لبخند قسطی
این روزها لبخند بسیاری از مردم زیبا نیست؛ هزینههای سنگین دندانپزشکی و ناتوانی بخشی از جامعه در پرداخت هزینههای درمان دهان و دندان، باعث شده بسیاری عطای دندانهایشان را به لقایش ببخشند و بهجای درمان، آنها را بکشند. بررسی نیریزان فارس نشان میدهد آمار پوسیدگی دندان در میان شهروندان نیریز بسیار بالاست؛ بهطوریکه بسیاری از افراد بالای ۶۵ سال و حتی جوانتر، همه دندانهای خود را کشیدهاند. این در حالی است که پوسیدگی دندان در جوانان و حتی کودکان نیز روند نگرانکنندهای دارد.
مجید، ۴۲ ساله، از کسانی است که همه دندانهایش را کشیده و دندان مصنوعی گذاشته است. او که به گفته خودش سالها سیگار کشیده، میگوید: «اسم دندان که میآید و یاد دنداندرد میافتم، میلرزم. همیشه دندانهایم خراب بود و درد میکشیدم. از خجالت دهانم را باز نمیکردم. هزینههای دندانپزشکی هم خیلی زیاد بود. همین شد که تصمیم گرفتم همه را بکشم و دندان عملی بگذارم. پشیمان هم نیستم؛ از درد خلاص شدم و حداقل حالا میتوانم جلوی جمع بخندم.»
رضیه، ۶۳ ساله، با وجود داشتن چند دندانپزشک در فامیل، برای کاهش هزینهها به درمانگاه شفا در استهبان مراجعه کرده است: «دو دندان سطحی داشتم که قبل از عید نوروز در استهبان درست کردم و از نیریز هزینهاش کمتر شد. بخشی از گرانی به مواد اولیه وارداتی برمیگردد و بخشی هم به دستمزد پزشکان.»
آقای ایرانمنش نیز هزینههای دندانپزشکی را بسیار سنگین میداند: «جوانها قدر دندانهایشان را نمیدانند. باید مرتب بهداشت دهان را رعایت کنند. هزینهها خیلی بالاست و بیمه هم حمایتی نمیکند.»
در این میان، برخی پزشکان به دلیل ناتوانی بیماران در پرداخت هزینه ها، تسهیلات معرفی به بانک را راهاندازی کردهاند.
صفیه س، آخرینبار بهمن سال گذشته و برای درمان دندان خراب دختر ۱۲سالهاش به دندانپزشک مراجعه کرده است: «هزینه درمان دخترم ۱۰ تا ۱۱ میلیون شد که با هزار زحمت پرداخت کردم. گفتند باید دو ضامن برای وام بیاورم؛ خیلی سخت گذشت.»
او که تنها ۴۰ سال دارد، ادامه میدهد: «دندانهای فک بالایم کاملاً مصنوعی است و دندانهای پایین هم خراباند. هزینهها بالاست، مگر میشود درستشان کرد؟ از ما که گذشت، بچهها چه؟»
محمود، ۴۹ ساله، میگوید: «وقتی غذایی برای خوردن نیست، دندان میخواهیم چه کار؟ هشت دندانم را کشیدهام و دهدوازده تا هم خراب است؛ اما پول درمان نیست.»
عطیه، ۳۵ ساله، از افزایش ناگهانی قیمتها در یک ماه اخیر شوکه شده: «قبل از عید گفتند هزینه روکش شش میلیون تومان است. اما دو سه روز پیش که رفتم، گفتند شده ۱۰ میلیون!»
سعید، ۴۳ ساله، از جنس دندانهایش گلایه دارد: «هر شب مسواک و نخ دندان میزنم؛ اما زود خراب میشوند. میگویند جنس دندانهایت خوب نیست. با این حال چند دندان خراب را درست کردهام؛ چون ضروری است.»
خانم دهقان ۳۴ ساله، چهار دندان کشیده و پنجـ شش دندان پوسیده دارد: «کی دلش نمیخواهد دندانهایش را درست کند؟ اما پول هم لازم است.»
پریسا س، ۲۶ ساله، دو ماه پیش برای دندان پسرش به دندانپزشکی مراجعه کرده: «گفتند برای کشیدن یک دندان جلو باید مبلغ زیادی بدهم. گفتم ملاحظه کنید، گفت شاید خودش بیفتد. نکشیدم و خدا را شکر خودش افتاد. من هم چند دندان خراب دارم؛ اما از پس هزینهها برنمیآیم.»
