ماهی، مهمان کم‌پیدای سفره‌های مردم
سنت‌ها یکی‌یکی به فراموشی سپرده می‌شوند و بیراه نیست اگر بگوییم گرانی، بسیاری از آنها را کمرنگ کرده است. سبزی‌پلو با ماهی شب عید نیز از جمله سنت‌هایی است که امسال رو به خاموشی رفت؛ سنتی که به دلیل قیمت بالای غذا‌های دریایی، به‌ویژه ماهی، بسیاری از خانواده‌ها قید آن را زدند. مشاهدات میدانی نشان می‌دهد مصرف غذا‌های دریایی در میان شهروندان نی‌ریزی به‌شدت کاهش یافته است. قیمت سرسام‌آور ماهی و میگو و مقرون‌به‌صرفه نبودن آنها باعث شده بسیاری از مردم حتی به یاد نیاورند آخرین بار چه زمانی ماهی یا میگو بر سر سفره‌هایشان بوده است.
ف. ز، ۵۵ ساله، می‌گوید آخرین بار ماهی و میگو را شاید هفده یا هجده سال پیش خورده است؛ آن‌قدر دور که حتی طعمش را هم به یاد نمی‌آورد. او می‌گوید: «وقتی برای خرید یک مرغ معمولی مشکل داریم، چطور می‌توانیم ماهی و میگو بخریم؟»
آقای «الف»، ۳۸ ساله، با خنده می‌گوید: «آخرین ماهی که خریدم، ماهی گُلی شب عید بود.»
او ادامه می‌دهد: «مگر می‌شود ماهی خرید؟ خرید ماهی و میگو برای مردم به یک رؤیا تبدیل شده است. پسر ۱۰ ساله‌ام خوراک ماهی را خیلی دوست دارد، اما امسال بیشتر از یک بار نتوانستم برایش بخرم.»
در این میان، آقای ج وضعیت متفاوتی دارد. پسر او در عسلویه کار می‌کند و گاهی برای خانواده ماهی و میگو می‌آورد. او می‌گوید: «خدا عمرش بدهد. هر وقت می‌آید برایمان ماهی و میگو می‌آورد و ما حتی نمی‌دانیم قیمت آنها چند است.»
فاطمه ج از کسانی است که کنسرو ماهی را به خود ماهی ترجیح می‌دهد. او که به یاد نمی‌آورد آخرین بار چه زمانی ماهی یا میگو خورده، می‌گوید: «قیمت آنها آن‌قدر بالاست که حتی کسی رغبت نمی‌کند قیمتش را بپرسد. الان قیمت یک کنسرو ماهی به ۱۸۵ هزار تومان رسیده و تازه فقط یک نفر را سیر می‌کند. یک خانواده چهار نفره برای یک وعده باید چند کنسرو بخرد؟ قبلاً وقتی به بندر می‌رفتیم بیشتر ماهی می‌خریدیم، اما حالا مدت‌هاست نخریده‌ایم.»
مریم ۴۲ ساله، از خاطرات کودکی‌اش می‌گوید: «پدرم هر چند وقت یک‌بار با یک کائوچو پر از ماهی به خانه می‌آمد. چهار پنج بچه بودیم و با این حال دو سه بار در ماه ماهی می‌خوردیم. مادرم گاهی میگو‌ها را می‌کوبید و با تخم‌مرغ کوکو درست می‌کرد تا ما بخوریم و جان بگیریم. اما حالا چه؟ مردم یک بچه بیشتر ندارند، اما سال به سال رنگ ماهی و میگو را هم نمی‌بینند. چند سالی است حتی برای شب عید هم ماهی نخریده‌ایم.»
آقای م نیز می‌گوید دو سه سالی می‌شود که ماهی و میگو نخورده است. او هرچند چندان علاقه‌ای به غذا‌های دریایی ندارد، اما معتقد است قیمت بالای آنها هم بی‌تأثیر نیست.
زهرا ۵۳ ساله، از ماهی کوچک سفره شب عیدشان می‌گوید؛ ماهی‌ای که به قول خودش «به هیچ‌کجای هیچ‌کس نرسید». او می‌گوید: «بیشتر به خاطر رسم و رسوم آن را خریدم. وگرنه مگر می‌شود ماهی خرید؟ خیلی گران است. سال گذشته برای عید دو ماهی متوسط گرفتیم و سه چهار سال قبل سه چهار ماهی می‌خریدیم، اما اگر همین‌طور پیش برود شاید سال آینده مجبور شویم به یک کنسرو ماهی قناعت کنیم.»
