راز ماندن در بازار راکد

عکس: کیمیا فاتحی

این روز‌ها بازار راکد است؛ پول در دست و بال مردم نیست، مشتری کم شده و بسیاری از کسبه از این وضعیت گلایه دارند. با این حال، هنوز هم افرادی در این بازار خراب هستند که مشتری‌های خود را دارند و در کارشان موفق‌اند؛ کسانی که رمز موفقیت خود را در مشتری‌داری، اخلاق خوب و صداقت می‌دانند. با چند کاسب موفق شهرمان گفت‌و‌گو کردیم و از راز‌های موفقیت‌شان پرسیدیم.

رسول گنجی ۳۲ سال است در صنف پلاستیک‌فروشی فعالیت دارد؛ حرفه‌ای که از پدر به ارث برده است. او اخلاق‌مداری، خوش‌رفتاری، قیمت مناسب، کیفیت محصول و به‌ویژه صداقت در کاسبی را از عوامل جذب مشتری می‌داند و می‌گوید: «باید با مشتری صادق بود. اگر پرسید این جنس خوب است یا نه، باید راستش را گفت. مثلاً بسیاری از مشتری‌ها از من کلمن خوب می‌خواهند و من صادقانه می‌گویم ندارم و در مرحله بعد، مارک‌های خوب را به آنها معرفی می‌کنم.» او معتقد است کار هست، اما جوانان باید به دنبال شغل‌هایی بروند که هنوز اشباع نشده باشد.

یکی از قصاب‌های شهر که نخواست نامش فاش شود، کیفیت گوشت، اخلاق خوب و تمیزی مغازه را در تعداد مشتری مؤثر می‌داند. او معتقد است در کار قصابی باید بسیار صادق بود، چون بسیاری از مردم گوشت‌شناس نیستند و تفاوت انواع گوشت را نمی‌دانند. به گفته او، بعضی از قصابی‌ها گوشت گوسفند ماده یا بز و میش را به جای گوشت بره یا کهره می‌فروشند. او تأکید می‌کند مردم باید از قصابی‌ها رسید گوشت تحویل بگیرند؛ چون همین موضوع می‌تواند به شفافیت کار کمک کند.

علیرضا درستی ۴۰ سال است در صنف لوازم آرایشی فعالیت می‌کند. او «امین مردم بودن» را در این کار بسیار مهم می‌داند و می‌گوید: «مشتری فرشته‌ای از جانب خداست که روزی را می‌آورد. باید در کار صداقت داشت و اگر جنسی واقعاً خوب نیست، آن را به مشتری گفت؛ حتی اگر گران باشد.»

او یکی از دلایل موفقیتش را عرضه کالا با قیمت مناسب می‌داند و می‌گوید کاسب هم باید خود را با اوضاع جدید وفق دهد و بخشی از سختی‌ها را خودش تحمل کند.

فاطمه کشاورز ۱۸ سال است در صنف پوشاک بچه‌گانه فعالیت دارد. او کار در این زمینه را سخت می‌داند و می‌گوید: «یک فروشنده خوب لباس بچه‌گانه باید بتواند با مادر، پدر و به‌ویژه خود کودک ارتباط برقرار کند. ما هیچ‌گاه سعی نکرده‌ایم جنسی را به مشتری قالب کنیم، حتی اگر مدتی در مغازه مانده باشد.» او دلیل ماندگاری‌اش در بازار را کاهش سود شخصی و مدارا با مشتری می‌داند.

مسعود شهائیان ۴۰ سال است مرغ‌فروشی دارد و کیفیت، نظافت و اخلاق‌مداری را مهم‌تر از قیمت در این صنف می‌داند. او می‌گوید باید جنس خوب به دست مشتری داد؛ چون مشتری تفاوت مرغ تازه و بی‌کیفیت را می‌فهمد. به اعتقاد او، اگر برخورد فروشنده خوب و جنس هم تازه باشد، خدا روزی‌رسان است.

رضا طباطبایی از کاسبان قدیمی نی‌ریز و ۴۵ سال است که در شغل فروش لوازم خانگی فعال است. او می‌گوید کاسبان ناچارند در این بازار خراب به هر ترتیبی که هست مشتری خود را حفظ کنند. به گفته او، موفقیت یک کاسب در اخلاق‌مداری است؛ چون اگر کسی اخلاق نداشته باشد، حتی با جنس ارزان هم نمی‌تواند کاسب موفقی باشد. او همچنین تأکید می‌کند که جوانان نباید بگویند کار نیست؛ کار هست، اما باید صبر و پشتکار داشت.

