با یلدا به جنگ تاریکی می‌رویم
هزینه برگزاری شب یلدای امسال برای یک خانواده ۵ نفره نی‌ریزی، بدون در نظر گرفتن هزینه شام، حدود یک‌میلیون و ۳۰۰ هزار تومان برآورد می‌شود؛ رقمی که به‌طور میانگین سهم هر نفر را ۲۶۰ هزار تومان نشان می‌دهد. بررسی‌ها حاکی از آن است که این هزینه نسبت به سال گذشته حداقل ۸۵ درصد افزایش داشته است؛ به‌گونه‌ای که از حدود ۷۰۰ هزار تومان در سال گذشته به یک‌میلیون و ۳۰۰ هزار تومان در سال جاری رسیده است. همچنین مقایسه مخارج شب یلدا در بازه‌ای ۵ ساله، نشان می‌دهد که هزینه‌ها نزدیک به ۸ برابر افزایش یافته است.
این در حالی است که حداقل دستمزد کارگران در همین مدت حدود ۵ برابر رشد داشته؛ موضوعی که نشان می‌دهد سرعت افزایش هزینه‌های زندگی از رشد دستمزد‌ها پیشی گرفته و فشار بیشتری بر معیشت خانوار وارد کرده است.
با وجود این شرایط و فشار‌های ناشی از تورم، بسیاری از مردم نی‌ریز همچنان بر حفظ آیین‌ها و سنت‌های کهن تأکید دارند و شب یلدا را به‌عنوان یکی از مهمترین مناسبت‌های خانوادگی، زنده نگه داشته‌اند.
تجملات را فراموش می‌کنیم، اما یلدا را نه
پاییز ۱۴۰۴ به ایستگاه پایانی خود رسیده و نی‌ریزی‌ها در آستانه شب یلدا قرار گرفته‌اند؛ شبی که در بیشتر خانواده‌ها به‌عنوان زمان دورهمی شناخته و همچنان برگزار می‌شود. هرچند گرانی بر شکل و شیوه برگزاری این آیین بی‌تأثیر نبوده، اما نتوانسته مردم را از برگزاری این سنت دیرینه منصرف کند.
مائده بلاغت می‌گوید: «دورهمی با فامیل را دوست دارم و در این سه دهه از زندگی، هر وقت اسم شب یلدا می‌آید، ناخودآگاه یاد خاطرات خوب خانه مادربزرگ و دور هم نشستن با فک‌وفامیل می‌افتم. با وجود این که هر سال گرانی بوده، اما هیچ‌وقت باعث نشده یلدا را فراموش کنیم. شده تجملات را کنار می‌گذاریم، اما یلدا را نه.»
علی‌آقا، ۶۶ ساله، نیز می‌گوید: «نه‌تنها شب چله مراسم داریم، بلکه به نوه‌هایم قول داده‌ام مثل قدیم‌ها کرسی بچینم و آجیل مخصوص خودم را درست کنم. امروز هم آمده‌ام گندم و شاهدانه بخرم.»
یکی دیگر از شهروندان نی‌ریزی می‌گوید: «ما از هفته پیش برنامه‌ریزی کرده‌ایم شب یلدا را در خانه پدربزرگم باشیم. با وجود این که بیمار داریم، سعی کردیم به خاطر روحیه او هم که شده دور هم جمع شویم. به نظر من با یک کاسه تخمه به جای آجیل هم می‌شود حال دل را خوب کرد؛ حتی اگر قرار باشد فردا روز آخر دنیا باشد.»
شوق و ذوق بچه‌ها، شیرینی شب یلداست
رقیه مختاری می‌گوید: «همه این سنت‌ها بهانه‌ای برای دور هم جمع شدن است؛ وگرنه این یک دقیقه با شب‌های دیگر فرقی ندارد. با این که حدود ۲۵۰ کیلومتر از خانواده‌ام فاصله دارم، قرار گذاشته‌ایم یکی‌دو شب زودتر یلدا را بگیریم. نباید گرانی را بهانه‌ای برای ندیدن فامیل کنیم. هر کسی به‌اندازه توانش چیزی می‌آورد تا فشار روی یک نفر نباشد.»
زهرا شاهسونی ۶۰ ساله نیز بر این باور است که آیین یلدا باید حفظ شود و می‌توان با کاهش هزینه‌ها و پرهیز از چشم‌وهم‌چشمی، سنت با هم بودن را زنده نگه داشت.
معصومه زیدآبادی ادامه می‌دهد: «چرا نگیریم؟ دل بچه‌ها به شب یلدا خوش است. زنده‌ایم که زندگی کنیم. نشد هندوانه و انار نمی‌خوریم؛ یک کاسه تخمه و یکی‌دو کیلو میوه را که می‌شود خرید. دیدن ذوق بچه‌ها و نوه‌ها خودش شیرینی شب یلداست.»
با گرانی باید ساخت
با این حال در میان شهروندان، خانواده‌هایی نیز هستند که افزایش هزینه‌ها عملاً یلدا را از سبد زندگی‌شان حذف کرده و این شب برایشان حال‌وهوای گذشته را ندارد.
ه الف می‌گوید: «دو بچه دارم؛ یکی تبریز زندگی می‌کند و دیگری شیراز. با این خرج‌ومخارج، چند سالی است مراسمی نداریم. سال پیش خواهرم اصرار کرد تنها هستی بیا، اما نرفتم. ساعت ۹ شب خوابیدم. امسال هم مثل پارسال می‌گذرد.»
خانم ح نیز دل‌خوشی از یلدا ندارد و می‌گوید: «یلدا دل خوش می‌خواهد که ما نداریم. با این وضعیت اجاره‌ها و گرانی، واقعاً دل‌ودماغی برای بگووبخند نداریم. توی این شرایط فقط خدا کند کسی مریض نشود؛ یلدا پیش‌کش.»
ب ع ۹۰ ساله، با لبخند می‌گوید: «سال‌های زیادی در کویت بودم و آنجا نه عید را می‌فهمیدم و نه یلدا را. حالا هم راستش حوصله شلوغی ندارم، اما بچه‌ها دوست دارند دور هم جمع شویم و به خاطر دل آنها یلدا را برگزار می‌کنیم. همیشه هم گفته‌ام گرانی بوده و باید با آن کنار آمد؛ مهم این است که با حال خوب کنار هم باشیم.»
ماهم دل خوشی نداریم من خودم واقعا خیلی دستم خالی یه دست فروش که خدا می‌دونه چند روز بدو ن یک هزارتومان فروش. من 5تا دختر دارم زیر پوشش کمیته هستم ولی چه فایده با برجی 3600 مستمری خداوکیلی زشت هم بگیم دادن خداوکیلی موندم بچم چطور تو مدرسه جلو دوستاش کم نیاره 
