پیشنهادات مردم برای عبور از بحران آب

پس از انتشار سرمقاله‌ای در هفته‌نامه نی‌ریزان فارس با عنوان «برای نجات نی‌ریز از بی‌آبی چه کنیم؟» سیلی از نظرات مردمی در فضای مجازی منتشر و یا به دفتر هفته‌نامه ارسال  شد.

برخی شهروندان خواستار اقدام جدی مسئولان برای کنترل هدررفت آب و مقابله با استفاده‌های غیرضروری هستند و تأکید می‌کنند که صرف اطلاع‌رسانی کافی نیست و باید طرح‌های عملی اجرا شود.

تعدادی بر لزوم بازسازی و نوسازی تأسیسات آبرسانی تأکید دارند و معتقدند جلوگیری از هدررفت آب در خطوط انتقال، خصوصاً شبکه‌های فرسوده، اولویت دارد.

برخی پیشنهاد داده‌اند فروش آب به بخش‌های غیرضروری ممنوع شود و آب شرب و کشاورزی در اولویت قرار گیرد. همچنین نظارت بیشتر بر مصرف آب باغها و زمین‌های کشاورزی مانند ممنوعیت برداشت بی‌رویه درخواست شده است.

جمعی از نظرات بر مشارکت مردم در صرفه‌جویی، ایجاد فرهنگ صحیح مصرف آب، و آموزش از طریق رسانه‌ها تأکید دارد و آن را وظیفه‌ای همگانی می‌داند.

برخی کاربران اجرای ضعیف طرح‌ها و بی‌توجهی سازمانها به نظرات و مطالبات مردم را نقد کرده و خواهان پاسخگویی و اقدام عملی فوری مسئولان شده‌اند.

گروهی توصیه کرده‌اند برای رفع بحران آب از راهکارهایی نظیر انتقال آب از خلیج فارس، شیرین‌سازی آب، و توسعه استفاده از انرژی خورشیدی برای صرفه‌جویی بیشتر در منابع بهره گرفته شود.

تعدادی از افراد خواستار اطلاع‌رسانی بهتر در خصوص راه‌های صرفه‌جویی در مصرف آب شده و تأکید داشته‌اند که مردم باید به صورت شفاف از وضعیت و بحران کم‌آبی آگاه شوند.

همچنین اشاره‌هایی به لزوم حمایت از کشاورزان، جلوگیری از کشت پرمصرف در شرایط فعلی، و مدیریت آب‌های زیرزمینی در راستای حفظ تعادل منطقه‌ای دیده می‌شود.

برخی، ساخت مخازن ذخیره آب، هدایت آب باران، و استفاده از پساب تصفیه‌شده برای مصارف غیرشرب را به عنوان راهکار معرفی کرده‌اند.

تعدادی بر مجازات افراد یا سازمانهای مقصر در ایجاد هدررفت آب تأکید دارند و قاطعیت مدیران را خواستار شده‌اند.

در زیر، نمونه‌هایی از نظرات مردمی درج شده است:

- صرفه‌جویی در مصرف آب باید از ادارات و سازمان‌های دولتی آغاز شود تا الگویی برای مردم باشد.

- خیلی وقت است که درباره مصرف آب هشدار می‌دهید؛ اما در عمل اقدامی نمی‌بینیم. چرا نهادها پاسخگو نیستند؟ راهکار عملی برای کاهش مصرف آب را ارائه کنید.

- امید است مسئولان به فکر تأمین آب از منابع پایدار مثل آب دریا باشند و در این زمینه  سرمایه‌گذاری کنند. انتقال آب از خلیج فارس به مناطق خشک می‌تواند بخشی از مشکل را حل کند.

- اطلاع‌رسانی ساده کافی نیست. برخورد قانونی باید انجام شود تا هدررفت آب متوقف شود.

- کشاورزی سنتی منجر به اتلاف آب می‌شود. باید شیوه‌های جدید و مدرن کشاورزی ترویج شود.

- بعضی ساختمان‌ها و مجتمع‌ها چندین ساعت آب را باز می‌گذارند، بدون هیچ نظارتی. لطفاً رسیدگی کنید.

- همسایه ما با وجود هشدارها، همچنان باغچه را با شلنگ آب می‌دهد. در این موارد هم نظارت و جریمه جدی لازم است.

- اگر واقعاً بحران است، چرا مسئولان سختگیری نمی‌کنند؟ برخورد قاطع لازم است تا همه رعایت کنند.

