آغاز نجات سرو تاریخی مسجد جامع کبیر
روند درمان و تیمار سرو کهنسال مسجد جامع کبیر نیریز، یکی از کاندیداهای ثبت در فهرست آثار طبیعی کشور، با هماهنگی اداره میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی، جهاد کشاورزی، شورای شهر و شهرداری نیریز آغاز شد. 
این درخت قدیمی که سال گذشته دچار قارچزدگی و حمله موریانه شده بود، با اقدام مشترک سازمانهای مسئول به مرحله مداخله عملیاتی رسید.
رئیس اداره میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی نیریز گفت: «پس از اطلاع از بیماری این درخت، با استان مکاتبه و از دانشگاه شیراز درخواست شد تا برای تشخیص و ارائه روش درمان به نیریز بیایند. به دلیل قرار داشتن این درخت در عرصه مسجد تاریخی، هرگونه خاکبرداری و حفاری نیازمند مجوز شورای فنی و نظارت استانی بود که پس از پیگیری، این مجوز صادر شد تا عملیات بدون اتلاف وقت، زیر نظر اداره شهرستان انجام گیرد.»
حمیدرضا هادی افزود: «آقای نادر زارعی مدیر جهاد کشاورزی نیریز در یک همکاری دلسوزانه و پس از بازدید، تشخیص داد شعاع یکونیم تا دو متری اطراف تنه در عمق ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر باید خاکبرداری شود تا بخش سالم تنه مشخص گردد. خوشبختانه به گفته ایشان آسیب زیاد جدی نیست و امکان بازگشت سلامت درخت وجود دارد.»
به گفته هادی، شهرداری نیریز و با مدیریت واحد فضای سبز، کاشیها و آجر فرشهای اطراف درخت را بهصورت سالم برداشتیم و خاکبرداری لازم بدون آسیب به ریشه انجام شد. او تأکید کرد: «این عملیات با دقت انجام شد تا ضمن حفظ اصالت، فضای مناسبتری برای آبخور و مراقبت درخت ایجاد شود.»
هادی درباره مراحل بعدی درمان توضیح داد: «روند درمان به تشخیص جناب آقای مهندس زارعی شامل سمپاشی و قارچکشی خواهد بود که بنا به نیاز چندین بار تکرار میشود. در پایان، زیباسازی محوطه اطراف درخت و باغچه گسترش یافته توسط پیمانکار مرمت مسجد جامع کبیر که قرارداد ۲ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومانی با اداره کل میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی استان دارد و تا یک ماه آینده کارش را شروع میکند، انجام میشود. ایجاد نرده، آجرچینی یا گسترش فضای آبخور، از جمله گزینهها است.»
وی قدمت ۷۰۰ ساله سرو را تخمینی و غیرعلمی دانست و افزود: «تعیین سن دقیق نیاز به بررسی علمی دارد؛ اما بدون تردید این درخت بخشی ارزشمند از تاریخ و هویت نیریز است و باید حفظ شود.»
مدیر جهاد کشاورزی نیریز: عملیات درمان سرو کهنسال مسجد جامع کبیر در حال تکمیل است
مدیر جهاد کشاورزی نیریز از پیشرفت عملیات درمانی بر روی سرو کهنسال مسجد جامع کبیر خبر داد و گفت: «بررسیها نشان داد که این درخت سالها پیش درگیر قارچ طوقه شده و به دلیل دفن بخشی از تنه در زیر خاک، شرایط رطوبتی و دمایی برای فعالیت قارچ و نفوذ آن تا عمق حدود ۲۰ سانتیمتر فراهم شده بود.»
مهندس نادر زارعی افزود: «با همکاری اداره میراث فرهنگی و شهرداری، خاک اطراف طوقه تا عمق مناسب برداشته و تنه آسیبدیده تراشیده و تمیز شد. این اقدام باعث شد رطوبت کاهش یابد، آفتاب و جریان هوا به محل برسد و فعالیت قارچ و موریانه متوقف شود.»
زارعی با بیان این که پوست قسمت آسیبدیده تنه سخت و سفت است، اظهار داشت: «برای تکمیل بهسازی، از ابزارهای مناسب استفاده میشود تا تمامی بافتهای آلوده حذف شود و محل زخم با قارچ کش ضدعفونی خواهد شد.»
وی با تأکید بر این که آفات و بیماری باعث از بین رفتن درخت نشدهاند، گفت: «خطر اصلی که درختان کهنسال را تهدید میکند، علاوه بر عوامل بیماریزا، فقدان اکسیژن کافی در ریشهها به دلیل فشردگی خاک و تردد بالا در اطراف آنهاست. در برخی کشورها با تزریق هوا در اطراف ریشه درختان تاریخی، طول عمرشان را افزایش میدهند.»
مدیر جهاد کشاورزی نیریز تغییر روش آبیاری را از اقدامات پیشگیرانه دانست و تصریح کرد: «آب نباید مستقیماً با طوقه در تماس باشد. این ناحیه از تنه درخت به دلیل حساسیت بالا به عوامل قارچی، باید در معرض جریان هوا و تابش خورشید قرار گیرد. اگر برخی ریشهها نمایان شود، مشکلساز نیست. استفاده از سنگچین درشت برای جلوگیری از تجمع خاک و حفظ جریان هوا، یکی از راهکارها است.»
زارعی با اشاره به وضعیت فعلی درخت گفت: «اکنون که آلودگیها برطرف شده و نور آفتاب و جریان هوا به طوقه میرسد، خطر جدی برطرف شده است. با این حال تا تکمیل مراحل ضدعفونی و پایش مداوم، روند درمان ادامه خواهد داشت.»
