آغاز برداشت انجیر در نیریز و استهبان
کاهش ۵۰ تا ۷۰ درصدی تولید 
در آستانه فصل برداشت، آمارها از کاهش ۷۰ درصدی تولید انجیر در نیریز و افت بیش از ۵۰ درصدی برداشت در استهبان حکایت دارد؛ زنگ خطری که به گفته کارشناسان، ناشی از خشکسالی طولانیمدت، کمبود شدید بارندگی، تغییرات اقلیمی، آفات و آلایندگی صنایع است.
اقلیم خشکتر از همیشه / کمبود ۳ متر مکعب آب برای هر درخت
مدیر جهاد کشاورزی نیریز با ابراز تأسف از شرایط اقلیمی حاکم و کاهش ۷۰ درصدی تولید انجیر امسال نیریز گفت: «با توجه به تبخیر ۲.۵ متری آب در شهرستان، مشکلات بزرگی برای انجیرستانهای دیم به وجود آمده است. نیاز آبی هر اصله درخت انجیر حدوداً ۴ متر مکعب آب است. حداقل بارندگی مورد نیاز گونههای دیم در سال زراعی حدود ۳۵۰ میلیمتر بارندگی است. متأسفانه در سال جاری فقط ۸۰ میلیمتر بارندگی داشتیم و برای هر اصله درخت ۳ متر مکعب آب کم آوردیم!»
تزلزل انجیر نیریز
مدیر جهاد کشاورزی ادامه داد: «در شهرستان نیریز حدود ۵ هزار هکتار باغ انجیر داریم. در حال حاضر رتبه دوم تولید انجیر در استان هستیم. با شرایطی که من میبینم برخی شهرستانهای استان با توسعه باغهای انجیر و مدیریت منابع توانستند برای درختان خود امتیازاتی به ثبت برسانند. طبیعی است که از ما جلو بزنند و نیریز را رفته رفته از رتبه دوم خارج و انجیر تزلزل پیدا کند.»
گلو شربو امیدوار کننده
زارعی ادامه داد: «کیفیت انجیر به چندین عامل بستگی دارد. میتوان به اختلاف ارتفاع از سطح دریا، بافت خاک، بارندگی سال زراعی گذشته، سن درخت و نوع هرس اشاره کرد که در کمیت و کیفیت محصول انجیر تأثیر مستقیمی دارد.
معمولاً در کوه پایهها (منطقه تارم و گلو شربو) که اختلاف ارتفاع از سطح دریا حدود ۲ هزار متر است، با وجود خشکسالیهای اخیر فعلاً شرایط از منطقه پلنگان مطلوبتر است. ناگفته نماند که در سالهای پر بارش همین میوه در درختان سمت تارم ترش میکند و از کیفیت مطلوب خارج میشود.
حفظ انجیر با چنگ و دندان
این مقام مسئول گفت: «انجیرستانهای نیریز به دلیل خشکسالیهای اخیر و بارندگی ناکافی، نیاز شدید به هرس دارد. انجیر از ریشههای بسیار قوی و بزرگ برخوردار است؛ اما اندامهای هوایی انجیر بسیار آسیبپذیر است و در شرایط بحرانی خشکسالی از بین میرود. به همین دلیل درختان انجیر را به صورت چند بازو تربیت میکنند تا در زمانی که به علت هر عارضهای یکیاز بازوهای درخت آسیب دید، چند بازوی دیگر نقصان پیش آمده را جبران کند.»
زارعی افزود: «یکی دیگر از راهکارهای حفظ انجیر، مدیریت آب است. انجیر در زمستان نیاز شدید به آب پیدا میکند. متأسفانه در سالهای اخیر با تغییر اقلیمی که رخ داد، درختان انجیر ما به شدت آسیب دید. بنابراین به هیچ عنوان ۸۰ میلیمتر نیاز گیاه را تأمین نمیکند؛ اما میتوان با آبیاری قطرهای، انجیر را برای شرایط سخت آماده ساخت.
یکی دیگر از عوامل مهم در حفاظت و نگهداری انجیر دیم این است که بَر دهی را به میزان قابل توجهی کاهش دهیم تا درختان آسیب نبینند.
