مظلومیت مشاهیر نیریز در زادگاهشان
هفته پیش خبری در رسانهها منتشر شد که شورای شهر تهران قصد تغییر نام خیابان آزادی به نام شهید آیتا... خامنهای داشته، اما مؤسسه حفظ و نشر آثار ایشان مخالفت کرده است. این مسئله موجب شد نقدی بر نامگذاری برخی میادین، بلوارها و خیابانها توسط شورای محترم شهر نیریز وارد کنم.
- میدان و بولواری (در ضلع جنوبی کلانتری سرباز) که به پاس خدمات پروفسور منصور حقشناس نامگذاری شده، در شأن ایشان نیست. دکتر منصور حقشناس از اولین خونشناسان ایران بود که همراه با طبابتی حاذق، سازمان انتقال خون فارس را در نزدیکی بیمارستان نمازی بنیان نهاد.
حق این بود و هست که مکانی وسیعتر مزین به نام ایشان میشد. بد نیست به دستاندرکاران نامگذاری در شهر نیریز یادآور شوم که دکتر حقشناس از جمله متخصصان برجستهای بود که تا آخر عمر در شیراز ماند و به مداوای بیماران بسیاری به ویژه همشهریان پرداخت. در طول هشت سال دفاع مقدس وطن را ترک نکرد و بدون هیاهو بسیاری از مجروحان جنگ را درمان کرد. علاوه بر این تندیس نصب شده در این میدان نیز در خور شأن این استاد و پروفسور خونشناس کشور و شهرمان نیست.
- شنیدهها حاکی است قرار بوده بلوار ضلع جنوبی میدان پروفسور حقشناس در بولوار بهار، به نام «سید قطبالدین محمد نیریزی» نامگذاری شود، اما مورد مخالفت قرار گرفته به این دلیل که به گفته مخالفان، ایشان از اقطاب صوفیه بوده است.
لازم است به اطلاع اعضای محترم شورای شهر نیریز برسانم قطبالدین محمد نیریزی از بزرگترین اندیشمندان دینی و سیاسی جهان اسلام و ایران است. ایشان در اواخر سلسله صفویه (همزمان با استاد میرزا احمد نیریزی) میزیسته و شاهد ضعفهای شدید صفویان بوده است؛ لذا به تألیف کتابی نفیس با عنوان «سیاستنامه» پرداخته و بر پایه عهدنامه مالک اشتر در نهجالبلاغه نظریهای سیاسی ارائه داده که به اقرار اندیشمندان علم سیاست از قویترین آثار عرفان سیاسی است.
قطب نیریزی برای حفظ حقوق مردم، جلوگیری از خودسری و خودکامگی پادشاه و در عین حال حفظ نظم اجتماعی خواهان قرارداد سه بعدی میشود با سه ضلع زیر:
الف) حاکم (سلطان)
ب) عالمان
ج) مردم
نیریزی زمانی با استناد به یک منبع دینی (نهجالبلاغه) قراردادی اجتماعی ارائهی میدهد که هنوز فلاسفهی قرارداد اجتماعی غرب در این زمینه نظریهای نداده بودند. برای درک بهتر جایگاه این نظریهپردازِ قرارداد اجتماعی، به اقرار علمی زیر توجه کنید:
«.. شاید برای شما عجیب باشد، اما سالها قبل از اصحاب قرارداد اجتماعی در غرب یعنی هابز، لاک و روسو، قطبالدین نیریزی که قطب عرفای ذهبیه در اواخر دوران صفوی است، نخستین نظریه قرارداد اجتماعی را مطرح کرده است. حالا شما متون تولید شده در علوم سیاسی ایرانی را ببینید. هیچ خبری از کسی مثل نیریزی نیست. حتی باید بگویم هیچ اطلاعی از چنین کسی وجود ندارد! دقیقاً در زمانهای نظریهاش را مطرح کرد که حکومت صفوی در اواخر دوران شاه سلطان حسین دچار بحران فروپاشی است و بدین ترتیب نظریهای اساسی را مطرح کرده است.» (فدایی مهربانی، ۱۳۹۸، صفحه ۲۶۰)
بد نیست بدانید سید قطبالدین محمد نیریزی از نوادگان امامزاده سید جلالالدین است که آرامگاهش در پشت مسجد امام حسن قرار گرفته و متأسفانه به دلایلی واهی، متروکه مانده. امید است مقبره ایشان توسط سازمانهای مربوطه مرمت و مجموعه تاریخی کاروانسرای سروی، بازار ملکیدوزان و حمام حاج محمد حسن از این حالت خارج شود. مدفن سید قطبالدین محمد در دارالسلام نجف اشرف قرار دارد که اخیراً مرمت گردیده است.
شاد و سالم و موفق باشید
منبع:
فدایی مهربانی، مهدی (۱۳۹۸)، عرفان سیاسی، اقتدارگرایانه نیست، فصلنامه سیاستنامه، شماره ۱۳
