نیریز در آستانه یک تصمیم
در سفر اخیر رئیس دانشگاه علوم پزشکی شیراز به نیریز، دو پیشنهاد کلیدی مطرح شد که مسیر آینده درمان و آموزش در شهرستان را تعیین میکند: تأسیس «مرکز جراحی محدود» یا ایجاد «مرکز آموزش عالی سلامت» در ساختمان بیمارستان قدیم. کارشناسان، اما معتقدند نیریز بیش از هر چیز به «مرکز درمان بستر» نیاز دارد، نه مرکزی برای جراحی محدود که با کمبود متخصص در همین سطح نیز روبروست.
بررسیها نشان میدهد مرکز جراحی محدود، همانگونه که از نامش پیداست، تنها برای انجام عملهای جراحی برنامهریزیشده، کمریسک و سرپایی طراحی شده است و در ساختمان خود شامل اتاق عمل، ریکاوری و تیم متخصص جراحی و بیهوشی است؛ اما بیمارستان نیریز در تأمین همین نیروهای جراحی هم با چالش روبروست. از این رو، بسیاری از کارشناسان توسعه و برنامهریزی در دانشگاه علوم پزشکی، راهاندازی «مرکز درمان بستر» یا Polyclinic را راهکار مؤثرتر برای شهرستان میدانند.
مطابق آییننامه اجرایی ماده ۱۹۳ قانون برنامه سوم توسعه، مراکز درمان بستر در مناطق با جمعیت کمتر یا مراکز بخشها ایجاد میشوند و علاوه بر خدمات اورژانس، امکان بستری موقت بیماران، انتقال سریع به بیمارستانهای بزرگتر، اتاق زایمان، دندانپزشکی، آزمایشگاه، سونوگرافی، رادیولوژی و اقامت پزشک و ماما را فراهم میآورند؛ در نتیجه خدمات آنها فراتر از درمانگاه شبانهروزی و فروتر از بیمارستان است.
در استان فارس، دانشگاه علوم پزشکی شیراز بهدلیل گستردگی حوزه خدمت و مراجعه بیماران از دیگر استانها و کشورهای حوزه خلیج فارس، کمتر فرصت تأسیس مراکز درمان بستر در شهرستانها را داشته است؛ اما در دانشگاههای علوم پزشکی شهرستانهای همجوار، این مراکز توسعه یافتهاند. برای نمونه، شهرستان فسا دارای پنج مرکز درمان بستر است و در جهرم نیز چنین مراکزی در بخشهای تابعه فعال شدهاند.
کارشناسان، برای توضیح تفاوت این دو مرکز، مثال سادهای میآورند:
مرکز جراحی محدود مانند رستوران مجللی است که فقط یک نوع غذا را با بالاترین کیفیت سرو میکند؛ در حالی که مرکز درمان بستر، سفرهای متنوع است برای تمام سلیقهها و نیازهای درمانی شهروندان.
آموزش عالی سلامت؛ افق بلندمدت شهرستان
در کنار حوزه درمان، پیشنهاد راهاندازی مرکز آموزش عالی سلامت نیز مطرح شده است؛ اقدامی آیندهنگر که تجربه شهرستانهای مشابه نشان میدهد ابتدا با یک یا دو رشته آغاز میشود و در ادامه به دانشکده پیراپزشکی و دیگر شاخههای وابسته ارتقا مییابد. کارشناسان این طرح را عاملی مؤثر برای ماندگاری پزشکان در شهرستان میدانند؛ چرا که با تأسیس مرکز آموزشی، پزشکان میتوانند در جایگاه استاد، هیئت علمی یا مربی دانشگاهی فعالیت کنند؛ امتیازی حرفهای که در مراکز بزرگ شیراز کمتر دستیافتنی است.
به گفته برخی صاحبنظران، این طرح بلندمدت زمینه رشد علمی و درمانی نیریز را فراهم میکند؛ اما در مقابل، راهاندازی مرکز درمان بستر پاسخی فوری به نیازهای جاری مردم است. آنان مقایسه بین آموزش عالی و درمان بستر را «انتخاب میان آینده بهتر یا حال بهتر» میدانند.
راهحلهای ترکیبی؛ همزمانی درمان و آموزش
عدهای معتقدند با برنامهریزی چندبُعدی میتوان هر دو هدف را دنبال کرد. سه پیشنهاد عملی مطرح شده عبارتاند از:
راهاندازی مرکز آموزش عالی سلامت در محل بیمارستان قدیم.
ادغام دو درمانگاه شهید فقیهی و ولیعصر و تبدیل یکی از آنها به درمانگاه شبانهروزی با قابلیت ارتقا به درمان بستر.
فعال کردن درمانگاههای شبانهروزی در بخشهای مشکان و قطرویه و پیگیری ارتقاء آنها به سطح درمان بستر، مشابه مدل شهرستانهای فسا و جهرم.
تجربه شهر استهبان نشان میدهد نگاه چندجانبه نتیجهبخشتر است؛ در دهه ۱۳۹۰ همزمان با ساخت بیمارستان جدید، مجوز آموزش عالی اخذ شد و مرکز آموزشی در کنار درمانگاه تخصصی بیمارستان افتتاح گردید و پس از انتقال بیمارستان، مجموعه آموزشی در ساختمان قدیم مستقر شد.
جمعبندی:
نیریز در آستانه تصمیمی مهم قرار دارد. تأسیس درمان بستر میتواند نیاز فوری مردم را پاسخ دهد و آموزش عالی سلامت آینده شهرستان را تضمین کند. راهحل مؤثر، پیگیری همزمان هر دو مسیر است؛ با پشتکار، برنامهریزی و همان جمله طلایی مشاوران توسعه: «پیگیری، پیگیری، پیگیری.»
