نمایشگاه خوشنویسی نیریز با حضور هنرمندان کشوری
مطالبه ثبت جشنواره ملی خوشنویسی چهارشنبه 26 شهریورماه افتتاحیه نمایشگاه ساحت مهر در سالن فرهنگ و ارشاد اسلامی نیریز برگزار شد.
این نشست با حضور امام جمعه، نماینده مجلس، فرماندار و معاونین فرمانداری، شهردار و اعضای شورای شهر، سولماز دهقانی معاون هنری و سینمایی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، سرپرست مجتمع فولاد غدیر، مهمانانی از استهبان، سروستان، فسا، بختگان، نیریز و جمعی از اساتید خوشنویسی کشوری برگزار شد.
فاطمه قرائی مسئول اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی با بیان این که نیریز با وجود میرزا احمد نیریزی از پرچمداران قله رفیع خوشنویسی است، ضمن تشکر از راحت سرپرست کارخانه فولاد، فرماندار، شهردار و رئیس شورای شهر برای حمایت از این برنامه، خطاب به زِدوار نماینده وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و سولماز دهقان معاون هنری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان فارس، گفت: «ما خواهان ثبت جشنواره سالانه یا دوسالانه در حوزه خوشنویسی با محوریت کلام وحی، کاتبان وحی و میرزا احمد و خط نسخ هستیم که با همت مسئولان شهرستان و در رأس فرماندار محترم، تقاضا داریم بودجهای ثابت برای این موضوع در نظر گرفته شود و حق نیریز در حوزه خوشنویسی ادا گردد.»
در ادامه، فرماندار نیریز، فارس را مرکز تمدن ایران و اسلام دانست و خواستار ثبت این جشنواره به صورت سالانه و تخصیص اعتبار برای آن در ردههای ملی شد.
مراد هدایت گفت: اگر از خوشنویسی پاسداری نکنیم، ممکن است در آینده تنها اسمی از آن بماند. از این رو رویدادهایی که در این مورد باید در شهرستان برگزار شود، یک الزام است که ما در حوزه فرمانداری و استانداری مطمئناً پشتیبان حوزه فرهنگ و هنر خواهیم بود. البته در بحث رویداد، الزاماتی هم وجود دارد. به عنوان مثال سالن اینجا، سالنی فرسوده و فاقدامکانات است. از این رو ما از طریق معاون گردشگری استانداری در حال پیگیری هستیم تا سالنی درخور و شایسته، برای برگزاری رویدادهای فرهنگی شهرستان نیریز داشته باشیم و از این نظر از شما نیز تقاضای کمک داریم. ما هم قول میدهیم به سهم خودمان در فرمانداری کمک کنیم؛ چون در سالهای گذشته، نیریز خصوصاً در زمینه فرهنگ و ارشاد، بسیار مظلوم واقع شده و مردم شهرستان ما تشنه این برنامهها هستند.
سیدعطاءا... طغرایی استاد پیشکسوت خوشنویسی نیریز در ادامه با بیان شعری از وصف حال خودش، صحبتهایش را آغاز کرد:
«خواستم شرح غم دل به قلم بنگارم
تا که دانند همه شرح فداکاری ما
وی که به گفته خود در آستانه ورود به ۸۰ سالگی است و از دامان پدر و مادر فرهنگی به دنیا آمده و نوه بنیانگذار فرهنگ و هنر سه شهرستان نیریز، داراب و استهبان است، گفت: «مدیر، دبیر، معاون، مدرس بازنشسته مقاطع مختلف تحصیلی و همچنین بنیانگذار هنر خوشنویسی نیریز از سال ۱۳۶۲ خورشیدی هستم.
خوشنویسی را از دهه ۳۰ با سرمشقهایی از روی آثار پدربزرگم شروع کردم و در دهه ۴۰ اولین اثرم در مجله اطلاعات آن زمان به چاپ رسید.
در دهه ۶۰ برای اولین بار به اخذ گواهی ممتاز در شهرستان نیریز نائل آمدم. گواهی فوقممتاز در دو خط شکسته و نستعلیق را در اولین مرحله و جزو اولین افرادی بودم که در استان فارس کسب کردم و سرانجام موفق به دریافت استادی خط نستعلیق از شورای ارزشیابی انجمن خوشنویسان ایران و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در بین شهرستانهای استان فارس شدم.»
وی با ابراز خرسندی از این که خیابانی به اسم ایشان نامگذاری و سردیسی از ایشان در ابتدای آن نصب شده، گفت: «انجمن خوشنویسان را با مکاتبات عدیده و ملاقاتهای حضوری تأسیس کردم و حاصل تلاشهایم تربیت صدها هنرجوی مشتاق، تألیف سه اثر خوشنویسی «گلزار خط»، «بهار غم» و «رسم الخط» بوده است.»
