نیریز بدون روستای هدف گردشگری
با گذشت بیش از یک دهه از اجرای طرحهای ملی روستاهای هدف گردشگری و مناطق نمونه گردشگری و با وجود ظرفیتهای بالای تاریخی و طبیعی نیریز، این شهرستان هنوز هیچ روستایی را در فهرست رسمی این طرح ندارد. 
موضوعی که شاید نشانگر کمتحرکی سازمانهای متولی در معرفی و ثبت جاذبههای این منطقه باشد.
گلایه از بیتوجهی به ظرفیتها
یکی از مخاطبان هفتهنامه نیریزان فارس خواستار آن شد که مسئولان میراث فرهنگی استان به وضعیت گردشگری نیریز نگاه جدیتری داشته باشند. او تأکید کرد: «با این که نیریز یکی از پهناورترین شهرستانهای استان است و تعداد زیادی اثر ثبتشده ملی دارد، اما در فهرست روستاهای نمونه گردشگری هیچ نامی از آن نیست. درحالیکه شهرستانهای کوچکتر فارس، دارای منطقه یا روستای نمونه گردشگری هستند.»
به گفته این شهروند، مناطقی مانند بهرامگور، پلنگان، جنگل قرجه و روستاهایی نظیر کِهتویه در بخش مشکان، دارای بافت سنتی و طبیعت بکر هستند و قابلیت تبدیل به منطقه نمونه گردشگری یا ثبت آثار طبیعی ملی را دارند؛ اما هنوز برای آنها مصوبهای گرفته نشده است.
وی افزود: «اگر برنامهریزی و پیگیری لازم انجام شود، هم آثار تاریخی بیشتری میتوان ثبت کرد و هم از مزایای اقتصادی این صنعت بهره برد.»
پاسخ میراث فرهنگی: روستا معرفی شده، اما مصوب نیست.
رئیس اداره میراث فرهنگی و گردشگری نیریز نیز با تأیید این موضوع گفت: «در گذشته، تنها گزینهای که از نیریز برای ثبت به عنوان روستای هدف گردشگری معرفی شد، روستای بشنه بود که بهدلیل مجاورت با منطقه نمونه گردشگری بهرامگور و حفظ بافت خشتی و بومی خود هنوز هم گزینه قابلتوجهی است.»
حمیدرضا هادی با اشاره به این که تاکنون هیچ روستای هدف گردشگری در شهرستان نیریز ثبت نشده، افزود: «تا کنون ۷۲ اثر تاریخی در شهرستان ثبت شده و چند اثر طبیعی نیز در روند ثبت ملی قرار دارد. با این حال برای تحقق توسعه گردشگری، تنها ثبت آثار کافی نیست؛ باید روستاها خودشان در فعالسازی ظرفیتها پیشقدم شوند.»
هادی با انتقاد از روستاهایی که صرفاً منتظر حمایت دولتیاند، گفت: «روستای هدف گردشگری یعنی جایی که خود مردم فعالیت گردشگری را آغاز کنند، بومگردی راه بیندازند و فضا فراهم شود؛ نه این که فقط نامی روی کاغذ بماند.»
سرای ابوالفتحخان، اقامتگاه نیمهتمام بشنه
در حالیکه میراث فرهنگی نیریز از روستای بشنه بهعنوان تنها گزینه مناسب ثبت رسمی در طرح روستاهای هدف گردشگری یاد میکند، اقامتگاه بومگردی این روستا با نام سرای ابوالفتحخان، هنوز پس از سالها نیمهکاره رها شده است.
به گفته مسئول اقامتگاه بومگردی یادشده، عملیات مرمت و تجهیز این خانه تاریخی از سال ۱۳۹۵ آغاز شده است. هادی دهقانی گفت: «مجوز رسمی بومگردی گرفتیم، ثبت میراث فرهنگی و دریافت پروانه بهرهبرداری هم انجام شد، ولی پروژه نیمهکاره مانده و از قبل از دوران بیماری کرونا تا امروز، کسی حمایت نکرده است.»
به گفته وی، در مرحله نخست حدود ۹۰ میلیون تومان وام دریافت کردهاند، اما با توقف حمایتها و افزایش هزینهها، کار متوقف شده است: «ساختمان ما قلعه قدیمی ۱۲۰۰ متری با قدمت حدود ۱۸۰ سال است، ولی اکنون فقط ۵۰ درصد کار انجام شده. برای تکمیل، حدود دو میلیارد تومان اعتبار لازم داریم.»
دهقانی که امیدوار است با پیگیری استانداری فارس بتواند طرح را احیا کند، اضافه کرد: «قولهایی برای پرداخت تسهیلات جدید گرفتهایم و بهزودی برای تعیین تکلیف نهایی راهی شیراز میشوم.»
مقایسه استانی؛ نیریز عقب مانده است
بر پایه گزارش خبرگزاری ایرنا (تیر ۱۴۰۰)، استان فارس دارای بیش از ۵۱ روستای هدف گردشگری است که در میان آنها سهم شهرستانهایی چون سپیدان، فسا و استهبان پررنگتر است.
در تازهترین خبر مشابه نیز اعلام شده ۱۲۱ اثر تاریخی، طبیعی و معنوی استهبان تاکنون ثبت ملی شده و ۵۰ اثر آن نیز برای ثبت ملی شناسایی و معرفی شده است (ایرنا، اردیبهشت ۱۴۰۳).
در مقابل، نیریز با وسعت زیاد و پیشینه تاریخی طولانی، نهتنها فاقد منطقه نمونه مصوب است، بلکه هنوز روند ثبت بخشی از آثار طبیعی آن نیز نهایی نشده است.
ضرورت اقدام و فراخوان مردمی
کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند برای تصویب هر منطقه بهعنوان منطقه نمونه گردشگری، شرط اصلی وجود چند اثر تاریخی یا طبیعی ثبتشده در محدوده آن است. از همین رو، تمرکز بر سرعت بخشیدن در ثبت آثار و جلب مشارکت مردمی اهمیت دارد.
یکی از پیشنهادهای مطرحشده، فراخوان عمومی برای گردآوری وسایل مردمشناسی و راهاندازی موزه محلی در هر بخش است تا زمینه معرفی بهتر فرهنگ بومی فراهم شود.
شهرستان نیریز دارای سه بخش مرکزی، قطرویه و مشکان است و در هر بخش میتوان حداقل یک روستای هدف یا منطقه نمونه گردشگری تعیین کرد.
