شَوَم بو يَي سَر و بوي تو يَي سر

ادامه حرف «ر»

شَوَم بو (۱) یَی (۲) سَر و بوی تو یَی سر

گُل سرخ یَی سر و روی تو یَی سر

اگه بر من بَدَن (۳) شُوش (۴) دونگ دنیا

که دنیا یَی سر و موی تو یَی سر

منبع: عا،‌تر (۳۰۴)

۱- تر: شب انبو

۲-تر: یک (در مصراع‌های دیگر نیز)

۳-تر: دهند ۴- تر:شش

یکی از عاشقانه‌ترین و صمیمی‌ترین شروه‌های فارسی، دوبیتی بالاست. شاعر، در این شروه‌ی نازنین، دلبر خود را در خوشبویی به گل «شوم بو» مانند نموده است. شوم بو، گلی خودروست که در کنار آب‌رود‌های نی‌ریز به ویژه خُبار بسیار می‌رُسته. در مصراع دوم، گوینده، در تشبیهی پنهان، رخ معشوق را به گل سرخ تشبیه کرده. در مصراع چهارم که چکیده دوبیتی است، شروه سرا، یک تار موی دلستان را با همه‌ی دنیا برابر می‌داند و البته این تار را با کلّ دنیا عوض نمی‌کند. گل شوم‌بو در شروه زیر نیز که در دفتر عطاءاله آریانفر آمده، مانسته یا مشبه بهِ زلف یار در خوشبویی است:

نمی‌چینم گلی که خار داره‌ نمی‌گیرم وِلی که یار داره

نمی‌چینم گلی غیر از شوم‌بو شوم بو بوی زلف یار داره

در ترانه‌های محلی فارس (ص ۲۸۸) به جای «شوم‌بو»، «شب‌بو» ضبط شده است. در روایت فاطمه خازن، این واژه به صورت «شهم‌بو» است. در ترانه‌های سیرجان این دوبیتی‌ها نیامده، اما واژه‌ی «شبم بو» در دو شروه، ضبط شده است. (ر. ک: ترانه‌های سیرجان: ۳۱۳،۶۴) این ضبط با توجه به تبدیل واج‌های «ب» و «و» به هم در محاوره، به ضبط آریانفر نزدیکتر است.

ادامه دارد

نشانه‌های اختصاری

در این گلچیده‌ی دوبیتی‌های نی‌ریز، رمز «عا» به دفتر عطا ءاله آریانفر، رمز «فخ» به دوبیتی‌های محفوظ در یاد فاطمه خازن، رمز «فن» به شروه‌های فاطمه نظری اشاره دارد. رموز «سی»، «کو» و «تر» به ترتیب به کتاب‌های «ترانه‌های سیرجان»، «هفتصد ترانه کوهی کرمانی» و «ترانه‌های محلی فارس» ارجاع می‌دهند.