زبانزدها، گویش‌ها و ضرب‌المثل‌های نی‌ریز را دریابیم
فرهنگ طیف بسیار وسیعی از حیات جمعی انسان‌ها را شامل می‌شود در حدی که یکی از فرهنگ‌شناسان معتقد است «فرهنگ فصل جدایی انسان از حیوان» است. پس هر چه انسان‌ها بیشتر از حیوانها دارند «فرهنگ» نامیده می‌شود.
آداب، رسوم، سنت‌ها، اعتقادات، ارزشها، هنجارها، هنرها، زبان، خط و نگارش، عادات و خصلتها و خویهای جمعی، مصنوعات ساخت دست بشر و هر آنچه که انسان از جامعه می‌آموزد، فرهنگ نامیده می‌شود.
فرهنگ در گذر زمان به طور دائم و عمدتاً غیرمحسوس در حال تغییر است. درفرآیند تغییر، فرهنگ اصیل یک جامعه دستخوش دگرگونیهایی می‌شود؛ به طوری که پس از مدتی برخی از عناصر آن از عرصه حیات جمعی محو می‌گردد. برای حفظ هویت اجتماعی و تاریخی اعم از هویت محلی، منطقه‌ای و ملی ضرورت دارد عناصراصلی فرهنگ به ویژه عناصر شفاهی، مکتوب و حفظ شود.
یکی از عناصر مهم فرهنگ، «زبان گفتاری» است. زبان گفتاری شامل گویش، لهجه، زبانزدها، واژه‌ها، ضرب المثل‌ها و تکیه کلام‌ها می‌شود. رشد شتابان ارتباطات اجتماعی در سطح ملی و جهانی- به ویژه فضای مجازی - به سرعت موجب فراموشی همین عناصر می‌شود.
لذا می‌بینیم نسلی پس از نسل دیگر، گویش، لهجه، تکیه کلام‌ها و زبانزدهایش تغییر می‌کند. تأسف بارتر اینکه نسلهای بعدی تصور می‌کنند حرف زدن به گویش و لهجه محلی و به کار بردن کلمات محلی نشان از فرهنگ پایین و عقب افتادگی است.
از این جهت فرهنگوران فرهیخته و خستگی‌ناپذیر در هر جامعه‌ای سعی کرده و می‌کنند که این عناصر فرهنگی به ویژه زبان را مکتوب کنند؛ مثلاً کلمات و واژه‌های محلی، گویش محلی، ضرب المثل‌ها و... را بنویسند تا نسلهای بعدی بی‌اطلاع نمانند.
اخیراً مجموعه ٧ جلدی «فرهنگ تطبیقی گویش مردم استهبان» به همت استاد فرزانه و سخت‌کوش جناب محمدرضا آل ابراهیم طی سالیان دراز جمع‌آوری، مکتوب، و منتشر شده است که خبر خوشی بود. به ایشان دست مریزاد می‌گویم و از خداوند برای ایشان و همچنین قلم‌زنان عرصه پرفراز و نشیب فرهنگ آرزوی سلامتی و موفقیت دارم.
اما در نی‌ریز! خوشبختانه استاد گرانقدر جناب آقای محمدجواد پورصدر سالها عمر خود را صرف جمع‌آوری و تدوین زبانزدها، گویش، لهجه و واژه‌های محلی و ضرب‌المثل‌های نی‌ریز کرده‌اند که بخشی از آنها در هفته‌نامه عصر نی‌ریز به چاپ رسید.
اخیراً ایشان گفتند که این مجموعه شامل: رسوم، زبانزدها، اعتقادات، گویش‌های کودکانه و ... است که بنا به توصیه برخی همشهریان فرهیخته و دلسوز دوباره در حال بازبینی و تصحیح مطالب هستند و انشاءالله تا چند ماه آینده پیش‌نویس‌ها را آماده می‌کنند.
به عنوان یک نی‌ریزی از ایشان صمیمانه سپاسگزارم و برای این تلاش طولانی، خدا قوت و خسته نباشید عرض می‌کنم.
آنچه بسیار مهم است این که این گنجینه غنی فرهنگ مردم نی‌ریز چاپ شود و در تاریخ نی‌ریز و ایران ماندگار گردد. متأسفانه در گذشته‌های دور و نزدیک اهل قلم در نی‌ریز تألیفاتی داشته‌اند که به مرور زمان از بین رفته و امروز ما هیچ اثری از آنها نمی‌یابیم. نباید بگذاریم این تلاش فرهنگی و تاریخی استاد پورصدر مشمول مرور زمان و فراموشی شود و نسل موجود و نسلهای آینده تأسف خورند و از آن دردناک‌تر دچار خلاء هویتی شویم.
امید است همگان در این زمینه تلاش خود را به کار گیریم تا هر چه زودتر شاهد چاپ و انتشار این گنجنامه باشیم. انشاءالله.
شاد سالم و موفق باشید
