رانندگان تریلر زیر بار اضافی هزینه‌ها
از گرانی لوازم یدکی و کمیسیون‌های بالا تا کرایه‌هایی که دیر می‌رسد 
عکس: روابط عمومی شهرداری نی‌ریز
افزایش هزینه‌های نگهداری کامیون، کمیسیون بالای شرکت‌های باربری، سهمیه محدود سوخت و تأخیر در پرداخت کرایه‌ها، مجموعه‌ای از مشکلاتی است که این روز‌ها صدای رانندگان ماشین‌های سنگین در نی‌ریز را بلند کرده است؛ رانندگانی که می‌گویند فاصله میان هزینه‌های واقعی کار و درآمدشان هر روز بیشتر می‌شود و ادامه این شغل برای بسیاری از آنها صرفه اقتصادی ندارد.
رانندگان تریلر در این شهرستان معتقدند افزایش چندباره قیمت لاستیک، قطعات یدکی، تعمیرات و بیمه، در حالی رخ می‌دهد که نرخ کرایه حمل بار متناسب با این افزایش‌ها اصلاح نمی‌شود و همین مسئله فشار اقتصادی سنگینی بر آنها وارد کرده است.
کمیسیون‌هایی بالاتر از عرف
یکی از مهمترین گلایه‌های رانندگان، میزان کمیسیونی است که شرکت‌های باربری از کرایه آنها کسر می‌کنند. یکی از رانندگان تریلر در گفت‌و‌گو با ما می‌گوید: «در بیشتر نقاط کشور کمیسیون باربری حدود ۱۷.۵ درصد است؛ اما در نی‌ریز تا ۲۲.۵ درصد از کرایه راننده کم می‌کنند. همین چند درصد اختلاف در عمل رقم زیادی از درآمد راننده را کم می‌کند.»
به گفته رانندگان، در برخی بار‌های صنعتی مانند فولاد نیز این کمیسیون‌ها به حدود ۲۲ درصد می‌رسد؛ رقمی که به باور آنها با عرف معمول کشور فاصله دارد.
جواد کشاورز رئیس انجمن صنفی رانندگان نی‌ریز نیز این موضوع را تأیید می‌کند و می‌گوید: «در بسیاری از بار‌ها به‌ویژه در حمل فولاد، حدود ۲۲ درصد از کرایه راننده به‌عنوان کمیسیون و هزینه‌های باربری کسر می‌شود؛ در حالی که در بسیاری از نقاط کشور این رقم بین ۱۴ تا ۱۵ درصد است.»
هزینه‌هایی که چند برابر شده است
در کنار کمیسیون باربری‌ها، افزایش شدید هزینه‌های نگهداری خودرو‌های سنگین نیز یکی دیگر از دغدغه‌های جدی رانندگان است. یکی از رانندگان می‌گوید قیمت یک جفت لاستیک تریلر اکنون به حدود ۱۰۶ تا ۱۰۷ میلیون تومان رسیده و با وجود این قیمت بالا، کیفیت آن به‌گونه‌ای است که معمولاً بیش از یک سال دوام ندارد.
یک راننده باسابقه با ۴۵ سال تجربه رانندگی نیز در این باره می‌گوید: «الان لاستیک‌های عقب جفتی حدود ۱۲۰ میلیون تومان شده و لاستیک جلو حتی به حدود ۱۶۰ میلیون تومان می‌رسد. تعمیر موتور هم ممکن است تا حدود یک میلیارد تومان هزینه داشته باشد.»
به گفته او، افزایش هزینه‌ها تنها به قطعات بزرگ محدود نمی‌شود و حتی قطعات کوچک نیز جهش قیمتی داشته است؛ «الان هر پیچ چرخ هم دو تا سه میلیون تومان قیمت دارد.»
کرایه‌هایی که با هزینه‌ها همخوانی ندارد
رانندگان می‌گویند در حالی که هزینه‌های کار چندین بار در طول سال افزایش پیدا می‌کند، نرخ کرایه حمل بار معمولاً تنها یک‌بار و آن هم با فاصله زمانی زیاد اصلاح می‌شود.
یکی از رانندگان توضیح می‌دهد: «ممکن است در طول سال ده بار قیمت قطعات و هزینه‌ها بالا برود؛ اما کرایه‌ها یا اصلاً افزایش پیدا نمی‌کند یا خیلی دیرتر بالا می‌رود.»
این ناهماهنگی به گفته رانندگان باعث شده حتی کرایه‌های به ظاهر بالا نیز سود چندانی برای آنها نداشته باشد. یک راننده باسابقه می‌گوید: «فرض کنید کرایه یک بار ۵۰ تا ۷۰ میلیون تومان است. از این مبلغ حدود ۲۰ میلیون تومان فقط هزینه سوخت، خوراک و مخارج مسیر می‌شود. با توجه به هزینه لاستیک، تعمیرات و استهلاک، عملاً چیزی برای راننده باقی نمی‌ماند.»