در مقابل این روایت‌ها، فروشندگان ماهی نیز از کاهش شدید تقاضا خبر می‌دهند.
محمدحسین‌پور صاحب یک مغازه ماهی‌فروشی، می‌گوید: «مردم هنوز هم کمابیش می‌خرند، اما اگر کسی قبلاً چهار پنج کیلو می‌خرید، حالا به نیم کیلو یا یک کیلو بسنده می‌کند.»
او یکی از دلایل گرانی را کاهش صید می‌داند و می‌افزاید: «امسال ماهی‌گیران کمتر به دریا رفته‌اند. هر سال دو سه تن ماهی به ما می‌دادند، اما امسال بیشتر از ۲۰۰ تا ۳۰۰ کیلو به دستمان نرسید. به خاطر شرایط جنگی هم قایق‌ها کمتر به صید می‌روند.»
او البته تأکید می‌کند که افزایش قیمت ماهی نسبت به گوشت و مرغ چندان هم بیشتر نبوده است: «همیشه قیمت ماهی شیر از گوشت بیشتر بود؛ اما حالا قیمت گوشت قرمز از ماهی شیر بالاتر رفته است.»
به گفته او، قیمت ماهی و میگو به میزان صید بستگی دارد: «اگر صید زیاد باشد، قیمت پایین می‌آید؛ اما وقتی تقاضا زیاد و صید کم باشد، قیمت بالا می‌رود. در روز‌های طوفانی که صید انجام نمی‌شود هم قیمت‌ها افزایش پیدا می‌کند.»
او همچنین به شیوه طبخ اشاره می‌کند و می‌گوید: «خیلی‌ها روش‌های مختلف پخت ماهی را نمی‌شناسند و فقط آن را سرخ می‌کنند و می‌گویند برکت ندارد؛ در حالی که اگر به شکل‌هایی مثل قلیه‌ماهی یا کبابی طبخ شود، می‌تواند غذای مقرون‌به‌صرفه‌ای باشد.»
داود جعفری یکی دیگر از ماهی‌فروشان شهر، کاهش مصرف را بسیار شدید توصیف می‌کند: «اگر مصرف را صفر در نظر بگیریم، الان به منفی ۱۰۰ رسیده است.»
او می‌گوید: «اسفند سال گذشته نزدیک به دو تن ماهی فروختم، اما امسال حتی ۲۰۰ کیلو هم فروش نداشتم. کل بار امسال یک محموله ۶۰ کیلویی قزل‌آلا و یک محموله ۸۰ کیلویی سالمون بود. حدود ۲۰۰ کیلو ماهی منجمد هم فروختیم. این در حالی است که شب عید معمولاً مردم ماهی‌پلو می‌خورند.»
به گفته او، کاهش فروش باعث شده تعداد کارگران مغازه نیز کم شود: «اسفند پارسال شش نفر برایم کار می‌کردند؛ اما امسال فقط دو شاگرد داشتم.»
جعفری درباره قیمت‌ها می‌گوید: «الان هر کیلو میگوی متوسط پاک‌شده پرورشی، نه میگوی دریا، حدود یک‌ونیم میلیون تومان است. در این شرایط صید محدود و مشکلات دریا، مقایسه قیمت‌ها با سال‌های گذشته چندان درست نیست.»
او افزایش هزینه‌های صید را نیز عامل مهم گرانی می‌داند: «بنزین قایق‌ها با سهمیه و هر لیتر ۱۵ هزار تومان داده می‌شود. موتور قایق‌ها دوگانه‌سوز است و باید روغن مصرف کنند که قیمتش بالا رفته. هزینه تعمیر موتور، تور ماهیگیری و حتی دستگاه جی‌پی‌اس هم بسیار افزایش یافته است.»
جعفری با اشاره به قیمت‌ها می‌گوید: «هشت فروردین سال گذشته هر کیلو مرغ ۹۰ هزار تومان بود و امسال به ۳۰۰ هزار تومان رسیده. ماهی شیر هم از ۶۶۰ هزار تومان به حدود یک میلیون و ۶۳۰ هزار تومان رسیده است. میگوی خشک هم از ۳۰۳ هزار تومان در سال ۱۴۰۱ به کیلویی حدود سه میلیون تومان رسیده است.»
او در پایان می‌گوید: «وقتی درآمد‌ها ثابت مانده، طبیعی است که قدرت خرید مردم کم شود.»
با سلام ووقت بخیر واقعا همین طور هست دیگه ماهی ومیگم وهمان مرغ هم کم کم دارد برای مردم می‌شود آرزو 😪 
