شاه اقرار کرد: حق داشتید
هوشنگ نهاوندی از نسل جوان تحصیلکرده در اروپا بود که پس از بازگشت به ایران، عهدهدار پستهای دولتی شد از جمله: وزیر آبادانی و مسکن و رئیس دانشگاه شیراز و تهران.
شاه تابستان ۱۳۵۳ از نهاوندی خواست گزارشی بدون هیچگونه پردهپوشی از علل نارضایتی مردم ارائه دهد؛ با این توصیه که اشخاص مطمئنی آن را تهیه کنند و درز نکند.
نهاوندی گروهی کارشناس صاحبنظر با عنوان: «گروه بررسی مسائل ایران» گِرد آورد. در این گروه از فرهاد ریاحی معاون دانشگاه آریامهر تا جمشید بهنام معاون دانشگاه تهران، پروفسور عباس صفویان رئیس دانشکده پزشکی دانشگاه ملی تا رضا قطبی دعوت شدند. در این گزارش اشاراتی شد به ترقیات ایران و شرحی نوشته شد از نارضایتیهای مردمی، که اگر مرتفع نشود ممکن است به بحرانهای عمدهای منتهی شود.
قیام تنباکو، مشروطیت، غائله جمهوری در اواخر دوره قاجار و ... را مثال زده بودند که ممکن است این بحران در ابتدا جنبه مذهبی داشته باشد ولی بعداً عوامل چپ افراطی کنترل آن را در دست بگیرند.
در عوامل ایجاد نارضایتیها، به فساد ردههای بالا و اطرافیان خاندان سلطنتی اشاره شده بود؛ دیگری به دروغ گویی رجال دولت، وعدههای عمل نشده و فقدان ارتباط میان دولت و روحانیت. شرح مفصلی هم نوشته شد درباره اشتباهات سازمان امنیت که موجب نارضایتی مردم شده بود. اشاره شد که جنبه تجملی و نمایشی برنامههای عمرانی دولت بیشتر است و ...
شاه گزارش را به هویدا میدهد و او با تصور این که این کار، مانوری برای سقوط دولت اوست، [هویدا]نویسندگان گزارش را «یک عده گُهتلکتوئل» میخوانَد که باید آن را دور انداخت. (تلکتوئل = روشنفکر)
شاه سالها بعد، وقتی پس از سقوط، در مکزیک به سر میبرد، به نهاوندی اقرار کرد «حق داشتید».
در شب انقلاب، به دفتر «گروه بررسی مسائل ایران» حمله و تمام مدارکش را بردند. بنا به روایت نهاوندی، در استنطاق از تیمسار بدیعی فرمانده نیروی هوایی ارتش شاهنشاهی، آیت الله بهشتی به او گفته بود که اگر حرفهای گروه بررسی مسائل ایران را گوش میکردند جلوی انقلاب گرفته میشد. (*)
شاد و سالم و موفق باشید
پینوشت:
*- بارسقیان، سرگه (۱۴۰۴) «منتقد معتمد شاه»، دوماهنامه آگاهی نو، دوره اول، شماره ۱۷، ص ۴۰.