اضافه می‌کند: «شهر کوچک است و مردم برای هم خصوصیات کاسب‌کاران را می‌گویند و خود مردم بهترین مُبلّغ کاسبکاران هستند. درست است شرایط سخت و جنگی است؛ اما ما نمی‌توانیم بگوییم کار نیست. همان طور که جنگ باعث پیشرفت کشور‌هایی مانند ژاپن و آلمان شد. در جنگ است که ما تجربه و اختراعات زیادی پیدا می‌کنیم. همین نان سنگک در جنگ و شرایط سخت بود که اختراع شد. تنور نبود و مردم مجبور بودند خمیر را روی سنگ داغ بگذارند تا بپزد. یا اختراع همین رادیو، در زمان جنگ بوده است. همان طور که اغلب کارخانه‌داران و سرمایه‌داران بزرگ هم از صفر شروع کرده‌اند؛ ولی با فشار، علاقه و پشتکار، امروز در صنف خودشان بهترین هستند. نمی‌شود یک شبه ره صد ساله را رفت. باید سال‌ها خاک خورد و زحمت کشید و عرق ریخت تا بتوان موفق بود.»

سید ساجد طغرایی حدود ۲۵ سال است در صنف خدمات کامپیوتری فعالیت دارد. او می‌گوید سعی کرده از نظر اصل بودن کالا، قیمت، خدمات پس از فروش و احترام به سلیقه مشتری کوتاهی نکند. به گفته او، آموزش‌های روان‌شناسی مشتری هم خیلی کمک کرده تا بتواند با هر مشتری متناسب با سلیقه و خلق‌وخویش برخورد کند. او می‌گوید حتی گاهی در کار ضرر‌های میلیونی کرده تا مشتری ناراضی نباشد. طغرایی معتقد است تفاوتی ندارد مشتری خرید ۱۰ میلیونی داشته باشد یا ۲۰ هزار تومانی؛ باید به هر دو به یک اندازه احترام گذاشت. او نیز از جوان‌ها می‌خواهد صبور باشند و توقع نداشته باشند یک‌شبه به درآمد زیاد برسند.

اضافه می‌کند: «وقتی به کلاس‌های روانشناختی می‌رفتیم، یکی از بزرگان بازار به ما گفت زمانی که یک مشتری وارد مغازه شما می‌شود، باعث می‌شود با این کار، شما بذری در خانواده و دوستان او بکارید. او به ما گفت شاید مشتری برای بار اول از شما یک خرید ۲۰ هزار تومانی داشته باشد، اما اگر راضی از مغازه بیرون برود، باعث می‌شود بعد‌ها چند خرید میلیونی از شما داشته باشد و درست هم می‌گفت.

سال اولی که ما مغازه را با سرمایه یک میلیون و ششصد هزار تومان راه‌اندازی کردیم، آخر سال، سه میلیون و نیم ضرر دادیم. اگر جوانان امروزی بودند همان موقع تعطیل می‌کردند. سال دوم پول خودمان را برداشت کردیم و سال‌های بعد با سود کم ادامه دادیم. بسیاری از جوان‌ها را دیده‌ام که تنها یک روز در کارشان دوام آورده‌اند. تمام بزرگان بازار روز اول جارو می‌زدند و شاگردی می‌کردند.»

امید فروزان‌مهر مسئول فست‌فود توحید است و حدود ۲۶ تا ۲۷ سال است در این صنف فعالیت دارد. او استفاده از بهترین مواد اولیه و برخورد خوب با مشتری را عامل موفقیت خود می‌داند و می‌گوید با وجود گرانی، مردم بیشتر به دنبال کیفیت هستند.

علیرضا کریمی ۶۰ سال است در صنف ابزارآلات فعالیت دارد. او که کارش را با شاگردی آغاز کرده، یکرنگی، انصاف، وجدان کاری، پشتکار، قیمت عادلانه و برخورد خوب با مشتری را از دلایل موفقیت خود می‌داند. به گفته او، مردم با یک روز و دو روز متوجه کاسب خوب نمی‌شوند و باید زمان بگذرد تا اعتماد شکل بگیرد. او معتقد است کاسب خوب کسی است که شب با وجدان راحت به خانه برود.‌

می‌گوید: من بار‌ها به فرزندانم می‌گویم در خیابان پول ریخته، باید چشم‌تان را باز کنید، تلاش کنید و روزی حلال را به دست بیاورید.

