سرنوشت مبهم آرامستان‌های قدیمی نی‌ریز
تعیین‌تکلیف مالکیت و کاربری قبرستانهای متروکه در سطح شهر نی‌ریز، سال‌هاست که به یکی از مناقشات پیچیده حقوقی میان شهرداری و اداره اوقاف و امور خیریه تبدیل شده است؛ مناقشه‌ای چند ده‌ساله که توسعه فضای سبز، اجرای طرح‌های خدماتی و ساماندهی معابر عمومی را تحت تأثیر قرار داده است. مسئول واحد حقوقی و املاک شهرداری نی‌ریز با استناد به قوانین شهری اظهار داشت: «طبق تبصره‌های ماده ۹۶ قانون شهرداری‌ها، اراضی و قبرستانهای متروکه عمومی در محدوده شهر، متعلق به شهرداری است. در نقطه مقابل، اداره اوقاف بدون داشتن وقف‌نامه یا صیغه‌نامه رسمی، صرفاً با ادعای وقف معاطات مدعی تولیت است؛ در حالی که طبق اصول قانونی، در صورت تردید میان وقفیت و مالکیت، اصل بر عدم وقفیت و مالکیت است و صرف دفن اموات در گذشته، حجت قطعی شرعی بر موقوفه بودن عرصه نیست.»
در مقابل، رئیس اداره اوقاف و امور خیریه نی‌ریز بر موضع تولیت شرعی و اداری این نهاد تأکید کرد و گفت: «رویکرد اوقاف در این‌گونه پرونده‌ها، حفظ حقوق موقوفه در کنار کمک به توسعه سرانه‌های عمومی شهر از طریق راهکار قانونی تبدیل به احسن است. در مواردی که اسناد رسمی اخذ شده، قانون حق را به این اداره داده و هدف نهایی ما بن‌بست‌شکنی به نفع شهروندان است.»
درباره وضعیت قبرستان ذی‌روح واقع در بولوار آزادی، هر دو طرف بر دوتکه بودن زمین اتفاق‌نظر دارند؛ اما در شیوه مواجهه با آن دچار اختلاف اساسی هستند. رئیس اداره اوقاف نی‌ریز تصریح کرد: «بخش‌هایی از این محوطه که دیگر کاربری قبور ندارد - به‌ویژه اراضی نزدیک میدان آزادی و حوالی کتابخانه نیمه‌ساز و مقابل دبیرستان حضرت مریم - دارای سند شش‌دانگ قطعی به نام اوقاف است و وضعیت بخش دارای آثار قبور نیز نیازمند بررسی دقیق‌تر است.»
این در حالی است که مسئول حقوقی شهرداری با انتقاد از تفکیک این عرصه گفت: «اوقاف دست روی بخش‌های درآمدزا نظیر زمین مدرسه گذاشته و بابت آن اجاره دریافت می‌کند؛ اما در مورد بخش دارای قبور که ساماندهی آن نیازمند هزینه‌های سنگین عمرانی و موازین شرعی است سلب مسئولیت کرده و آن را متوجه شهرداری می‌داند؛ در حالی که اگر عنوان وقف معاطات حاکم است، باید کل عرصه تحت مدیریت و متولی‌گری قرار داده شود، نه فقط بخش‌های انتفاعی.»
در خصوص قبرستان قدیمی پای‌لنگر در انتهای خیابان بهداشت که اکنون به بوستان شهری تبدیل شده، بهجت‌نیا اعلام کرد: «اگرچه زمین در تصرف شهرداری و تبدیل به پارک شده، اما به دلیل عدم پیگیری مؤثر اوقاف و انقضای مهلت تفاهم‌نامه، اسناد مالکیت آن هنوز تعیین تکلیف نشده و پرونده همچنان بلاتکلیف باقی مانده است.»
از سوی دیگر، در پرونده قبرستان ابتدای خیابان نواب صفوی (کنار گلخانه فخاری)، رئیس اوقاف گره کار را در اجرا نشدن تعهدات شهرداری دانست و تصریح کرد: «قرار بود شهرداری در ازای این زمین، ۶ قطعه زمین کنار مسجد جامع کبیر را به عنوان معوض به اوقاف واگذار کند که این تعهد هنوز به‌طور کامل تحویل و عملیاتی نشده است.»
مسئول حقوقی شهرداری ریشه اصلی مشکل در حل این پرونده‌ها را عدم ثبات مدیریتی در اداره اوقاف نی‌ریز دانست و تأکید کرد: «در این سال‌ها بار‌ها توافقات تا مرحله نهایی پیش رفت؛ اما با تغییر مدیران، به نقطه صفر بازگشت. امیدواریم با تعیین تکلیف جایگاه ریاست اداره اوقاف نی‌ریز که اخیراً صورت گرفته، بتوانیم وضعیت این اراضی را به نفع توسعه شهر نهایی کنیم.»
در سوی دیگر، احصایی با یادآوری نمونه‌های موفق نظیر پارک فرهنگ در مقابل اداره تبلیغات اسلامی، ابراز امیدواری کرد که با تعامل سازنده شهرداری و اجرای کامل تعهدات در زمینه اراضی معوض، زمینه برای ساماندهی سایر اراضی متروکه و تبدیل آنها به طرح‌های عام‌المنفعه، خدماتی و فضای سبز فراهم شود.