- سهم عمده آب کشور در بخش کشاورزی هدر می‌رود. برنامه‌ای برای کاهش این هدررفت دارید؟

- چه خوب می‌شود اگر با احیاء و نوسازی خطوط انتقال آب، از نشتی‌ها جلوگیری کنید.

- فروش آب به صنایع پرمصرف باید محدود شود تا حق مردم و کشاورزان ضایع نشود.

- وضعیت آب روستاها بسیار بحرانی‌تر از شهرهاست. برای روستاها تدبیر ویژه بیندیشید.

- فرهنگ مصرف صحیح آب باید از مدارس آموزش داده شود.

- پیشنهاد می‌کنم کارزار سراسری صرفه‌جویی آب راه‌اندازی شود تا همه مشارکت کنند.

-  چرا درباره مشکلات سدها و چاه‌های غیرمجاز شفاف صحبت نمی‌کنید؟ حفر چاه‌های غیرمجاز بلای جان منابع آب زیرزمینی است. با این تخلفات مقابله کنید.

- انتظار داریم بخشی از مشکلات سدها، انتقال آب و مشکلات اقلیمی برای مردم تشریح شود.

-  سازمان آب باید به‌طور شفاف اطلاعات مصرف و هدررفت را به مردم اعلام کند.

- اصلاح سیستم‌های آبیاری در کشاورزی ضروری است؛ کمک‌های دولتی نیاز است.  بخش کشاورزی می‌تواند پیشگام صرفه‌جویی آب باشد؛ اگر دولت حمایت کند.

- متأسفانه برخی سازمانهای دولتی اصلاً به صرفه‌جویی پایبند نیستند.

- از رسانه‌ها می‌خواهم اطلاع‌رسانی آگاهی‌بخش و جدی درباره لزوم مصرف بهینه آب انجام دهند.

- مردم باید بدانند که کمترین بی‌توجهی نسبت به آب، نسل آینده را با بحران مواجه می‌کند.

- به مردم انگیزه بدهید تا همراهی کنند نه این‌که فقط آنها را مقصر بدانید.

- امیدوارم دولت و مجلس، طرح جدی و کارشناسی‌شده برای نجات آب کشور اجرا کنند.

- راهکاری برای استفاده از پساب تصفیه‌شده در بخش‌هایی مانند فضای سبز شهری بیابید.

- توسعه کشاورزی بدون توجه به منابع آبی اشتباه است. باید متناسب با ظرفیت آبی، برنامه‌ریزی شود.

- نیاز است شوراها و دهیاران نیز به کمک بیایند و مردم را برای صرفه‌جویی تشویق کنند.

- با توجه به این که پیش بینی درستی در روند خشکسالی وجود ندارد، بهتر است چندین شهرستان با کمک و فشار نمایندگان مجلس نسبت به اخذ امتیاز و پیگیری انتقال آب از دریا اقدام کنند. البته یادمان نرود که اصلاح الگوی مصرف خصوصاً در بخش کشاورزی که ۷۰ درصد مصرف را دارد، ضروری است.

- در زمینه بحران آب و راهکارهای مقابله با آن، چند پیشنهاد ارائه می‌کنم:

۱- اقدام دیگر اداره آب و فاضلاب می‌تواند بررسی و شناسایی مشترکین غیرمجاز باشد که در این راستا استفاده از نیرو‌های متخصص جهت کنترل کنتور و نحوه نصب پمپ روی شبکه مؤثر خواهد بود.

۲- همچنین لازم است ترکیدگی لوله‌های آب، به ویژه در مناطق خارج از شهر مانند نصیرآباد، حاجی‌آباد و عباس‌آباد به موقع تعمیر شود.

۳- به عنوان نکته پایانی، لازم است توجه شود که در شهرک صدرا از آب غیرمجاز به شکل قابل توجهی استفاده می‌شود.

- درود. راه برون‌رفت از بحران بی‌آبی که می‌تواند هم برای نی‌ریز و هم سراسر کشور نتیجه‌بخش باشد، بهره‌گیری از مجموعه‌ای از راهکارهای علمی و اجرایی در سه سطح فوری، میان‌مدت و بلندمدت است:

بحران آب در ایران یکی از مهمترین دغدغه‌های زیست‌محیطی و اقتصادی کشور است. برای عبور از این بحران، راهکارهای عملی قابل‌اجرا عبارت‌اند از:

راهکارهای فوری و عملیاتی

سرمایه‌گذاری در تأسیس آب‌شیرین‌کن‌ها در مناطق ساحلی جنوب کشور برای تأمین آب شرب.

