ظرفیت ناشناخته اقامتگاه‌های بومگردی نی‌ریز برای مسافران
نی‌ریز سال‌هاست میان دو واقعیت متناقض ایستاده؛ از یک‌سو اقامتگاه‌هایی که با عشق، سرمایه شخصی و تلاش شبانه‌روزی ساخته شده‌اند ــ از عمارت ثبت‌ملی‌شده تا خانه‌های بومگردی کوچک و صمیمی ــ و از سوی دیگر، مسافرانی که در همین شهر حضور دارند، اما نمی‌دانند این اقامتگاه‌ها اصلاً وجود دارد. 
رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نی‌ریز تازه‌ترین آمار و اطلاعات درباره وضعیت اقامت، ظرفیت پذیرش و طرح‌های جدید بومگردی را تشریح می‌کند.
حمیدرضا هادی می‌گوید: «اکنون سه اقامتگاه اصلی شامل عمارت جاوید، سرای آبی‌بی و شاهسون (ده‌فاضل) فعال هستند و به‌دلیل داشتن اتاق‌های بزرگ، تخت‌های متعدد و امکان کف‌خواب، مجموعاً بیش از ۱۰۰ نفر را به‌طور همزمان پذیرش می‌کنند.»
او می‌افزاید: «هتل نای‌زی با ظرفیت بیش از ۵۲ نفر تنها هتل شهری است که امکان اقامت شبانه را فراهم می‌کند.»
به گفته هادی، یک خانه‌مسافر جدید نیز در آستانه افتتاح قرار دارد: «ساختمان قدیم هلال‌احمر با مدیریت آقای فرشیدی در حال تجهیز است و با ظرفیت ۵۰ نفر و یک مجموعه غذایی جانبی، پس از اخذ مجوز به‌زودی راه‌اندازی می‌شود.»
طرح‌های جدید بومگردی
رئیس میراث فرهنگی نی‌ریز درباره طرح‌های در دست اجرا می‌گوید:
«اقامتگاه بومگردی روستای بشنه با مجوز منصوره دهقانی در مراحل نهایی است و یکی از بکرترین اقامتگاه‌های آینده شهرستان خواهد بود.»
همچنین اقامتگاه دیگری به نام «کیان» پشت مسجد امام حسین با درخواست بهنام بیگی در حال تجهیز است که ظرفیت آن بیش از ۳۰ نفر پیش‌بینی می‌شود.
او درباره شرایط صدور مجوز بومگردی توضیح می‌دهد: «اقامتگاه بومگردی باید در کالبد روستا باشد و اقامتگاه سنتی در بافت تاریخی یا فرسوده شهر. بومگردی الزاماً ساخت‌وساز جدید نیست؛ باید خانه‌ای موجود باشد که با مرمت ضروری قابل تبدیل به محل اقامت باشد.»
هدف اصلی بومگردی از نگاه او «معرفی سبک زندگی بومی و قرار گرفتن گردشگر در جریان واقعی زندگی روستا» است.
هتل نای‌زی؛ مسافران کاری به‌جای گردشگران
مدیر داخلی هتل نای‌زی می‌گوید این هتل ۱۱ اتاق و ۲۲ تخت دارد و بیشتر اتاق‌ها دو تخته‌اند. چند سوئیت مجهز نیز در اختیار مسافران قرار می‌گیرد.
محمدحسین سالخورده توضیح می‌دهد: «در صورت نیاز با سرویس اضافه یا کف‌خواب ظرفیت را به حدود ۳۲ نفر می‌رسانیم. در برخی سوئیت‌ها هم امکان اقامت چهار نفر وجود دارد.»
به‌گفته وی، بیشتر مسافران هتل گردشگر نیستند: «مهمانان ما معمولاً کارمندان، مهندسان و نیرو‌های پروژه‌های فولاد، امور اداری، بانکی یا خرید سنگ هستند. حتی کارشناسان خارجی از هند، چین و ایتالیا هم برای پروژه‌های فولاد در هتل اقامت داشته‌اند. خانواده‌ها سهم کمی از مسافران ما را تشکیل می‌دهند.»
او تأکید می‌کند که تعطیلات جزو خلوت‌ترین روز‌های هتل است و معمولاً حوالی چهارشنبه‌ها ظرفیت تکمیل می‌شود. اگر اتاق خالی نباشد، مسافران به دیگر اقامتگاه‌ها ارجاع داده می‌شوند.
سرای آبی‌بی؛ اقامتگاهی آرام، اما ناشناخته
زهرا نصرتی مؤسس سرای آبی‌بی، مهم‌ترین مشکل این اقامتگاه بومگردی را نبود تبلیغات می‌داند: «در گوگل‌مپ و نشان ثبت شده‌ایم؛ اما نبود تابلو‌های راهنما و اطلاع‌رسانی کافی باعث شده بسیاری از مسافران به‌سختی ما را پیدا کنند.»
این اقامتگاه سه اتاق دارد و در مواقعی که گروه خانوادگی باشد، تا حدود ۱۵ نفر را پذیرش می‌کند.