سهمیه سوخت؛ کمتر از نیاز واقعی
سهمیه گازوئیل نیز از دیگر مشکلات مطرح‌شده از سوی رانندگان است. به گفته یکی از رانندگان تریلر، سهمیه فعلی حدود ۱۲۰۰ لیتر است که هر ۱۵ روز شارژ می‌شود؛ اما این مقدار حتی به یک‌سوم نیاز واقعی خودرو‌های سنگین هم نمی‌رسد.
او می‌گوید: «یک سرویس رفت و برگشت شیراز حدود ۲۲۰ تا ۲۳۰ لیتر گازوئیل مصرف دارد. وقتی کار پشت سر هم باشد، سهمیه خیلی زود تمام می‌شود و راننده مجبور است بقیه سوخت را آزاد بخرد.»
به گفته رانندگان، اختلاف قیمت سوخت سهمیه‌ای و آزاد، بخش قابل توجهی از درآمد آنها را می‌بلعد.
تأخیر طولانی در پرداخت کرایه
در کنار افزایش هزینه‌ها، نحوه پرداخت کرایه نیز به یکی از دغدغه‌های جدی رانندگان تبدیل شده است. رئیس انجمن صنفی رانندگان نی‌ریز می‌گوید در حالی که قانون تأکید دارد کرایه باید نقدی یا در فاصله کوتاهی پرداخت شود، اکنون در بسیاری از موارد رانندگان مجبورند ۴۰ تا ۶۰ روز برای دریافت کرایه خود صبر کنند.
کشاورز می‌افزاید: «همه هزینه‌های راننده از جمله خرید قطعه، تعمیرات و لاستیک به‌صورت نقدی پرداخت می‌شود؛ اما کرایه با یک تا دو ماه تأخیر به دست راننده می‌رسد و همین موضوع فشار مالی زیادی ایجاد کرده است.»
مشکل قدیمی تن-کیلومتر
موضوع دیگری که رانندگان به آن اشاره می‌کنند، نحوه اجرای طرح تن-کیلومتر در تعیین کرایه‌هاست؛ طرحی که قرار بود مبنایی شفاف و عادلانه برای محاسبه کرایه حمل باشد.
به گفته رانندگان، در برخی مسیر‌ها این شیوه به‌طور کامل اجرا نمی‌شود و کرایه‌ها به‌صورت مقطوع تعیین می‌شود؛ مسئله‌ای که گاهی باعث می‌شود بار برگشتی برای راننده صرفه اقتصادی نداشته باشد.
زیرساختی که وجود ندارد
در کنار مشکلات اقتصادی، کمبود زیرساخت‌های مناسب نیز از دیگر دغدغه‌های رانندگان نی‌ریز است. رئیس انجمن صنفی رانندگان می‌گوید در محدوده نی‌ریز و مناطق اطراف بیش از دو هزار خودروی سنگین فعال است؛ اما پایانه یا پارکینگ مناسبی برای این تعداد خودرو وجود ندارد.
به گفته او، به همین دلیل بسیاری از رانندگان ناچارند در حاشیه شهر یا کنار جاده‌ها خودرو‌های خود را پارک کنند؛ وضعیتی که هم از نظر ایمنی مشکل‌ساز است و هم بر نظم شهری تأثیر می‌گذارد.
کشاورز با بیان این که پایانه خودرو‌های سنگین شهرداری ظرفیت محدودی دارد، از مسئولان می‌خواهد زمینی برای احداث پارکینگ در حاشیه شهر، به رانندگان اختصاص دهند.
مطالبه رانندگان
رانندگان نی‌ریز در مجموع خواستار چند اقدام مشخص هستند: کاهش کمیسیون شرکت‌های باربری، اجرای واقعی نظام تن-کیلومتر، افزایش منطقی کرایه‌ها متناسب با هزینه‌ها، اصلاح سهمیه سوخت، کوتاه شدن زمان پرداخت کرایه‌ها و بهبود خدمات بیمه‌ای.
رئیس انجمن صنفی رانندگان نی‌ریز نیز با تأکید بر نقش این قشر در اقتصاد کشور می‌گوید: «رانندگان ستون اصلی حمل‌ونقل کشور هستند و چرخ تأمین کالا با تلاش آنها می‌چرخد. انتظار ما این است که در تصمیم‌گیری‌ها، مشکلات و شرایط واقعی آنها نیز دیده شود.»
با توجه به افزایش فشار‌های اقتصادی بر این صنف، رانندگان امیدوارند با ورود جدی‌تر سازمان‌های مسئول، فاصله میان هزینه‌های سنگین فعالیت در جاده و درآمد آنها کاهش پیدا کند؛ فاصله‌ای که به گفته بسیاری از آنها، ادامه کار را روزبه‌روز دشوارتر کرده است.
