می‌شود؛ و با ۱۳۰ تا ۱۵۰ میلی‌متر بارش، حتماً بشر راه افتاده و به چاه امام حسین می‌رسد.»
میراب آب باغ بیشه پلنگان، خشک‌شدن کامل چشمه حسنی را تأیید می‌کند و می‌گوید: «آن را لایروبی هم کردم؛ اما فرهنگ نگهداری از چنین منابعی جا نیفتاده است.»
غلامرضا پاکیزه با اشاره به رفتارهای نادرست در استفاده از آب چشمه توضیح می‌دهد: «برخی سنگ‌ها را وسط غمپ چیده و اطرافش پلاستیک گذاشته‌اند تا آب جمع شود و ماهی بگیرند یا آب‌تنی کنند. چند روز پیش فردی با صندلی وسط غمپ نشست و سگش را داخل آب گذاشت!»
پاکیزه هشدار می‌دهد: «این کارها باعث می‌شود روزنه‌هایی پیدا شود و آب مسیر طبیعی‌اش را ترک کند.»
او کشیدن جاده تا بشر و شکستن سنگ‌های رودخانه را نیز بی‌تأثیر در خشک‌شدن چشمه نمی‌داند و می‌افزاید: «من خودم ۱۰ نفر را می‌شناسم که در ملک شخصی‌شان چاه زده و تلمبه گذاشته‌اند؛ در حالی که اداره منابع آب خبر دارد و برخوردی نمی‌کند. بارها گفته‌ام امسال با این افراد برخورد شود، اما گوش کسی بدهکار نیست.»
پاکیزه هشدار می‌دهد: «اگر غمپ کاملاً خشک شود، همه باغ‌ها نابود خواهد شد.»
رئیس اداره منابع آب، از خشک‌شدن چشمه غمپ پلنگان اظهار بی‌اطلاعی می‌کند و می‌گوید: «اخیراً نرفتم و نمی‌دانم خشک شده یا نه!» با این حال، بی‌بارانی، خشکسالی، پایین‌رفتن سطح آب و روشن‌بودن بیست‌وچهارساعته چاه‌های آب شرب را علت این وضعیت می‌داند: «سطح آب پایین رفته و باران نیامده که آن را جبران کند؛ پس اگر چشمه یا قناتی در کوه باشد، خشک می‌شود.»
عبداله خیراندیش به چاه تازه‌حفرشده برای آب شرب اشاره می‌کند: «این چاه هنوز وارد مدار نشده و استفاده‌ای ندارد. در مجموع ۱۶ چاه داریم؛ برخی سمت هرگان، و برخی سمت آبادزردشت که به دلیل کیفیت نامطلوب، در مدار قرار نگرفتند.»
خیراندیش پیشنهاد می‌دهد: «اگر بتوان منبع آب شرب را از دریا یا جای دیگر آورد، عالی می‌شود؛ البته پرهزینه است، اما اگر اعتبار تأمین شود، امکان‌پذیر خواهد بود.»
او صرفه‌جویی در مصرف آب شرب را نیز مؤثر می‌داند و می‌گوید: «این کار چاه‌ها را خاموش می‌کند و وضعیت بهتر می‌شود.»
درباره چاه‌های غیرمجاز، خیراندیش می‌گوید: «چاه‌هایی با سطح کم نمی‌توانند چاه‌های آهکی را خشک کنند و ما در این خصوص اطلاعی نداشتیم. اگر موردی هست، مردم اطلاع دهند تا آنها را پر کنیم.»
