پلنگان در صدر بارشهای اخیر فارس
بحران کمآبی همچنان پابرجا است در پی بارندگی دوباره پس از حدود ۱۰ روز وقفه در شهرستان نیریز و استان فارس، از صبح شنبه ۶ دیماه سامانه بارشی فعال شد و این بارشها تا بامداد دوشنبه ۸ دیماه ادامه داشت.
بر پایه آمارهای ثبتشده، در شهر نیریز بیش از ۱۷ میلیمتر باران بارید. در پلنگان نیز بیش از ۶۴ میلیمتر باران بارید تا بیشترین میزان بارش را در میان ایستگاههای هواشناسی استان فارس طی سامانه بارشی به نام خود ثبت کند. در نتیجه، مجموع بارندگی سال زراعی جاری در این منطقه به حدود ۱۸۶ میلیمتر افزایش یافت. بارندگی اخیر، مجموع بارندگی سال زراعی جاری در شهر نیریز را به نزدیک ۹۰ میلیمتر رساند.
این بارندگیها در حالی رخ داد که خوشبختانه پس از سپری شدن دورهای چندساله از خشکسالی، شرایط هواشناسی بهگونهای رقم خورد که از اواخر آذرماه و اوایل دیماه شاهد وقوع بارشهای مؤثر و قابلتوجهی در سطح شهرستان نیریز بودیم. این بارشها موجب جاری شدن روانآبها و فعال شدن چشمهها شد و بار دیگر روح امید را در میان مردم منطقه زنده کرد. همچنین بر پایه پیشبینیها، این امیدواری وجود دارد که دستکم تا یک ماه آینده مسیر ورود سامانههای بارشی به استان فارس همچنان فعال بوده و منطقه از مواهب آن بهرهمند شود. با توجه به الگوهای شکلگرفته هواشناسی، به نظر میرسد سالی نسبتاً نرمال از نظر میزان بارندگی پیش روی استان فارس و شهرستان نیریز قرار داشته باشد؛ سالی که میتواند تا حدودی از شدت خشکسالی پنجساله گذشته بکاهد.
با این حال، نکته حائز اهمیت آن است که این بارشهای مقطعی و موقتی نباید منجر به شکلگیری این تصور نادرست شود که بحران کمآبی به پایان رسیده است. این بارشها صرفاً نقش تسکیندهندهای موقت برای چالش عمیق و ساختاری کمبود آب دارند؛ چالشی که منطقه همچنان بهطور جدی از آن رنج میبرد.
در تأیید این واقعیت، میتوان به بارندگیهای فرانرمال دهه دوم دهه ۱۳۹۰ اشاره کرد. شهرستان نیریز در سالهای ۱۳۹۵، ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ بارشهایی فراتر از حد نرمال را تجربه کرد؛ بهگونهای که میانگین بارندگی سالانه در این چند سال به بیش از ۳۰۰ میلیمتر رسید؛ رخدادی کمسابقه در تاریخ اقلیمی منطقه. با این وجود، از ابتدای دوره خشکسالی در سال ۱۳۹۹ و تنها طی مدت پنج سال بارندگی کمتر از نرمال، مسئله کمبود آب به سرعت به یکی از بزرگترین چالشهای منطقه تبدیل شد. این واقعیت نشان میدهد که به دلیل الگوهای نادرست مصرف و بهرهبرداری بیرویه از منابع آبهای زیرزمینی، تابآوری سرزمین در مواجهه با دورههای خشکسالی بهشدت کاهش یافته و حتی یک دوره کوتاه خشکسالی ـ که از ویژگیهای ذاتی اقلیم این سرزمین به شمار میرود ـ میتواند به بحرانی فراگیر بدل شود.
هدف از یادآوری این موضوع، تأکید بر این واقعیت است که بحران کمآبی همچنان پابرجا است و ضرورت دارد سیاستهای صرفهجویی، مدیریت مصرف و حفاظت از منابع آب با نهایت دقت و جدیت دنبال شود. آب کالایی گرانبها و حیاتی است که نباید اجازه داد بهسادگی از دست برود.
خوشبختانه در سالهای اخیر، موضوع این ابرچالش به ادبیات و گفتمان مقامات و مسئولان کشور نیز راه یافته و نشانههایی از درک عمیقتر اهمیت آن مشاهده میشود. امید است جامعه، ارزش این نعمت حیاتی را بهدرستی درک کرده و در حفظ هر قطره از آن کوشا باشد و همچنین تصمیمگیران و سیاستگذاران، موضوع آب را پیش از هرگونه تصمیمگیری در حوزههای کشاورزی، صنعتی و شهری، در صدر اولویتهای خود قرار دهند. باشد که با استقرار حکمرانی صحیح آب، شرایط زیست و توسعه در این سرزمین به تعادل برسد؛ چراکه بهدرستی گفتهاند در این سرزمین باید عاشق آب بود و معیار سنجش آن، نه مترمکعب، بلکه قطره باشد.
