مرثیهای برای «سوگند صیادی» و نظام آموزش و پرورش
مرگ مظلومانهی سوگند صیادی دختر 16 ساله، هفته پیش جامعه را به شدت متأثر کرد. واقعهای که میشد با اندکی درایت و دوراندیشی جلو آن را گرفت.
سوگند در یکی از مدارس روستاهای گیلانغرب درس میخواند و چند روز دیگر تولد 17 سالگیاش بود. بر اساس روایتهای منتشره، به دلایلی که هنوز اثبات نشده، سوگند در روز واقعه به دفتر مدیر مدرسه مراجعه کرده و خواستار آن شده بود که پدرش در جریان وضعیت شخصی او قرار نگیرد. چون از واکنش پدر و احتمال آسیب دیدن خود بیم داشته.
اما مسئولانِ مدرسه به این خواسته تن نمیدهند و پدر را خبر میکنند. میگویند پدر، هم در مدرسه و هم در خانه او را کتک میزند و نهایتاً هم دختر از طبقه پنجم به پایین سقوط میکند و جان میسپارد.
به گفته دادستان عمومی و انقلاب مرکز استان کرمانشاه، «پدر این دانشآموز با اتهاماتی از جمله ضربوجرح و فعلاً قتل و مدیر مدرسه نیز به اتهام قصور و سهلانگاری بازداشت شدهاند.»
این حادثهی تلخ جنبههای گوناگون دارد، اما یک طرف ماجرا که کمتر به آن پرداخته شده، ضعف نظام آموزش و پرورش در جذب و بهکارگیری افراد نخبه در مدارس و همچنین ناتوانی در مهارتآموزی به معلمان است.
در همین ماجرا مدیر باید اصرارهای سوگند را جدی میگرفت، مشاور را وارد میکرد و حتی از اورژانس اجتماعی بهزیستی کمک میگرفت. ولی او سادهترین و در عین حال بدترین کار را انتخاب کرد و دانشآموزِ بیپناه را با وجود خواهشهای دختر، به پدرش سپرد و آن حادثهای که نباید، رخ داد.
هرچند هنوز معلمان و مدیران شایسته، دلسوز و کاربلد در مدارس کم نیستند اما برای مدرسه، یک معلم ناتوان هم زیاد است. معلم اگر توانمند نباشد، نمیتواند دانشآموز را کنترل و هدایت کند.
دراین ماجرا مسائل زیر دارای اهمیت است:
- هر دانشآموز یک دنیای متفاوت دارد، با خانواده متفاوت و تربیت متفاوت. معلم و بویژه مدیر باید با هر دانشآموز برخوردی متفاوت و متناسب داشته باشد و این نیاز به توانمندی بالا دارد و کار هرکسی نیست.
- در گزینش آموزش و پرورش، جنبههای اعتقادی و ایدئولوژیک بسیار بیشتر از مهارتهای روانشناختی و تربیتی و حل مسئله مورد توجه است. برای نمونه این سؤال که در نمازجمعه این هفته خطبهها درباره چه بود یا فلان مقام مسئول در آخرین سخنرانی خود چه گفت.
این مسئله به طور مشخص باعث ریا و پنهانکاری میشود و جلو ورود نخبگان به نظام آموزشی را خواهد گرفت.
- وقتی حقوق معلمان اینقدر پایین است، هم شأن معلمی رعایت نمیشود و هم انگیزه افراد نخبه برای ورود به شغل معلمی از بین میرود. از طرفی معلمانِ موجود هم برای گذران زندگی مجبور به انجام شغلهای جانبی میشوند که به شدت کیفیت آموزشی و مهارتی آنان را کم میکند.
- دانشآموزانِ ما به دلایل مختلفِ اجتماعی و اقتصادی با مسائل گوناگونی در بیرون و درون مدرسه و خانواده مواجهند. به همین دلیل «حل مسئله» یک مهارت اساسی است که باید در دورههای ضمن خدمت بطور جدی آموزش داده شود. مسئلهی سوگند صیادی، مسئله پیچیدهای نبود که بخواهد به چنین فاجعهای ختم شود؛ اگر مدیر توان حل مسئله داشت و اگر فردِ آموزشدیده و توانمند در مسائل تربیتی در آن جایگاه بود.
یادش بخیر زندهیاد استاد غلامرضاآراستهراد دبیر مدرسه تیزهوشان علامه حلی تهران (روحش شاد) میگفت: زمانی که دانشآموز دبیرستان بودم، یک بار روز امتحان خواب ماندم. مرحوم سید محمود طباطبایی (روحش شاد) امتحان را عقب انداخته بود تا من به امتحان برسم اما نرسیدم. نهایت، مستخدم مدرسه را با دوچرخه پیِ من فرستاد و مرا سرِ جلسه امتحان حاضر کرد و من آن امتحان را با نمره عالی پشت سر گذاشتم.
در همین دوران هم داریم معلمانی که تن به آتش میزنند و دانشآموزان را از مرگ نجات میدهند؛ بدون آن که رسالت معلمی را به خاطر پایین بودن حقوق و دیگر مشکلات فراموش کنند.
راهِ نجات هر کشور، آموزش و پرورش قوی است. چیزی که ما فرسنگها از آن فاصله داریم.
بدرود