واژگونی لاله‌ها در مشکان
با اوج‌گیری فصل رویش لاله‌های واژگون در ارتفاعات غرب مشکان، نگرانی‌ها از برداشت غیرمجاز و تخریب این گونه حساس دوباره افزایش یافته است. 
مسئولان منابع طبیعی از تشدید گشت‌ها و برنامه‌ریزی برای جذب نیرو‌های محلی خبر می‌دهند؛ در حالی که پرونده ثبت ملی این دشت تا به حال به نتیجه نرسیده است.
این گل‌ها بسته به نوع و مقدار بارندگی، از نیمه فروردین تا اوایل خرداد می‌روید. گونه‌ای که پراکندگی نقطه‌ای دارد و همچون یک دشت یکپارچه دیده نمی‌شود؛ اما زیبایی کم‌نظیرش هر سال گردشگران بسیاری را روانه کوهستان می‌کند.
رئیس اداره منابع طبیعی نی‌ریز در گفت‌و‌گو با نی‌ریزان فارس، با اشاره به افزایش حساسیت‌ها نسبت به برداشت غیرمجاز این گونه گفت: «چیدن لاله‌ها، به‌ویژه خارج کردن آنها با ریشه و پیاز، تخلف است و با متخلفان برخورد خواهد شد.»
مهدی وطن‌دوست تأکید کرد که تاکنون مورد مشخصی از برداشت مشاهده نشده، اما نظارت مستمر و سرزده در منطقه انجام می‌شود و مرتع‌داران و باغداران نیز در صورت مشاهده موارد مشکوک، اطلاع می‌دهند.
وطن‌دوست با بیان این‌که بخشی از زیستگاه لاله‌ها در اراضی ملی و بخشی در باغ‌های دیم قرار دارد، افزود: «حفاظت از عرصه‌های ملی برعهده ماست؛ اما در اراضی شخصی، مالک مسئول نگهداری است.»
به گفته او، استقرار نیروی ثابت در این بازه زمانی کوتاه امکان‌پذیر نیست؛ اما اداره منابع طبیعی قصد دارد از قرق‌بان‌های محلی فصلی و افتخاری برای افزایش حفاظت بهره بگیرد.
نگاهی به سابقه تهدیدها
لاله‌های واژگون مشکان پیش‌تر نیز بار‌ها در معرض خطر برداشت و فروش غیرقانونی قرار گرفته است. در نوروز ۱۴۰۲ شاهدان در شیراز گزارش داده بودند که دسته‌های این گل در میدان میوه و تره‌بار و برخی چهارراه‌ها با وانت عرضه می‌شود؛ اقدامی که نه‌تنها خلاف قوانین است، بلکه از نگاه دوستداران محیط‌زیست، تهدیدی جدی برای بقای این گونه محسوب می‌شود.
فروشندگان، گل‌ها را به قیمت ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار تومان عرضه می‌کردند؛ در حالی که بسیاری از خریداران از سمی بودن پیاز و حساسیت بالای این گونه اطلاعی نداشتند.
امید به ثبت ملی دشت لاله‌های واژگون
در کنار تهدیدها، خبر‌های امیدوارکننده‌ای نیز برای آینده این زیستگاه وجود دارد. دشت لاله‌های واژگون مشکان واقع در منطقه تفریحی جاشترگ، سال‌های اخیر در میان ۴۳ اثر طبیعی شاخص نی‌ریز معرفی شده که قابلیت ثبت در فهرست ملی را دارند.
حمیدرضا هادی رئیس اداره میراث فرهنگی نی‌ریز در گفت‌و‌گو‌های پیشین، بزرگترین مانع ثبت نهایی را ابهام در مالکیت عرصه و ضرورت دسترسی آزاد عموم عنوان کرده بود.
کارشناسان محیط‌زیست بار‌ها هشدار داده‌اند که لاله‌های واژگون تنها از طریق پیاز تکثیر می‌شود و خارج کردن گل به همراه پیاز، عملاً نابودی کامل یک پایه را به دنبال دارد.
هادی نیز با تأکید بر نقش مردم و سمن‌ها گفته بود: «ثبت ملی ابزار قانونی برای حفاظت می‌دهد؛ اما حفاظت واقعی با مشارکت محلی و مسئولیت‌پذیری گردشگران محقق می‌شود.»
