روند گرم شدن ایران دو برابر میانگین جهانی

ابراهیم فتاحی، معاون پژوهشی و فناوری پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو کشور، اظهار داشت: روند افزایش دما در ایران دو برابر میانگین جهانی است و این نشان‌دهنده سرعت بالای گرمایش و تغییر اقلیم در کشور است. وی در خصوص موج گرمای اخیر گفت: رخداد دماهای بالا در نیمه دوم تیر و نیمه اول مرداد در ایران طبیعی است، اما امسال نسبت به میانگین بلندمدت یک درجه افزایش دما ثبت شده. در سال‌های گذشته نیز مواردی بیش از یک درجه افزایش ثبت شده و این پدیده را نباید نادر دانست. این افزایش دما می‌تواند موجب تشدید امواج مضر فرابنفش و مشکلاتی مثل گرمازدگی و افزایش مصرف انرژی و آب شود؛ گرچه موج اخیر گرمایی، غیرعادی نیست.

فتاحی افزود: بررسی داده‌های ۵۰ سال اخیر نشان‌دهنده روند افزایشی در میانگین دمای کل، حداقل و حداکثر کشور است. میانگین دمای دهه ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۹ نسبت به دوره مرجع (۱۹۹۰-۱۹۶۱) حدود ۱.۲ درجه سلسیوس افزایش یافته و در هر دهه ۰.۴ درجه افزایش دما داشته‌ایم.

وی با اشاره به پیامدهای این روند، به افزایش امواج گرمایی، خشکسالی‌های فراگیر، بارش‌های سیل‌آسا و پدیده‌هایی مثل گردوغبار اشاره کرد. فتاحی تغییر اقلیم را رخدادی جهانی دانست و افزود سازگاری و برنامه‌ریزی درست می‌تواند در مدیریت این بحران کمک کند. هدف باید افزایش تاب‌آوری و تدوین سناریوهای اقلیمی جهت مواجهه با این چالش‌ها باشد.

به گفته فتاحی، گرم‌تر شدن ایران نسبت به میانگین جهانی دو برابر سریع‌تر است. تمام مناطق کشور تحت تأثیر پیامدهای گرمایش قرار دارند و افزایش دما باعث افزایش تبخیر شده، در حالی که بارش‌ها کاهش یافته و مناطق خشک توسعه خواهند یافت. تغییر الگوهای بارندگی و زمان و شدت آن ناشی از همین روند است و می‌تواند منجر به دوره‌های خشکسالی طولانی با بارش‌های شدید متناوب شود.

اقلیم ایران در آینده چگونه خواهد بود؟

این متخصص اقلیم شناس در پاسخ به سؤالی در مورد پیش‌بینی آینده اقلیمی ایران گفت: به ‌طور کلی رفتار بارش در دهه‌های آینده کاهشی است. اغلب مدلها بیشترین کاهش بارش را در نیمه غربی و مرکز کشور شبیه‌سازی کرده‌اند. سهم بارش برف از مجموع بارش سالانه کشور کاهش یافته که می‌‌تواند موجب تغذیه نشدن منابع آبهای زیرزمینی مناطق کوهستانی شود.
فتاحی با تأکید بر این‌ که با وجود چالش‌ها و پیامدهای زیان‌‌بار تغییر اقلیم در کشور، می‌‌توان با مدیریت صحیح آن را از چالش به یک فرصت در جهت رشد اقتصادی و افزایش تعاملات بین‌‌المللی تبدیل کرد، ادامه داد: با وجود چالش‌های تغییر اقلیم، فرصت تبدیل ایران به قطب تولید انرژی پاک با استفاده از انرژی خورشیدی و بادی فراهم است تا از منابع فسیلی برای مصارف مهمتر استفاده شود.