از مومیایی یخی تا نان سنتی
دانشمندان با مخمر استخراجشده از جسد ۵ هزار ساله نان پختند جهان علم همواره سرشار از شگفتیهاست، اما گاهی اوقات مرز میان تحقیقات علمی و تجربیات عجیب و غریب به شکل باورنکردنی باریک میشود. گروهی از پژوهشگران موفق شدهاند با استفاده از مخمرهای زنده استخراجشده از یک مومیایی ۵ هزار و ۳۰۰ ساله، نان خمیرترش سنتی تهیه کنند.
ماجرا از سال ۱۹۹۱ آغاز میشود؛ زمانی که دو کوهنورد آلمانی در تودههای یخچالی کوههای آلپ اوتستال، بالاتنه جسدی را پیدا کردند که به نظر میرسید در حال خزیدن در میان یخها بوده است.
شرایط محیطی و انجماد طبیعی به قدری بدن این فرد را سالم نگه داشته بود که نیروهای پلیس در ابتدا تصور کردند با یک پرونده جنایی یا حادثه کوهنوردیِ مربوط به چند روز گذشته روبهرو هستند.
تنها پس از چند روز بررسی و با اشاره یک کوهنورد باسابقه به باستانی بودن تبر همراه جسد، محققان دریافتند که این پیکر در واقع یک مومیایی ۵ هزار و ۳۰۰ ساله است.
امروز به لطف بررسی اندامهای داخلی و بافتهای نرم کاملاً حفظشده این مومیایی که «اوتسی» نام گرفته، دانشمندان اطلاعات شگفتانگیزی درباره او دارند.
ما میدانیم که او احتمالاً با اصابت یک پیکان سنگ چخماق به شانهاش به قتل رسیده، گوشت شکار مصرف میکرده، بدنش دارای چند خالکوبی بوده، به دلیل قرار گرفتن مداوم در معرض دود آتش به ریههایش آسیب رسیده و در زمان مرگ حدود ۴۶ سال سن داشته است.
این مومیایی اکنون در یک اتاقک سرد مخصوص در موزه نگهداری میشود و برای حفظ رطوبت آن، به طور مرتب با آب استریل اسپری میشود.
در جریان تحقیقات اخیر روی میکروبیوم (مجموعه میکروارگانیسمها) بدن اوتسی، دانشمندان گونههایی از مخمر را روی بدن او کشف کردند.
گمان میرود این مخمرها مدتی پس از مرگ او و پیش از منجمد شدن کامل جسد یا حتی در محیط موزه، روی بدن او جای گرفته و رشد کردهاند.
در این میان، یکی از محققان تصمیم گرفت دست به یک ماجراجویی عجیب و غیرمعمول بزند و بررسی کند که آیا این مخمرهای باستانی منشأ گرفته از مومیایی، هنوز کارایی بیولوژیک خود را دارند یا خیر.
او با جداسازی این مخمرها و استفاده از روشهای آزمایشگاهی، تلاش کرد تا یک نان خمیرترش واقعی بپزد.
به گفته این تیم تحقیقاتی، فرآیند فعالسازی مجدد مخمر و پخت نان با آزمون و خطاهای متعددی همراه بود، اما در نهایت این مخمر بهدستآمده از مومیایی توانست عمل بیاید و یک خمیر باکیفیت و نان سنتی قابلقبول تولید کند.
این دستاورد اگرچه در نگاه اول بیشتر به یک سرگرمی عجیب شبیه است، اما از دیدگاه زیستشناسی نشاندهنده تابآوری و ماندگاری شگفتانگیز برخی از میکروارگانیسمها در شرایط سخت و منجمد است و دریچهای نو به سوی درک میکروبیومهای باستانی میگشاید.
