اما و اگرهای هفته پژوهش
در هفته پژوهش قرار داریم. هرچند اینقدر هفته و روز در طول سال نامگذاری شده که کمتر هفته‌ای بدون مناسبت و نامگذاری داریم! از اینکه بگذریم پژوهش از نیازهای زیربنایی هر کشوری است. منظورم پژوهش علمی است. پژوهشی علمی است که:
کاملاً بی‌طرفانه باشد.
هیچ نگاه سیاسی در آن دخالت نکند.
پژوهشگر نظر خود را کنار بگذارد و صرفاً به دنبال کشف واقعیت باشد.
می‌توان همه موارد بالا را در پیش فرض هر پژوهش علمی خلاصه کرد که» پژوهشگر باید فارغ از ارزش باشد.»
اگر پژوهش محور برنامه‌ریزی، بودجه‌بندی، تصمیم سازی، سیاست گذاری، قانون گذاری و ... نباشد در بسیاری موارد سلیقه جای واقعیت را می‌گیرد و کشور به بی‌راهه می‌رود. مثالی اقتصادی از قبل و بعد از انقلاب می‌آورم. در سال ۱۳۵۳ بهای نفت از یک و نیم دلار به ۹ تا ۱۱ دلار در بشکه افزایش یافت و با تولید روزانه ۵ تا ۶ میلیون بشکه درآمد کلانی به خزانه دولت سرازیر شد. دولتمردان دلسوز متفق القول گفتند این درآمد باید با یک برنامه علمی که اقتصاددانان ارائه می‌دهند هزینه شود، اما متأسفانه شاه قبول نکرد و طبق دیدگاه شخصی خود عمل کرد و نتیجه آن تورم سرسام آوری در سال‌های ۱۳۵۳ و ۱۳۵۴ شد که با بگیر و ببند‌های گسترده هم مهار نشد.
همین اتفاق در سال ۱۳۸۵ بعد از انقلاب افتاد و نفت به بشکه‌ای ۱۵۰ دلار رسید به طوری که ذخیره ارزی نزدیک به یک تریلیون دلار رسید، اما دولتی که سرِ کار بود نه تنها پژوهش محور نبود بلکه سازمان برنامه و بودجه را در وزارت کشور ادغام کرده بود. سازمان برنامه همانگونه که از نامش پیداست سازمانی کاملاً کارشناسی است که برنامه سالانه کشور را تدوین می‌کند وبودجه‌ها را به حوزه‌های مختلف اختصاص می‌دهد، در غیاب این سازمان، بودجه در اختیار مدیران اجرایی به ریاست استانداران قرار گرفت و متأسفانه جز تورم و انبوهی پروژه‌های نیمه تمام نتیجه‌ای برای کشور نداشت. هنوز که هنوز است کارشناسان می‌پرسند این بودجه چگونه هزینه شد ودر جدل‌های جناحی و سیاسی پرسیده می‌شود که این درآمد کجا رفت؟
پژوهش در سطوح پایین‌تر استانی و شهرستانی هم بسیار مهم است لذا ضرورت دارد کمیته‌ها و شورا‌های برنامه‌ریزی استانی و شهرستانی با استفاده از پژوهشگران دانشگاهی، پژوهش‌هایی با موضوعاتی در زمینه‌های زیر را اجرا کنند:
- بررسی اقتصادی بودن کشت محصولاتی مانند گندم، جو، برنج، ذرت، سویا، کنجد، زعفران، انغوزه در حوزه زراعت و محصولات باغی مانند انجیر، بادام، انار، پسته، به، آلو، زردآلو و همینطور در کشت‌های گلخانه‌ای.
- در حوزه صنایع، صنایع دستی، صنایع کارگاهی، صنایع نیمه‌سنگین، صنایع سنگین و صنایع مادر.
- چه مشاغلی ترویج شوند به ویژه در بخش خدمات
- انرژی مورد نیاز اعم از گاز، برق، نفت و فرآورده‌های نفتی چقدر است. نیاز ۵ تا ۱۰ سال آینده چقدر خواهد بود
- بخش خصوصی در چه بخش‌هایی فعال نیست، چه امکاناتی می‌توان برای تقویت بخش خصوصی تدارک دید
- جذب سرمایه به شهرستان چگونه ممکن است
پژوهشگر باید به مدیران شهرستان بر مبنای یافته‌های پژوهشی بگوید فعالیت‌های اقتصادی به چه سمت و سویی برود.
در مسائل اجتماعی نیز موضوعات زیر به پژوهش گذاشته شود:
- علل کاهش ازدواج و بالا رفتن سن ازدواج
-تفریح و سرگرمی‌های مورد نیاز به تفکیک جنس و سن در شهر‌ها و روستا‌ها
- مدیریت مصرف و هزینه خانوار
- چگونگی هزینه تحصیلی و آموزشی و کمک آموزشی
- کدام هنر‌ها تقویت شوند
- کدام ورزش‌ها برای کدام سن ترویج شود
- اوقات فراغت کجا‌ها و چگونه پر شود
- مهارت‌های مورد نیاز شهرستان کدامند
- نیاز آموزش فنی و مهارتی چقدر است و امکانات شهرستان در چه حدی باید باشد
-آموزش عمومی و عالی در چه وضعیتی است چگونه کیفیت آن بالا رود
- درمان بخش دولتی و بخش خصوصی در چه وضعیتی است، نقاط قوت و ضعف آن کجاست چگونه باید برطرف شود
- ظرفیت گردشگری فعال چقدر است، بالقوه چقدر است، تبدیل پتانسیل بالقوه به فعل چگونه ممکن است
- وضعیت محیط زیست چگونه است، نقاط قوت و فرصت‌هایش چقدر و نقاط ضعف و تهدیدهایش کدامند
- برای مدیریت آب کشاورزی و آشامیدنی چه راهکار‌های وجود دارد
و...
امید است در گام اول مدیران و در گام دوم صاحب نظران و مردم حداقل در هفته پژوهش روی این محور‌ها و محور‌های بسیار دیگری متمرکز شوند و چاره‌ای بیندیشند. فراموش نکنیم هیچ کشوری بدون محوریت پژوهش‌های مداوم و گسترده علمی به توسعه نرسیده است و نخواهد رسید.
شاد و سالم و موفق باشید