توسعه انجیر
زارعی تصریح کرد: «یاد دارم سال ۱۳۷۹ خورشیدی در نیریز حدود ۲۵۰۰ هکتار باغ انجیر داشتیم. در حال حاضر با توجه به این که دهههای پیدرپی خشکسالی را پشت سر گذاشتهایم، روند رو به توسعه انجیر دیم را شاهد بودیم. این نشان دهنده این است که این گیاه نه تنها از سبد محصولات حذف نمیشود، بلکه افزایش هم مییابد!»
دوام انجیر
مدیر جهاد کشاورزی نیریز گفت: «یکی دیگر از مزیتهای درخت انجیر این است که تحت هر شرایطی، میوه و گل مادهاش را تولید میکند. کشاورزان محترم ناامید نباشند؛ چرا که هر میزان روی انجیر سرمایهگذاری کنیم، ضرر نخواهیم کرد.»
انجیر شاگرد اول کلاس!
نادر زارعی نیریز را در گذشته شهری غنی دانست که گونههای مختلفی از جمله اَنار، بادام، پسته و ... در آن تولید میشد. اما حالا، خشکسالی و تبدیل شدن منطقه به کویر، اَمان درختان سودده را بریده است. به گفته او، انجیر که نور چشم کشاورزان است، به خوبی نشان داد که نمره خوبی دارد و در بیآبی یکیاز بهترین گونههای اقتصادی دوامآور برای کشاورزان نیریزی است.
تلطیف هوا
زارعی گفت: « هلالیهای آبگیر انجیرستانها، به صورت ناخودآگاه تبدیل به یکی از بزرگترین پروژههای آبخیزداری برای کنترل سیلاب و روان آبها شدهاند. همچنین تلطیف هوا و جلوگیری از فرسایش خاک از دیگر آثار وجود انجیرستان در نیریز است.»
کویر بختگان
عضو شورای حفاظت از منابع آب نیریز گفت: « اوایل دهه هشتاد، دریاچه بختگان حدود ۲ میلیارد متر مکعب آب داشت. شوربختانه بر اثر تغییر اقلیم منطقه و خشکسالی دومین دریاچه مرکزی ایران به کویر تبدیل شده و چاههای غیرمجاز اطراف گلوی آن را میفشارند.»
حق به حق دار نرسید
زارعی لحظهای درنگ کرد و با بغض این را گفت: «حقابهای که قرار بود از سد درودزن به سمت دریاچه بختگان رها شود متأسفانه با توجه به مسیر طولانی و تبخیر، به دریاچه نرسید که باید مسئولان به دنبال راه حل اساسی باشند.»
چشم انتظارِ آب خلیجفارس هستیم
وی گفت: «نیریز، یک شهرستان صنعتی و کشاورزی در استان فارس است و نمیتوان دلخوش به حقابههای ناچیز بود. خشکی بختگان و نبود رطوبت هوا باعث طغیان کَنه تارتن انجیر شده که این میتواند خسارات جبران ناپذیری برای انجیرستانها رقم بزند. از نماینده مجلس عاجزانه تقاضا داریم به کمک وزرا و رئیس سازمان محیط زیست نگاهی جامع برای برون رفت نیریز از خشکسالی با استفاده از آب خلیجفارس کنند تا این پتانسیلهای بکر و سود ده از بین نرود.»
بَر، گران و بیکیفیت
نادر زارعی در ادامه صحبتهاش گفت: «تولید میوه انجیر ۱۰۰درصد به گرده افشانی نیاز دارد. یکی از مشکلات اساسی انجیرکاران نیریز نبود گرده کافی و مطلوب در شهرستان است که متأسفانه باغداران مجبور به خرید بَر انجیر ازشهرستانهای همجوار هستند. متأسفانه با هزینه هنگفتی که متحمل میشوند، گرده مناسب و مطلوبی دریافت نمیکنند؛ لذا کشاورزان نیریزی باید همت کنند و با کاشت درختان بَر انجیر مورد نیاز خود، از این معضل نجات یابند.»