ممنوعیت برداشت‌های غیرمجاز از سفره‌های آب زیرزمینی و نصب کنتورهای هوشمند جهت پایش دقیق مصرف.

اصلاح الگوی مصرف آب در بخش‌های خانگی، صنعتی و کشاورزی از طریق آموزش عمومی و واقعی‌سازی قیمت آب.

اصلاحات در بخش کشاورزی

توسعه روش‌های آبیاری نوین مانند قطره‌ای و بارانی به منظور کاهش هدررفت آب.

بازچرخانی آب کشاورزی و استفاده مجدد از پساب تصفیه‌شده برای آبیاری.

ممنوعیت کشت محصولات پرمصرف نظیر برنج و هندوانه در مناطق خشک و کم‌آب.

مدیریت هوشمند منابع آب

ایجاد ساختار یکپارچه مدیریت منابع آب با همکاری و هماهنگی وزارت نیرو، جهاد کشاورزی و سازمان محیط زیست.

بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در پایش و توزیع آب به منظور افزایش بهره‌وری.

رصد منابع آب زیرزمینی و فرونشست زمین با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و GPS.

اقدامات بلندمدت و پایدار

تغییر نگرش عمومی نسبت به مصرف آب از طریق آموزش مستمر در مدارس و رسانه‌ها.

توسعه زیرساخت‌های ذخیره‌سازی روان‌آب‌ها برای کنترل سیلاب و کاهش تبخیر.

شبکه فرسوده آب مشکل جدی هدررفت آب در ایران است.

بر پایه آخرین آمار، حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد آب در شبکه‌های توزیع شهری و روستایی کشور به هدر می‌رود؛ یعنی از هر ۱۰۰ لیتر آب، نزدیک به ۳۰ لیتر بدون استفاده از دسترس خارج می‌شود. دلایل اصلی هدررفت آب به شرح زیر است:

فرسودگی لوله‌ها و تأسیسات که موجب نشت و شکستگی گسترده می‌شود.

نبود مدیریت فشار و زون‌بندی شبکه که فشار غیرمتعارف را ایجاد می‌کند.

وجود کنتورهای خراب و انشعابات غیرمجاز که منجر به مصرف بدون درآمد و برنامه‌ریزی می‌شود.

استمرار روش‌های آبیاری غرقابی در کشاورزی که بهره‌وری بسیار پایینی دارد.

الگوی موفق چین در بهره‌وری آب کشاورزی

چین با جمعیت ۱.۴ میلیارد نفر و منابع آبی نامتوازن، موفق شده است با مصرف کمتر آب در هر هکتار، میزان تولید محصولات را افزایش دهد. اقدامات کلیدی چین عبارت‌اند از:

اجرای آبیاری هوشمند و قطره‌ای در بیش از ۲۵۰ هزار مزرعه شمال این کشور.

نظارت دقیق بر خاک و محیط زیست برای تشخیص نیاز دقیق آبی.

استفاده از آب‌های غیرمتعارف، نظیر فاضلاب تصفیه‌شده در مصارف غیرشرب.

افزایش قیمت آب شرب خانگی برای کنترل و مدیریت بهتر مصرف.

دسته‌بندی آب خانوار به آب شرب، آب گرم، آب سرد غیرشرب و آب سیفون با تعرفه‌های مجزا.

نتیجه این اقدامات، افزایش بهره‌وری آب تا ۸۰ درصد و جلوگیری از افت منابع زیرزمینی در بسیاری مناطق چین بوده است.

 اگر ایران بخواهد از الگوی چین استفاده کند، باید:

کشاورزی سنتی را به سمت کشاورزی هوشمند و کم‌آب‌بر سوق دهد.

قیمت‌گذاری واقعی آب را اجرا کند تا مصرف‌کننده ارزش واقعی این منبع حیاتی را درک کند.

بازچرخانی و استفاده از پساب در صنعت و کشاورزی را توسعه دهد.

و از همه مهمتر، فرهنگ مصرف بهینه را از طریق آموزش در مدارس و رسانه‌ها نهادینه کند.

در پایان، معتقدم راه‌اندازی تصفیه‌خانه آب نی‌ریز و نیز بازسازی شبکه فرسوده آبرسانی، کمک بزرگی به مدیریت بحران آب این شهرستان خواهد بود.