نصرتی می‌گوید: «پذیرش ما دائمی نیست؛ معمولاً چند شب در هفته پر هستیم و چند روز هم کاملاً خالی. مشکل ما این است که آشنایی کافی با روش‌های تبلیغات مؤثر و هدفمند نداریم.»
او توضیح می‌دهد که بیشتر مهمانانشان مسافران کاری‌اند: «کار‌های اداری، دادگاه، خرید انار یا امور صنفی. کارکنان فولاد قبلاً زیاد بودند، اما حالا خیلی کمتر شده‌اند.»
مسافران خارجی یا گردشگران هدفمند سهم ناچیزی دارند و بیشتر مراجعه‌ها «عبوری» است.
هزینه اقامت به‌صورت نفرمحور محاسبه می‌شود:
۶۵۰ هزار تومان همراه صبحانه، و برای گروه‌ها با تخفیف ۵۵۰ هزار تومان.
نصرتی می‌گوید سود اقامت بسیار کم است و برخی مسافران به‌دلیل کاهش قدرت خرید، حتی در انتخاب غذا هم احتیاط می‌کنند: «کباب مخصوص ما ۵۵۰ هزار تومان است؛ اما بسیاری توان خرید ندارند.»
او یکی از ضعف‌ها را نبود تعامل میان اقامتگاه‌ها و هتل‌ها می‌داند: «وقتی هتل نای‌زی یا خانه معلم پر است، معمولاً مسافران را ارجاع نمی‌دهند. فقط عمارت جاوید گاهی این کار را کرده است. البته من هنوز فرصت نکرده‌ام در این رابطه با جا‌هایی مثل هتل نای‌ذی صحبت کنم.»
اقامتگاه شاهسون؛ مجموعه‌ای بزرگ با یک مانع بزرگ
اقامتگاه بومگردی شاهسون در زمینی ۵ هزار متری با ۱۲ اتاق قدیمی بنا شده است. اما به گفته لیلا شاهسونی، مشکل اصلی برق‌رسانی است: «قبلاً گفته بودند برق‌رسانی دولتی انجام می‌شود؛ حالا اعلام کرده‌اند باید شخصاً اقدام کنیم. هزینه این کار امروز حدود یک میلیارد تومان شده است.»
یکی دو اتاق آماده پذیرش محدود و مجموعه برای مراسم روزانه فعال است.
شاهسونی می‌گوید برخی مسافران عمداً دنبال تجربه محیط‌های ساده و سنتی هستند و حتی نبود برق برایشان جذابیت دارد.
عمارت جاوید؛ ظرفیت بزرگ اقامتی نی‌ریز
عمارت جاوید از مهم‌ترین اقامتگاه‌های بومگردی نی‌ریز است. به گفته مدیر آن، این عمارت ۷ اتاق با معماری کاملاً سنتی دارد و ساختار تاریخی آن تا حد امکان حفظ شده است.
زهیر بردبار توضیح می‌دهد: «دو اتاق ۲۴ متری، چند اتاق ۲۰ متری و یک اتاق کوچک‌تر داریم. ۱۰ تخت سیار هم برای چیدمان دلخواه فراهم است. اگر پذیرش به صورت کف‌خواب باشد، ظرفیت تا حدود ۵۰ نفر می‌رسد.»
این عمارت خدماتی مانند صبحانه، نهار و شام در سفره‌خانه، پارکینگ، دو حمام، سرویس ایرانی و فرنگی، ماشین لباسشویی، آلاچیق، اتوی مسافرتی و پک‌های بهداشتی ارائه می‌دهد.
بردبار می‌گوید بعد از کرونا، ورود گردشگران خارجی تقریباً متوقف شده است. او بزرگترین مشکل را نبود تبلیغات دائمی و همچنین نبود حمایت کافی برای مرمت بنا‌های تاریخی می‌داند و می‌گوید:
«تبلیغات مقطعی در نوروز انجام شده، اما کافی نیست. مسافر ممکن است در طول عمرش فقط یک بار از نی‌ریز رد شود. برای همین، تبلیغات باید دائمی باشد.»
بردبار می‌گوید دو سال است برای نصب چند تابلو شهری درخواست داده‌اند، اما هنوز اقدامی نشده است.
به گفته او، تعامل میان اقامتگاه‌ها برقرار است و در زمان تکمیل ظرفیت، مسافران به یکدیگر معرفی می‌شوند.
شهری با ظرفیت بالا، اما تبلیغات پایین
نی‌ریز شهری است با اقامتگاه‌هایی که هرکدام داستان و ظرفیت منحصر‌به‌فرد خود را دارند؛ اما اغلب در سکوت و بی‌خبری فعالیت می‌کنند. اقامت هست، اما معرفی نیست؛ ظرفیت هست، اما مسیر‌های اطلاع‌رسانی نه. نتیجه این که بسیاری از مسافران حتی نمی‌دانند این اقامتگاه‌ها وجود دارند.