نصب سایبان
وی افزود: «هنگامیکه دمای خاک را اندازهگیری میکنیم، دمای هوا افزایش یافته و رقمی بالای ۵۰ درجه سانتیگراد نشان میدهد. در صورتی که کشاورزان هزینه کنند و از برگ نخل برای سایبان روی درخت انجیر و از مالچ برای پوشش سطح خاک اقدام کنند، تا از تعرق و تبخیر آب به طور چشمگیری جلوگیری میشود.»
راهکار شرایط بحرانی
زارعی اضافه کرد: « مشاهده شده تعدادی از کشاورزان، برای حفظ درختان انجیر خود آبیاری قطرهای میکنند. گاهی چاله حفر میکنند و لوله پلیکا میگذارند. از هر جایی بتوانیم آب را مستقیماً به ریشه درخت برسانیم، به نفع ما است؛ آب تبخیر نمیشود و به حیات درخت نیز کمک کردهایم.
جلوگیری از هدررفت آب
مدیر جهاد کشاورزی اظهار کرد: «در خصوص هدررفت آب، مطالعاتی با اداره منابع طبیعی داشتهایم. چنانچه بتوانیم از ظرفیت بند خاکی اسلامآباد که هر ساله میزان قابل توجهی آب باران در آنجا جمع میشود استفاده کنیم، از تبخیر بیهوده آن جلوگیری کردهایم.»
صدای انجیرکاران نیریز: بیآبی، آلودگی و وعدههای بیثمر
در ادامه، مدیرعامل انجمن انجیرکاران نیریز گفت: «علاوه بر بیآبی، آلودگی صنایعی مثل فولاد انجیرها را نابود کرده است. ما نزدیک به ۳ هزار انجیرکار در نیریز داریم و این نشان میدهد نان خیلیها به این سفره بستگی دارد. زمانی ۳۵ چشمه فعال در پلنگان داشتیم؛ اما حالا حتی یک چشمه هم فعال نیست. حفر چاه آب شرب در منطقه پلنگان هم قنات برنجزار را خشک کرد.»
انتقاد از مدیریت آب و سدسازی
حسین ارشدی گفت که در دیدار هفته گذشته معاون وزیر جهاد کشاورزی و در واکنش به بیان عملکرد این سازمان از زبان وی، گفته: «شما که این همه قدرت دارید اگر میتوانید جلوی سدهای بالا دست بختگان را بگیرید! سعادتشهر و سیوند سرسبز شده؛ ولی نیریز تشنه است.»
مطالبه ثبت ملی انجیرستانهای نیریز
او از ثبت نشدن انجیرستانهای نیریز در میراث ملی، به مانند استهبان گلایه کرد و راهاندازی ایستگاه تحقیقات انجیر را خواستار شد. به گفته او، کیفیت شهد انجیر نیریز ۹۰ درصد است؛ در حالی که استهبان ۷۰ درصد شهد دارد.
استهبان؛ میراث جهانی انجیر دیم اما نیمی از انبارها خالی
مدیر جهاد کشاورزی استهبان از آغاز برداشت انجیر در ۲۳ هزار هکتار از باغهای این شهرستان خبر داد و اظهار داشت: «امسال به دلیل خشکسالی، کاهش رطوبت زمان گلدهی، سرمازدگی و اختلاف دمای روز و شب، عملکرد بیش از ۵۰ درصد کاهش یافته و تنها حدود ۱۰ هزار تن انجیر خشک برداشت میشود که به اقتصاد شبهتکمحصولی منطقه آسیب وارد میکند.»
توصیه به باغداران و صادرات محصول
مهدی اعیانمنش استفاده از هرس اصولی، کاهش باردهی، مالچ، سایبان و کنترل آفات را راهکار حفظ درختان دانست و گفت: «عمده انجیر خشک استهبان به چین و بخشی به ژاپن، اروپا، آمریکا و خلیج فارس صادر میشود. با وجود سه واحد فرآوری و ۳۳ واحد بستهبندی، ظرفیت زیادی برای سرمایهگذاری در این بخش وجود دارد.»
