مسکن ملی، رؤیایی که روی کاغذ ماند
از فروش طلای مردم و وامهای سنگین تا جدال مسئولان بر سر آورده مردم و رتبهبندی متقاضیان 
جلسه شورای مسکن شهرستان نیریز که شنبه ۱۹ اردیبهشتماه با حضور مدیرکل راه و شهرسازی فارس، فرماندار، مسئولان سازمانها و نماینده متقاضیان برگزار شد، بیش از آن که رنگوبوی یک نشست اجرایی داشته باشد، صحنهای از اعتراض، گلایه، اختلافنظر و مطالبهگری مردمی بود؛ مردمی که سالها پس از ثبتنام در طرح نهضت ملی مسکن، هنوز میان زمینهای خام، زیرساختهای ناقص و وعدههای ناتمام سرگردان ماندهاند.
در این جلسه، متقاضیان از فشار شدید مالی، نبود شفافیت در تعیینتکلیف آوردهها، افزایش چندبرابری هزینه ساخت و بلاتکلیفی پروژه سخن گفتند و مسئولان نیز هرکدام بخشی از مشکلات را متوجه کمبود اعتبار، اختلافات حقوقی، نبود زیرساخت یا شرایط اقتصادی کشور دانستند.
اما آنچه بیش از هر چیز در فضای جلسه دیده میشد، اختلاف زیاد میان متقاضیان و متولیان اجرای طرح بود.
پولهایمان چه شد؟
اصلیترین مطالبهای که بارها تکرار شد، تعیینتکلیف مبالغ واریزی مردم بود؛ آوردههایی که به گفته حاضران، از ۵۰ میلیون تومان تا حتی ۵۰۰ میلیون تومان برای هر خانوار رسیده، بیآن که خروجی ملموسی در پروژه دیده شود.
متقاضیان میگویند: «مهمترین خواسته ما این است که مشخص شود پولهایی که مردم واریز کردهاند چه شده و پروژه دقیقاً در چه وضعیتی قرار دارد.
«وقتی ثبتنام کردیم، هزینه ساخت با امروز قابل مقایسه نبود. الان با این قیمت مصالح و بتن، ساخت هر واحد میلیاردی تمام میشود.»
به گفته متقاضیان، وام ۶۵۰ میلیون تومانی نیز دیگر پاسخگوی هزینههای واقعی ساخت نیست و بسیاری از خانوادهها عملاً توان ادامه مسیر را ندارند.
طلای زن و بچهشان را فروختند
در بخش دیگری از جلسه، معاون عمرانی فرماندار با لحنی صریح از فشار اقتصادی واردشده بر متقاضیان سخن گفت.
محمدصادق کمالی تأکید کرد که برخی خانوادهها برای حفظ امتیاز خود، در زمان مقرر هرطور شده پول تهیه کردهاند: «بعضیها طلای زن و بچهشان را فروختهاند و پول را واریز کردهاند.»
کمالی معتقد بود اولویتبندی متقاضیان باید بر پایه زمان واریز وجه باشد؛ موضوعی که به یکی از محورهای اختلاف در جلسه تبدیل شد.
او با اشاره به ابهام در نحوه تخصیص زمین و امتیازها گفت: «فردی ۵۰۰ میلیون تومان پرداخت کرده، اما فقط زمین خالی گرفته، در مقابل فرد دیگری با پرداخت کمتر وضعیت بهتری دارد. این روند برای مردم قابل فهم نیست.»
اختلاف بر سر پول یا رتبه سامانه
در مقابل این انتقادها، مسئولان راه و شهرسازی تأکید داشتند که ملاک تخصیص واحدها صرفاً میزان آورده مالی نیست.
سرپرست معاونت مسکن اداره کل راه و شهرسازی فارس، اعلام کرد رتبهبندی متقاضیان بر اساس سامانه انجام میشود و زمان پرداخت، خوشحسابی و تداوم همکاری مالی در امتیاز افراد اثر دارد.
به گفته اسدیان، پرداخت مبلغ بیشتر در زمان دیرتر، الزاماً به معنای اولویت بالاتر نیست.
این اختلاف دیدگاه میان مسئولان شهرستان و مدیران استانی، در بخشهایی از جلسه به تنش لفظی نیز کشیده شد؛ تا جایی که کمالی معاون فرماندار که قصد دفاع از مردم را داشت، با این واکنش تند مدیر کل راه و شهرسازی مواجه شد: «شما مگر معاون فرماندار نیستی؟ طرف ما هستی یا طرف آنها؟»
انتقاد تند مدیرکل راه و شهرسازی از تعلل متقاضیان
مدیرکل راه و شهرسازی فارس در بخشی از جلسه با انتقاد از روند کند آغاز ساختوساز در نیریز گفت: «تعجب میکنم در نیریز چرا مردم شروع نمیکنند؟»
عبدالهی با اشاره به افزایش هزینه ساخت، معتقد بود هرچه زمان بگذرد، متقاضیان بیشتر متضرر خواهند شد.
وی همچنین تأکید کرد تجربه برخی پروژههای پیمانکاری در استان به بنبست رسیده و اگر از ابتدا ساخت به خود مردم سپرده میشد، وضعیت بهتر بود.
با این حال، همین سخنان با واکنش برخی متقاضیان روبهرو شد؛ افرادی که میگفتند بدون آب، برق، گاز، امنیت و حتی تعیینتکلیف حقوقی زمین، عملاً امکان آغاز ساخت وجود ندارد.
