خرید حضوری یا اینترنتی؟
عصر‌ها که می‌شود، بازار نی‌ریز جان می‌گیرد. عصر‌ها که می‌شود، بازار نی‌ریز جان می‌گیرد. خانواده‌ها یکی‌یکی مغازه‌ها را نگاه می‌کنند، ویترین‌ها را برانداز می‌کنند و قیمت می‌گیرند؛ اما ته دل خیلی‌ها یک مقایسه دائمی در جریان است: «همین جنس را دیشب توی یک پیج اینستاگرام دیدم، قیمتش را خیلی کمتر زده بود!» از آن طرف، مغازه‌دار هم چشم به در دوخته و می‌گوید: «مشتری فقط می‌آید سایز می‌زند و بعد می‌رود از اینترنت می‌خرد!»
برای سر درآوردن از این ماجرا، راهی خیابان‌های اصلی و پاساژ‌های نی‌ریز شدیم تا ببینیم بالاخره مردم شهر طرفدار کدام سبک خرید هستند و کاسب‌های بومی چطور با این موج تازه دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
صدای نسل جوان: «تنوع و قیمت وسوسه‌مان می‌کند»
جلوی یکی از فروشگاه‌های لباس، با مریم، دانشجوی ۲۲ ساله نی‌ریزی هم‌کلام می‌شویم. او که مشغول ورق زدن صفحه گوشی‌اش است، بدون تعارف می‌گوید:
«طلایی‌ترین حُسن اینستاگرام این است که با دو تا اسکرول، صد مدل مانتو از تولیدی‌های تهران و مشهد جلویت باز می‌شود. توی شهر خودمان تنوع محدود است و گاهی قیمتی که مغازه‌دار می‌گوید به جیب دانشجو نمی‌خورد؛ برای همین وسوسه می‌شویم آنلاین سفارش بدهیم.».
اما آیا خرید آنلاین همیشه گل و بلبل است؟ علی، جوان ۲۸ ساله‌ای که همان نزدیکی ایستاده، وارد بحث می‌شود و با خنده تلخی خاطره‌اش را تعریف می‌کند:
«عکس یک هودی را دیدم، شیک و ضخیم؛ سفارش دادم، اما وقتی بسته پستی رسید چیزی شبیه لنگ حمام دستم آمد! نه سایزش درست بود، نه می‌شد پس فرستاد. پیج هم بعد از اعتراض من، بلاکم کرد! از آن روز فهمیدم ارزانی مجازی همیشه هم بی‌حکمت نیست.»
پای صحبت قدیمی‌ترها: «دیدن جنس و روی خوش کاسب چیز دیگری است»
چند مغازه آن‌طرف‌تر، حاج‌رضا، یکی از بازنشستگان نی‌ریز، همراه همسرش مشغول خرید است. او اصلاً اعتقادی به خرید اینترنتی ندارد و می‌گوید:
«من باید جنس را با دست خودم لمس کنم. باید مثلاً پارچه، کفش و... را زیر نور ببینم و با فروشنده چانه بزنم. کاسب همشهری من است، اگر فردا مشکلی پیش بیاید، درِ مغازه‌اش باز است و با یک عذرخواهی جنس را عوض می‌کند. من روی خوش و اعتبار کاسب شهرم را به کل فضای مجازی نمی‌دهم.»
خرید مجازی؛ وقتی جهان در جیب شماست
برای خیلی از همشهریان ما، خرید آنلاین فراتر از یک مد روز است؛ یک ضرورت برای دسترسی به تنوع است. لاله، یکی از همشهریان می‌گوید: «در خرید‌های مجازی، من محدود به موجودی مغازه‌های شهر نیستم. می‌توانم مارک‌ها و مدل‌های مختلف و کیفیت‌ها را مقایسه کنم، قیمت برند‌های مختلف را ببینم و با حوصله تصمیم بگیرم. خرید آنلاین برای من یعنی آزادی انتخاب.»
روی دیگر سکه؛ صدای مغازه‌داران زحمتکش نی‌ریز.
اما انصاف حکم می‌کند پای درد دل کسبه نی‌ریز هم بنشینیم؛ قشری که چراغ اقتصاد شهر را روشن نگه داشته‌اند و این روز‌ها با شرایط سختی رو‌به‌رو هستند.
مجید، از فروشندگان باسابقه پوشاک در بازار، در حالی که رگال لباس‌ها را مرتب می‌کند، از دغدغه‌هایش می‌گوید:
«مردم حق دارند دنبال جنس ارزان باشند، اما کاش یک لحظه خودشان را جای ما بگذارند. منِ مغازه‌دار باید سر ماه میلیون‌ها تومان اجاره مغازه، پول برق تجاری، مالیات، عوارض شهرداری و حقوق شاگرد بدهم. آن پیج اینستاگرامی توی خانه نشسته، نه اجاره می‌دهد و نه مالیات. معلوم است که می‌تواند جنس را بدون فاکتور و ارزان‌تر بدهد!»
او در ادامه به یک نکته کلیدی اشاره می‌کند که شاید کمتر کسی به آن توجه کرده باشد:
«ما اینجا پاسخگوییم. اگر جنسی ایراد داشته باشد، پای آبروی چندین‌ساله‌مان در میان است و پس می‌گیریم. به همین دلیل هم مجبوریم جنس با کیفیت بیاوریم.»
برآیند گفت‌و‌گو با شهروندان و بازاریان نشان می‌دهد که خرید مجازی و سنتی هرکدام جای خودشان را دارند. مردم نی‌ریز این روز‌ها باهوش‌تر شده‌اند؛ خرید‌های ریسکی، لباس‌های مجلسی، طلا، لوازم خانگی و نیاز‌های فوری‌شان را از همین بازار محلی و با اطمینان خاطر از کاسب همشهری تهیه می‌کنند و اقلام فانتزی و کم‌ریسک‌تر را به فضای مجازی می‌سپارند.
