مسئولیت زن مسلمان در خانه
زادروز حضرت فاطمه زهرا (درود خدا بر او باد) بزرگ‌بانوی دو عالم و روز زن و مادر را به زنان و مادران محترم و دوستداران آن حضرت شادباش می‌گوییم. به همین مناسبت نوشتار زیر تقدیم شما خوبان می‌شود:
مسئله مسئولیت زن مسلمان در خانه و جامعه براساس الگوی فاطمی، هم به لحاظ نظری و عِلمی و هم به لحاظ عَمَلی و کاربردی مهم است.
واقعاً اسلام و اولیای دین، برای زن در این نقش دوگانه در داخل خانه و در جامعه چه نظری داشته‌اند؟ این مسئله البته دارای ابعاد و جوانب مختلفی است که بررسی کامل و همه‌جانبه آن نیازمند مباحث مفصل است.
آیا از زندگی حضرت می‌توان یک الگو به دست آورد و براساس آن الگو نقش زن را در خانه و جامعه ترسیم نمود؟ در منابع تاریخ و حدیث درباره زندگی حضرت زهرا(س) از دو جنبه خانوادگی و اجتماعی نصوص مختلفی وجود دارد که نیازمند بررسی و تحقیق است. یکی از نصوص این روایت است که: از امام صادق علیه السلام نقل شده بعد از این که فاطمه زهرا(س) به خانه امیرالمؤمنین(ع) رفت، یک روز پیغمبر اکرم آمدند و با حضرت زهرا در حضور امیرالمؤمنین نشستند صحبت کردند: تَقَاضَى عَلِيٌ وَ فَاطِمَةُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ص فِي الْخِدْمَةِ فَقَضَى عَلَى فَاطِمَةَ ع بِخِدْمَتِهَا مَا دُونَ الْبَابِ وَ قَضَى عَلَى عَلِيٍّ ع بِمَا خَلْفَهُ قَالَ فَقَالَتْ فَاطِمَةُ فَلَا يَعْلَمُ مَا دَخَلَنِي مِنَ السُّرُورِ إِلَّا اللَّهُ بِإِكْفَائِي رَسُولُ اللَّهِ ص تَحَمُّلَ أَرْقَابِ الرِّجَالِ (وسائل الشيعة، ج٢٠، ص١٧٢) فاطمه و علی از پیغمبر سؤال کردند ما در کارهای خانه چگونه عمل کنیم؟ ما را راهنمایی بفرمایید. پیغمبر فرمودند: کارهای داخل خانه با فاطمه و کار بیرون خانه با علی باشد. حضرت زهرا هم بسیار خوشحال شدند و فرمودند فقط خدا می‌داند چه قدر خوشحال شدم، زیرا پیغمبر مرا از اختلاط و همنشینی با مردها معاف کرد و کارهای مربوط به داخل خانه را به من محول کرد نه کار بیرون خانه را که سخت‌تر و دشوارتر است.
نکته قابل توجه این است که تقسیم‌بندی پیامبر یک حکم شرعی و الزامی نیست. زیرا اگر در این باره حکم شرعی وجود داشت که زن نباید از خانه بیرون برود و کار بیرون انجام دهد، داوری پیامبر در این جا اعتبار پیدا نمی‌کرد. حضرت زهرا و امیرالمؤمنین باید طبق دستور خدا عمل می‌کردند. داوری خواستن از پیامبر در جایی است که دستور الهی وجود نداشته باشد. اما چون می‌توانند کارهای خانه را براساس توافق تقسیم کنند، از پیغمبر اکرم سؤال کردند که چگونه برنامه‌ریزی کنیم؟ حضرت فرمودند حضرت زهرا کارهای خانه را انجام دهد و علی بن ابی طالب هم کارهای بیرون را انجام بدهد. از همین رو معلوم می‌شود عدم حضور زن در جامعه یک تکلیف شرعی نیست. اما از آنجا که اسلام در پی اتمام کمال اخلاق است و پیامبر گرامی هم هدف بعثت خود را اتمام کمال اخلاق بیان کرده است، زن باید حضور در جامعه را توأم با حفظ حریم و حرمت خود تجربه کند. لذا حضرت زهرا با این که به شهادت تاریخ در متن جامعه حضور داشته و در مواقع لزوم حتی به ایراد خطبه پرداخته، اما در موارد عادی زندگی از این که در خانه بماند و تنها به امور داخلی خانه رسیدگی کند، ابراز خوشحالی می‌نماید. امروز زنان شیعه باید در عمل، تأسی خود به حضرت زهرا را با رعایت ارزشهایی که از طرف ایشان رسیده است، نشان دهند.
منبع:
شيخ حر عاملى، محمد بن حسن (١٤٠٩ مهشیدی) وسائل الشيعه، قم: مؤسسه آل‌البيت عليهم السلام.
