قناتهای نیریز در آغاز تابستان همچنان جاری
وضعیت قناتهای نیریز در آغاز تابستان ۱۴۰۵ متفاوت است. در حالی که برخی از این سازههای آبی تاریخی، وضعیت آبدهی پایداری را تجربه میکنند، برخی دیگر با کاهش محسوس دبی مواجه شدهاند که موجب نگرانی بهرهبرداران شده است. قنوات خبار در وضعیت پایدار
برخی قناتهای نیریز همچنان جریان قابلقبولی دارند. حمید خواجهاحمدی از اعضای هیئت امنای قنات خبار، وضعیت فعلی این قنات را عالی توصیف میکند و میگوید: «دبی آب قنات همچنان بیش از ۳۰ اینچ است و با توجه به وضعیت موجود، انشاءا... تا ۳ سال آینده آب خواهد داشت.»
وی با اشاره به تغییرات ساختاری در فضای سبز منطقه گفت: «بخش عمدهای از باغهای پیشین از بین رفته و کسانی که در حال احیاء دوباره آن هستند، باید دست از روش غرقابی بردارند؛ لذا استفاده از روشهای نوین آبیاری مانند لولهکشی و آبیاری قطرهای برای بهرهوری بهینه و مقاومت در سالهای خشک، ضروری است.»
خواجهاحمدی گفت که با توجه به وسعت کم باغهای پاییندست خبار، بخش زیادی از آب آن به سمت مناطقی مثل محمودآباد، بولوار شهید سلیمانی و محدوده پمپ بنزین فرامرزینژاد روان میشود.
۸ برابر پر آبتر
در همین حال، قنات آبادزردشت نیز شرایط باثباتی دارد. منصور اقبال مسئول این قنات، با اشاره به بهبود وضعیت نسبت به دوران خشکسالی گفت: «امسال میزان آب قنات حدود ۸ برابر سال گذشته است.» هرچند به گفته او، میزان آبدهی که پس از بارندگیهای سال گذشته به ۱۵ اینچ رسیده بود، اکنون به حدود ۱۰ اینچ کاهش یافته است؛ اما او معتقد است این جریان برای آبیاری نوبتی باغهای تحت پوشش کافی و پایدار است و مازاد آن، اراضی زیر دست مانند اطراف بولوار شهید سلیمانی را سیراب میکند.
تنش آبی در شادابخت و کتان
در نقطه مقابل، گزارشهای نگرانکنندهای از کاهش آبدهی در برخی دیگر از قناتها رسیده است. مسعود خازن عضو هیئت امنای قنات شادابخت، وضعیت فعلی این قنات و کتان را نگرانکننده خواند. وی گفت: «سطح آب قنات شادابخت به حدود ۵ تا ۶ اینچ و قنات کتان به ۲ اینچ رسیده است.»
او با اشاره به این که آبدهی این قنات در سه ماه پیش بیش از ۲۰ اینچ بود، عامل اصلی این افت چشمگیر را حفر یا تعمیق یکی از حلقه چاههای بالایی قنات خبار تا عمق ۷۰ متر در محدوده تأثیرگذاری این قناتها دانست که به گفته او آبهای زیرزمینی را به سمت خود میکشد و هشدار داد که در صورت تداوم این روند، دسترسی به آب برای هر دو طرف با مشکلات جدیتری روبهرو خواهد شد.
دیدگاه منابع آب؛ تکیه بر بررسیهای فنی
در واکنش به این گمانهزنیهای محلی، عبداله خیراندیش رئیس اداره منابع آب نیریز، ضمن تأیید تداوم جریان در بسیاری از قناتها، بر اهمیت استناد به بررسیهای کارشناسی تأکید کرد.
خیراندیش با اشاره به این که قناتهایی که از سمت پلنگان جاری هستند، هنوز آبدهی دارند و پایداری آنها خیلی خوب بوده است، درباره ادعاهای مطرح شده پیرامون تأثیر منفی افزایش عمق یکی از چاههای خبار گفت: «این موضوع در حد ادعا است و باید توسط کارشناس خبره در داخل قنات بررسی شود.»
رئیس اداره منابع آب نیریز در پایان خاطرنشان کرد: «رسیدگی به وضعیت داخلی قناتها بر عهده خودِ بهرهبرداران است و لازم است برای بررسی دقیق علت افت آب و رفع احتمالی انسدادهای مسیر، از یک مقنی ماهر کمک گرفته شود.»
