رسیدن به روز صفر آب دور نیست
رسیدن به «روز صفر آب» دور نیست
استاد مدیریت منابع آب دانشگاه تهران، همزمان با تشدید بحران کمآبی در کشور، راهکارهای عملی و توصیههایی مهم برای کاهش مصرف آب و عبور ایمن از تابستان ارائه داد. او معتقد است تنها با مشارکت جمعی مردم و تغییر رفتارهای روزمره میتوان از دشواریهای حاد این دوران گذر کرد.
دکتر بنفشه زهرایی با اشاره به شرایط بحرانی آب در سراسر کشور و کاهش بیسابقه ذخایر سدها و آبخوانها، تأکید کرد که مسئله آب تنها با همکاری همه افراد جامعه قابل عبور است. اگرچه پایتخت و اکثر استانها با کمبود شدید آب روبرو هستند و سناریوی قطع آب و توزیع با تانکر واقعیتی محتمل برای روزهای آینده است، اما آنچه میتواند از بروز بحران جلوگیری کند، اصلاح الگوی مصرف و جدی گرفتن هشدارها از سوی شهروندان است.
وی بخشی از سخنان خود را به ارائه راهکارها و آموزش ساده اما مؤثر برای کاهش مصرف آب خانگی اختصاص داد و تصریح کرد:
صرفهجویی در فضای حمام و سرویس بهداشتی
بیش از ۵۰ درصد مصرف آب خانگی مربوط به سرویسهای بهداشتی و حمام است و بخش کوچکی از مصرف خانوار به آب شرب و پخت غذا مربوط است.
زهرایی تأکید کرد: «اصلاح مدت و روش استحمام، استفاده از سردوشهای استاندارد (حداکثر ۸ لیتر در دقیقه)، کاهش زمان باز بودن شیر آب هنگام شستشو و رعایت حداقلها میتواند در کوتاهمدت مصرف را به طور محسوس کاهش دهد.»
وی افزود: «زمان دوش گرفتن خیلی مهم است و حداکثر 8 دقیقه بیشتر نباید آب در حمام باز باشد. اگر فرض کنیم یک خانواده 4 نفره بخواهند یک روز در میان دوش بگیرند و زمان دوش گرفتنشان را از 20 دقیقه به 8 دقیقه کاهش دهند، میتوانند به اندازه مصرف یک ماه یک خانوار صرفهجویی کنند.»
شیرآلات کممصرف و کنترل فشار آب
به گفته او، مقررات ملی ساختمان (مبحث ۱۶) حد مجاز خروجی شیرآلات را مشخص کرده، اما کمتر اجرایی شده است: «بسیاری از سردوشها و شیرآلات موجود در بازار ایران تا دو برابر یا بیشتر از حد استاندارد آب مصرف میکنند. تنها با تنظیم فشار آب، بستن مقداری از شیر پیسوار و تعویض سردوشهای پرمصرف، هر خانواده میتواند نقش مهمی ایفا کند. استفاده از شیرآلات استاندارد و کاهنده هزینه زیادی ندارد؛ اما تأثیر بزرگی بر مقدار مصرف ایجاد میکند.»
اصلاح رفتار فردی و مشارکت خانوادهها
دکتر زهرایی افزود: «کاهش دستکم ۱۵ درصدی مصرف آب هر خانواده در این تابستان اقدامی کاملاً دستیافتنی است. اصل مهم این است که همه اعضای خانوادهها متعهد شوند در هر کار کوچک، در هر روز صرفهجویی را در اولویت قرار دهند. حتی کنار گذاشتن کوتاه چمنکاری یا گلدان و فضای سبز در دوره بحران آب، آسیبی به سلامت یا زیبایی زندگی وارد نمیکند.»
اهمیت تغییر دیدگاه نسبت به مسئولیت فردی
در پاسخ به کسانی که کاهش مصرف را بیاثر یا بیمعنا میدانند، دکتر زهرایی توضیح داد: «الان هیچ راهی جز همراهی نیست. تمامی ظرفیتهای انتقال و تأمین آب از سدها و چاهها استفاده شده و تنها راه باقیمانده، تقسیم مسئولیت و همکاری است. انتقاد از دیگران یا سازمانها چیزی را تغییر نمیدهد؛ لحظهای است که تنها رفتار ما اثرگذار است.»
وی اشاره کرد: «در بسیاری از کشورهای دنیا، بحران آب با مشارکت مردم، محدودشدن آبیاری چمن و حذف مصارف غیرضروری حل شده است. در ایران نیز میتوان حتی برای مدت کوتاه، رفتارهایی مثل شستشوی زیاد خودرو، آبیاری باغچهها و مصرف بیش از حد آب را متوقف یا به حداقل رساند.»