جوابگو کیه؟ من از کجا بیاورم؟
بخش احساسی و پرتنش جلسه زمانی رقم خورد که مهدوی نماینده متقاضیان، در مورد افزایش نجومی هزینهها اعتراض کرد.
او گفت هزینه ساخت که زمانی حدود متری ۷ میلیون تومان برآورد میشد، اکنون به ۳۰ تا ۴۰ میلیون تومان رسیده است.
مهدوی با صدایی معترض پرسید: «جوابگو کیه؟ من از کجا بیارم؟»
او همچنین از وضعیت نامشخص قرارداد شرکت سکاف انتقاد کرد؛ شرکتی که پروژه اولیه ۱۳۹۰ واحدی را در اختیار داشت و اکنون پس از ماهها توقف و اختلاف، عملاً کنار گذاشته شده است.
به گفته متقاضیان، ادامه این وضعیت باعث چنددستگی میان مردم، فروش امتیازها و افزایش تنش اجتماعی شده است.
فرماندار: پروژه با مشکلات زیرساخت و اختلافات حقوقی روبهروست
فرماندار نیریز در این جلسه، از کمبود نسبی زیرساختها گفت تا اختلافات مالکیتی و ابهام در تسهیلات بانکی.
مراد هدایت گفت: «مردم میگویند برابر پولی که دادیم، واحدها به ما تحویل داده نشده و باید با تأمین دلیل، هر کسی بر اساس پیشرفت و پولی که واریز شده، برای همان پروژه گروه ساختی که شما تأکید دارید، ادامه کار دهند. لطفاً راهکاری بدهید تا کار تمام شود.»
مراد هدایت تأکید کرد پروژه ۱۳۹۰ واحدی مسکن ملی نیریز با مشکلات متعددی در حوزه آمادهسازی، تأمین خدمات زیربنایی، وامها و مسائل حقوقی زمین روبهرو است.
به گفته هدایت، بخشی از زمینهای پروژه همچنان محل اختلاف میان راه و شهرسازی و جهاد کشاورزی است و این موضوع باید سریعتر تعیینتکلیف شود.
فرماندار نیریز همچنین نبود برق کامل در سایت را یکی از موانع اصلی پیشرفت پروژه دانست و گفت با وجود برخی دستورها، هنوز اتصال کامل برق انجام نشده است.
زیرساختهایی که هنوز کامل نشدهاند
در جلسه شورای مسکن، نمایندگان سازمانهای خدماترسان نیز از مشکلات گسترده زیرساختی سخن گفتند.
رئیس آبفا نیریز اعلام کرد اجرای کامل شبکه آب و فاضلاب پروژه نیازمند اعتبارات مستقل است و هزینههای آن با بودجههای عادی قابل تأمین نیست.
به گفته او، پروژه به مخزن ۱۵۰۰ مترمکعبی، خطوط انتقال و شبکه گسترده آب و فاضلاب نیاز دارد و بخشی از تأمین لولهها نیز با مشکل مواجه شده است.
رئیس اداره برق نیریز نیز تأکید کرد برای اجرای کامل طرح، مستندات مالی و فنی باید تکمیل شود تا امکان تأمین اعتبار وجود داشته باشد.
در همین حال، رئیس اداره گاز نیریز گفت مسکن ملی ۱۲ کیلومتر شبکه نیاز دارد که در دو فاز ۶ کیلومتری اجرا میشود. ۴ کیلومتر فاز نخست اجرا شده است.
شهرداران مشکان و قطرویه؛ پیشرفت نسبی، اما مشکلات پابرجا
در بخش دیگری از جلسه، شهرداران مشکان و قطرویه گزارشی از وضعیت پروژههای مسکن ملی این شهرها ارائه کردند.
شهردار مشکان گفت بخشی از پروژه این شهر به پیشرفت بالای ۸۰ درصد رسیده و تعدادی از خانوارها نیز ساکن شدهاند؛ اما همچنان مشکلاتی مانند آب و صدور پروانهها وجود دارد.
شهردار قطرویه نیز اعلام کرد شهرداری برای همکاری کامل آمادگی دارد؛ اما اختلافات مالکیتی میان سازمانها همچنان مانع اصلی اجرای پروژه است.
وعده پیمانکار جدید و اتصال تسهیلات بانکی
پس از پایان جلسه، مدیرکل راه و شهرسازی فارس در گفتوگو با خبرنگار نیریزان فارس گفت بخشی از مشکلات پروژه ۱۳۹۰ واحدی در حال رفع شدن است.
عبدالهی همچنین اعلام کرد تسهیلات بانکی در حال اتصال به پروژه است تا روند ساخت سرعت بگیرد. او گفت امیدواریم تأمین دلیل هم صورت بگیرد تا آوردههای مردم تنظیم شود و دچار اجحاف نشوند. مردم هم بهانه جویی نکنند و زودتر بسازند.
با این حال، برای بسیاری از متقاضیان حاضر در جلسه، این وعدهها تازگی نداشت؛ چراکه آنها میگویند طی ماهها و حتی سالهای گذشته بارها وعده حل مشکلات، تأمین زیرساخت و تسریع پروژه را شنیدهاند؛ اما هنوز بخش عمدهای از پروژه در مرحله زمین و آمادهسازی باقی مانده است.
اکنون پرسش اصلی متقاضیان نه وعدههای جدید، بلکه زمان دقیق اجرای آنهاست؛ پرسشی که در پایان جلسه نیز پاسخ روشنی برای آن ارائه نشد.