وی با بیان این که در چهارمین تا دوازدهمین مجمع نمایندگان انجمن خوشنویسان ایران عضویت داشته و بیش از دو هزار اثر خوشنویسی از او به جا مانده که قسمتی از آنها را به خاطر نداشتن بنیه مالی نتوانسته به چاپ برساند، گفت: «وصیت میکنم بعد از فوتم، در گوشهای از محوطه آرامگاه احمد نیریزی مرا دفن کنند.»
در ادامه این نشست، حامد راحت سرپرست فولاد غدیر نیریز به بیان نکتهای از اساتید خوشنویسی پرداخت و گفت: «در مراسم یادبود و یادمان میرزا احمد نیریزی، نکتهای توسط استاد امیرخانی و استاد صمدی مطرح شد و آن نکته این بود که رسالت هنرمندان در وهله اول چشاندن مزه صفات عالی آفرینش به آدمیان است.»
راحت ضمن ابراز خوشحالی از این که توانسته در این مورد گامی کوچک برای هنر نیریز بردارد، گفت: «امیدوارم این اتفاق بارها و تکرارها تکرار شود و ما هم به واسطه سهم کوچکی که باید ایفا کنیم، بتوانیم نقش کوچکی در اشاعه فرهنگ خوشنویسی و هنر که زادگاه آن میتواند نیریز باشد، داشته باشیم.»
سولماز دهقانی معاون هنری و سینمایی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان فارس از دیگر افراد حاضر در جلسه بود که پشت تریبون قرار گرفت.
وی گفت: «آقای فرماندار در خصوص ثبت این جشنواره و بزرگداشت میرزا احمد نیریزی فرمایشی داشتند که از خانم قرائی میخواهم درخواست آن را به ما برساند تا ما آن را از طریق اداره کل پیگیری کنیم.»
وی همچنین در مورد سالن گفت: «موضوع دیگر، سالن بود که واقعاً همان طور که دیدیم، در این سالن هوا گرم است. بنابراین همه در جریان وضعیت سالن هستیم و سعی میکنیم که نگاه ویژهتری به این سالن داشته باشیم.»
دهقانی همچنین به نبود سینما در نیریز اشاره کرد و گفت: «آن طور که شنیدم، شهرستان نیریز سینما هم ندارد و موضوع سینما واقعاً موضوع مهمی است که حتماً در این مورد پیگیری خواهیم کرد. البته این را هم بگویم که سالن دانشگاه آزاد با پیگیریهای دوستان در شهرستان، در سامانه برگزاری کنسرتها و مراسم ثبت شده و بنا است شانزدهم مهرماه یک کنسرت در این سالن برگزار شود. ما امیدواریم این مقدمهای برای برگزاری برنامههای فرهنگی و هنری باشد، چون بحث شور و نشاط اجتماعی در دستور کار دولت است.»
معاون هنری و سینمایی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان فارس با بیان این که عرصه فرهنگ و هنر با بودجه بسیار اندکی روبرو است و با توجه به این که 37 شهرستان در استان فارس وجود دارد که نمیتوان همه نیازهای آنها را تأمین کرد، به همکاری حوزه صنعت در کنار حوزه فرهنگ و هنر تأکید کرد.
استاد رضا زِدوار نماینده وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در امور خوشنویسی، رئیس انجمن خوشنویسان استان خوزستان و دارنده درجه استادی از انجمن خوشنویسان ایران با سابقهای درخشان در آموزش، پژوهش و خلق آثار ماندگار، از دیگر سخنرانان این جلسه بود.
وی در ابتدا به بیان خاطرهای در حوزه خوشنویسی پرداخت و گفت: «دهه ۸۰ و زمانی که به تازگی رئیس انجمن خوشنویسان اهواز شده بودم، جوانی نزد من آمد و گفت میخواهم در دانشگاه چمران اهواز نمایشگاه دائر کنم. ما چند قاب گرفته بودیم که هنوز از آنها استفاده نکرده بودیم. بنابراین آنها را برای برپایی نمایشگاه به ایشان دادیم. ایشان در دانشگاه شهید چمران اهواز نمایشگاه گذاشت؛ اما نمایشگاه آتش گرفت و قابها سوخت. پس از این واقعه، شورای انجمن گفتند قابهایی که به دوستمان دادید سوختند، الان باید در مورد ایشان چه کنیم؟ گفتم پی آن نروید، جوان است و بچه نیریز! بله! ایشان جناب دکتر علیاصغر رسولی بودند که در دانشگاه شهید چمران اهواز درس میخواندند.»
وی گفت: «خوشنویسی در تاریخ ایران تنها یک هنر بصری نیست؛ بلکه زبان روح، تجسم، ایمان و آیینه فرهنگ این سرزمین است. حروف، در دست هنرمند خوشنویس از سطح کاغذ فراتر میرود و به نغمهای از زیبایی و معنویت بدل میشود.»
در میان همه خطوط، نسخ جایگاه ویژهای دارد.
