مهرنشینان نیریز؛ تکاپوی ۱۵ ساله برای سند و زیرساخت
با گذشت بیش از یک دهه از آغاز واگذاری واحدهای مسکن مهر در نیریز، مجموعهای از مشکلات حقوقی، فنی، خدماتی و مدیریتی همچنان زندگی هزاران شهروند را تحتتأثیر قرار داده است. 
بررسی میدانی و گفتوگو با مدیران بلوکها، مسئولان تعاونیها و سازمانهای اجرایی نشان میدهد که مسکن مهر این شهرستان، از فرهنگیان و کارمندان گرفته تا رانندگان و گروههای کمدرآمد، درگیر مجموعهای از مشکلات قدیمی و حلنشده است؛ مسائلی که از نبود سند و پایانکار تا نقص در تأسیسات، کمبود خدمات روبنایی، اختلافات اداری و ناتمامماندن پروژهها گسترده شده است.
واحدها بدون سند / پایانکار؛ گره اصلی مشترک
یکی از مدیران مسکن مهر فرهنگیان نیریز اعلام کرد که حدود ۹۰ درصد واحدهای این مجموعه فاقد سند تکبرگاند و تنها یک بلوک موفق به دریافت سند شده است. به گفته او، «هیچیک از ساختمانها تاکنون پایانکار نگرفتهاند» و همین موضوع مانع ارائه کامل خدمات از سوی شهرداری شده است.
سعید خالقینژاد، رئیس هیئتمدیره مدیران بلوکهای مسکن مهر نیریز نیز این مسئله را تأیید میکند و میگوید: «موضوع پایانکار و صدور سند تکبرگ بهدلیل سختتر شدن ضوابط و انجام نشدن برخی الزامات، همچنان معطل مانده و بخش زیادی از واحدها هنوز سند رسمی ندارند.»
مسئولان راه و شهرسازی نیز بر این نکته تأکید دارند. حسین زمانی رئیس اداره راه و شهرسازی نیریز میگوید: «تا زمانی که تعهدات ساختمانی برخی تعاونیها کامل نشود، امکان صدور سند عرصه و اعیان فراهم نخواهد شد.»
مشکلات فنی؛ از تأسیسات معیوب تا ترکهای سازهای
نقصهای عمرانی و تأسیساتی، یکی از پرتکرارترین گلایههای ساکنان است. یاسر پرنیان، مدیر یکی از بلوکهای مسکن مهر کارمندان، وضعیت را اینگونه توصیف میکند:
- شیب و طراحی فاضلاب استاندارد نیست.
- قطر لولهها با تعداد واحدها تناسب ندارد.
- در برخی واحدها ترکهای عمیق و نشست سازه دیده میشود.
- تابلوهای برق با مصرف واقعی سازگار نیست و با روشن شدن آسانسور، برق مشاعات قطع میشود.
- در مسکن مهر فرهنگیان نیز برخی آسانسورها غیراستاندارد گزارش شده و هزینه تعمیر و تعویض تجهیزات از جیب ساکنان پرداخت شده است.
کمبود خدمات شهری؛ از زباله تا حصارکشی
نبود خدمات شهری کامل، یکی دیگر از مشکلات مشترک پروژههاست. در برخی بلوکها جمعآوری زباله بهصورت داوطلبانه توسط یک ساکن انجام میشود. آسفالت بخشهایی از کوچهها دو سال پیش و با استفاده از قیر رایگان راه و شهرسازی و همت شهرداری انجام شده، اما بخشهای وسیعی از محوطهسازی همچنان نیازمند بهسازی است.
کمبود آب؛ ۱۱۲ تانکر برای عبور از تابستان
مشکل آب در تابستان گذشته شدت گرفت. خالقینژاد میگوید: «قطع آب به حدی بود که ۱۱۲ تانکر آب رایگان از طرف امور آبفا برای مصرف اضطراری تأمین شد. بخشی از مشکل ناشی از لولههایی با قطر کمتر از حد استاندارد است.»
خدمات روبنایی؛ مدرسه، بازارچه، درمانگاه و فضای سبز وجود ندارد
در بخش فرهنگیان، نبود خدمات روبنایی یکی از اصلیترین گلایههاست. کرامتالله موسوی، مدیرعامل یکی از تعاونیهای فرهنگیان، میگوید: «در این محدوده نه بازارچه داریم، نه فضای سبز کافی، نه مدرسه، نه کلانتری و نه مرکز درمانی. این کمبودها زندگی روزمره ساکنان را سخت کرده است.»
هر چند زمانی میگوید دبستان دخترانه و کلانتری ساخته شده و در اختیار سازمانهای مربوط قرار گرفته است.
اختلافات اداری و حقوقی؛ از پارکینگها تا پروندههای قدیمی
در کنار مشکلات فنی و خدماتی، اختلافات حقوقی نیز به پیچیدگی اوضاع افزوده است. بخشی از اختلافات مربوط به نحوه واگذاری واحدها، پارکینگها و انباریهاست و برخی دیگر به دوره مدیران و مسئولان پیشین بازمیگردد.
علی بذرپاش مدیرعامل تعاونی مسکن کمیته امداد، میگوید: «برای برخی واحدها سند صادر شده، اما بخشی از روندها بهدلیل اختلافات اداری یا ملاحظات فنی متوقف مانده است.»
دیدگاه شهرداری: بدون همکاری ساکنان و تعاونیها، گره باز نمیشود
شهردار نیریز تأکید کرد که تکمیل پروژه تنها با همکاری مشترک امکانپذیر است: «شهرداری نمیتواند بهتنهایی همه مشکلات را حل کند. مالکان و تعاونیها باید مراحل تکمیلی را پیش ببرند تا تأییدیههای لازم برای صدور پایانکار صادر شود.»
سجاد شاهسونی همچنین از پرداختنشدن عوارض شهرداری توسط بخش زیادی از ساکنان گلایه کرد و گفت در صورت همکاری، شهرداری آماده است بخشی از منابع را برای خدمات محلی هزینه کند.
پروژههای نیمهتمام؛ مانعی برای سند عرصه
یکی از مهمترین موانع حقوقی، واحدها و بلوکهای نیمهتمام است. طبق گفته رئیس راه و شهرسازی: «در تعاونی فرهنگیان، چون برخی بلوکها ساخته نشده، سند عرصه قابل صدور نیست.»
این وضعیت، تعیین تکلیف نهایی واحدها را برای بسیاری از خانوادهها سالها به تأخیر انداخته است.
مرور گفتههای ساکنان و مسئولان نشان میدهد که مسکن مهر نیریز نهتنها به مرحله تثبیت نرسیده، بلکه بخشهایی از آن هنوز وارد مرحله بهرهبرداری استاندارد نشده است.
مشکلات از سه محور اصلی نشئت میگیرد:
- ناتمام ماندن پروژهها و ضعف مدیریت تعاونیها
- نقصهای عمرانی، فنی و خدماتی
- ابهامات حقوقی و روند پیچیده صدور سند و پایانکار
در شرایطی که بسیاری از واحدها سالها پیش تحویل شده، ساکنان همچنان خواستار ورود جدی سازمانهای مسئول برای حل مشکلات زیرساختی، حقوقی و خدمات شهری هستند؛ خواستهای که تحقق آن نیازمند هماهنگی همزمان تعاونیها، شهرداری، راه و شهرسازی و ساکنان است.