علیرضا فایض سی‌وچند سال است در کار موکت و پرده است و ۱۲ سال هم فرش‌فروشی دارد. او مردمداری، جنس خوب، تنوع کالا و انصاف را از رموز موفقیت خود می‌داند و می‌گوید اگر جنس کامل باشد، مشتری به‌جای خرید از مرکز استان، همین‌جا خرید می‌کند. به گفته او، برای مردم تسهیلات و راه‌هایی هم می‌گذارند و با خوش‌حساب‌ها راه می‌آیند. فایض معتقد است هرچند قدرت خرید مردم کم شده، اما هنوز هم می‌شود جنس فروخت؛ فقط باید پس از فروش، سریع جنس جایگزین کرد.

اکبر محترمی قهوه‌خانه‌ای متفاوت دارد که ابتدا با پیشنهاد دوستانش در جلسات NA راه افتاده و بعد رونق گرفته است. او می‌گوید فضای کار باید صمیمی باشد و کیفیت هم مهم است. به گفته او، در کافه‌شان حتی اگر کسی کارت نکشد، کسی او را برای پرداخت صدا نمی‌زند و حساب دفتری هم ندارند. او توصیه می‌کند جوانان با کم شروع کنند؛ چون از کم شروع کردن بهتر از بیکاری است.‌

می‌گوید: همیشه سعی کردم در کارم منضبط باشم. از روز اول ۳ نصف شب آمدم، الان هم همین ساعت می‌آیم.

محسن بیات ۲۰ سال است صافکار است. او با شاگردی شروع کرده و همیشه حق را به مشتری می‌دهد. به اعتقاد او، صداقت باعث می‌شود مشتری اعتماد کند. او تمیزی محل کار و کیفیت کار را از مهم‌ترین دلایل موفقیت در این حرفه می‌داند و می‌گوید کار فنی هنوز هم جواب می‌دهد، به شرط صبر و پشتکار.

میثم صادقیان مدرس دانشگاه است و حدود ۱۲ سال است در رشته برق خودرو فعالیت دارد. او رضایت مشتری را در کنار تجهیزات مدرن بسیار مهم می‌داند و می‌گوید با دستگاه‌های پیشرفته می‌توان خودرو‌های جدید را بدون نیاز به مراجعه به مرکز استان عیب‌یابی کرد. او همچنین بر ضمانت کار، احترام به دارایی مشتری و تمیزی محیط تأکید دارد.

ابوالفضل پاکنژاد ۲۰ سال است کافه‌بستنی دارد و این شغل را از پدرش به ارث برده است. او بهداشت محصول و محیط، کیفیت کار، قیمت مناسب و اخلاق با مشتری را از عوامل مهم موفقیت خود می‌داند و می‌گوید در ماه‌های اخیر برای کاهش فشار اقتصادی، قیمت محصولاتش را پایین‌تر از مرکز استان نگه داشته است.

مجتبی افشارزاده ۲۳ سال است مکانیک است. او معتقد است در هر صنفی نباید فقط به پول فکر کرد، بلکه باید کاری کرد که کار مشتری راه بیفتد و هزینه او کمتر شود. به گفته او، بسیاری از قطعات موجود در بازار تعویضی هستند و نه تعمیری. او می‌گوید برای راه افتادن کار مشتری، حتی گاهی معرفی به بانک هم انجام می‌دهند.

محمدی‌سادات تراشکار است و از ۶ سالگی در مغازه پدرش کار می‌کرده. او رفتار با مشتری، کار خوب و خوش‌قولی را از عوامل جذب مشتری می‌داند و می‌گوید در کار باید گذشت داشت و با خرده‌کار‌ها راه آمد.

آقای زاهد نیز بیش از ۴۰ سال است در کار لوازم ساختمانی و لوله‌کشی فعالیت دارد. او صداقت و انصاف را بهترین رمز موفقیت می‌داند و می‌گوید در شهری کوچک مثل نی‌ریز، اگر کاسب صادق باشد، مشتری خودبه‌خود جذب می‌شود.