وی با تأکید بر این که میرزا احمد نیریزی هنرمندی است که با قلم خویش خط نسخ را در ایران متحول ساخت، در مورد میرزا احمد نیریزی گفت: «میرزا احمد نیریزی خوشنویس برجسته اواخر دوران صفوی و نامی است که با خط نسخ گره خورده است.
ویژگیهای خط او، خوانایی بینظیر، نظم، آهنگی سطور، ترکیببندیهای سنجیده و ملایمت و نرمی حروف است. او در به کارگیری تناسبات هندسی حروف چنان مهارت داشته که حتی در صفحات متراکم قرآن، هیچگاه چشم خسته نمیشود.
بیشتر آثار احمد نیریزی، قرآنهای کتابت شدهای است که در طول سالهای عمرش به یادگار گذاشت. این قرآنها که امروزه در کتابخانهها و موزههای معتبر ایران، ترکیه، عراق و اروپا نگهداری میشود، هر یک سندی از عظمت توانمندی اوست. آثاری که اغلب آنان، در دوره شاه سلطان حسین صفوی کتابت شده است.»
زِدوار، ضمن اشاره به این که میتوان قرآنهای مزین و نفیس با جلدهای هنرمندانه را از جمله آثار شاخص نیریزی دانست، گفت: «علاوه بر قرآن کریم، کتابت ادعیه، جزوات مذهبی و گاه ادبی نیز از او بر جای مانده است.»
وی به تأثیرگذاری گسترده هنر خوشنویسی پس از میرزا احمد اشاره کرد و ادامه داد: «بسیاری از کاتبان نسخ در قرون بعدی، شیوه نیریزی را به عنوان الگو پذیرفتند و به تبعیت از او پرداختند. از این رو میتوان گفت میراث نیریزی نهتنها در قالب آثارش، بلکه در جریان زنده هنر خوشنویسی ایران نیز جاری است.
میرزا احمد نیریزی مدت زیادی در اصفهان ماندگار شد. استاد سفرهایی به مکه، مدینه، عتبات عالیات و مشهد نیز داشته است. هنگام زیارت قبر پیامبر اکرم(ص)، خودِ ایشان اشعاری گفته که با آب زَر روی کاغذ خانبالغ به خط نسخ نوشته است.
او ابتدا نزد ابراهیم قمی خط نسخ را تعلیم گرفت و از روی خطوط علاءالدین تبریزی بسیار مشق کرد و با این که از این دو استاد به نیکی یاد کرده، شیوه مخصوص خود را در خط نسخ داشته است.
میرزا احمد نیریزی را میتوان ایرانیساز خط نسخ نامید، چون پیش از او، خط نسخ بیشتر در دنیای عرب رواج داشت.
زِدوار یادآور شد که برگزاری چنین رویدادهایی افزون بر تقویت مهارتهای هنریِ هنرجویان، به تحکیم هویت فرهنگی و ملی نیز یاری میرساند و افزود: «خوشنویسی چهرههایی بهویژه میرزا احمد نیریزی، تنها یک هنر زیباشناختی نیست؛ بلکه آینهای از ایمان، ادب، و تمدن ایرانی اسلامی است.»
مجید چیزفهم دانشمندیان، عضو شورای عالی انجمن خوشنویسان ایران، از دیگر اساتید حاضر در جلسه بود که هنر خوشنویسی را هنری مظلوم خواند.
وی همت خودِ خوشنویسان را دلیل گستردگی این هنر دانست و افزود: «در کنار هر فعالیت علمی و دانشگاهی، لازم است که هنر باشد. هنر خوشنویسی باعث ایجاد اعتماد به نفس در جوانان، ایجاد شخصیت در وجود همه انسانها و ارتباط آنها با معانی و ادبیات و آیات و احادیث میشود. این هنر، یک نوع سازندگی و رشد پنهانی را در افراد به وجود میآورد.»
چیزفهم بر شوراییبودن انجمن خوشنویسان نیریز تأکید کرد و خطاب به استاد طغرایی گفت: «تقاضای عاجزانه دارم که حتی از فردا، در این مورد اقدام شود. مطمئن باشید با شوراییشدن انجمن خوشنویسان نیریز، فعالیتهای انجمن به مراتب میتواند بهتر از اینها باشد.»
وی استاد سبزهکار، استاد رسول مرادی، استاد سبزه، استاد علیرضا بخشی از خوشنویسان برجسته استان قم و استاد رسول مرادی دارای کتابهای دیوان حافظ، تحریر شاهنامه فردوسی، رباعیات خیام و برنده جایزه بینالمللی و دیپلم افتخار جشنواره امام علی(ع) را از اساتید حاضر در سالن دانست و همچنین به معرفی هنرمندان نمایشگاه ساحت مهر پرداخت:
- علیاصغر رسولی دارای دکترای روانشناسی
- علی سلطانی دارای کارشناسی حقوق
- کاظم زردشت کارمند اداره برق
- مجتبی رحمدار
- امیر پژمان