ح زردشت ۵۳ ساله، با چهار پنج دندان کشیده و چند دندان خراب، سالهاست به دندانپزشکی نرفته: «تأمین اجتماعی فقط کشیدن و معاینه را پوشش میدهد، کار دیگری نمیکند.»
محمدعلی ۳۸ ساله، دو دندان جلو را از دست داده و ۸ تا ۹ دندان خراب دارد. او بهخاطر نبود دندان جلو خجالت میکشد: «برای ایمپلنت پرسیدم؛ گفتند هر واحد ۳۴ تا ۳۵ میلیون تومان است. از کجا بیاورم؟»
دکتر علی مجیدیان دندانپزشک نیریزی، پوسیدگی دندان در شهر را بسیار بالا توصیف میکند: «اغلب مراجعان ۴۰ تا ۵۰ درصد دندانهایشان خراب است. خرابی دندانها در خانمها بیشتر است؛ بهخصوص بهدلیل تغییرات هورمونی دوران بارداری و شیردهی. متأسفانه ۸۰ درصد خانمها بهداشت دهان را در این دوره جدی نمیگیرند.»
مجیدیان درباره کودکان نیز هشدار میدهد: «پوسیدگی دندان بچههای ۱۱ تا ۱۲ ساله خیلی زیاد است و گاهی برخی دندانها قابل ترمیم نیست. نه میتوان کشید و نه میتوان رها کرد.»
او رعایت نکردن بهداشت دهان، مسواک نزدن صحیح، استفاده نکردن از نخ دندان و رژیم غذایی اشتباه را از عوامل اصلی پوسیدگی میداند: «بچههایی داریم که روزی سه نوشیدنی انرژیزا میخورند! معلوم است دندانشان خراب میشود.»
او درباره گرانی مواد مصرفی میگوید: «هزینه مواد نسبت به دو سه سال پیش ۱۰ تا ۲۰ برابر شده و گاهی اصلاً پیدا نمیشود. با سختی تأمین میکنیم و سعی داریم تا حد امکان تعرفهها را زیاد نکنیم؛ اما خریدها کاملاً نقدی است و نمیتوانیم اقساطی کار کنیم. برخی از کارهایی که ما انجام میدهیم، تعرفه آن نه بسیار کمتر، ولی مناسبتر از شهرهای دیگر است.»
مجیدیان توصیه میکند: «هر شش ماه یکبار برای چکاپ به دندانپزشکی مراجعه کنید. ویزیت بسیاری از مطبها رایگان است.»
ندا راهوار، دیگر دندانپزشک نیریزی، میگوید: «بهدلیل هزینههای بالا، بسیاری ترجیح میدهند دندان را بکشند تا ترمیم کنند. اما ما تلاش میکنیم اهمیت حفظ دندان را یادآوری کنیم.»
او وضعیت دندان کودکان را مناسب نمیداند: «پویشهایی برای فلورایدتراپی و شیارپوشی در شهرها برگزار میشود. خوشبختانه برخی خانوادهها همزمان با رویش اولین دندان دائمی کودک مراجعه میکنند که امیدوارکننده است؛ اما فقط حدود ۱۰ درصد مردم چنین آگاهی دارند. بسیاری هم زمانی مراجعه میکنند که دندان کودک سیاه و دردناک شده.»
او اضافه میکند: «۴۰ تا ۵۰ درصد مردم به دندانهایشان اهمیت میدهند. خانمها از آقایان پیگیرترند، هرچند برخی آقایان نیز هر شش ماه جرمگیری میکنند.»
راهوار در پایان تأکید میکند: «افزایش قیمت درمان درست است؛ اما دلیل اصلی، گرانی مواد مصرفی است. با این حال بهترین درمان را ارائه میدهیم. ژن در کیفیت دندان مؤثر است، اما رعایت بهداشت دهان ضروری است. برخی نوشیدنیها مثل نوشابه اسیدیته دهان را تغییر میدهند و دندان را خراب میکنند. خواهش میکنم پیشگیری را جدی بگیرید؛ مسواک، نخ دندان و دهانشویه نباید فراموش شود.»
