اِشفَنگ منتشر شد
دوشنبه ششم اَمرداد ۱۴۰۴ از کتاب «اِشفَنگ» تألیف استاد محمدجواد پورصدر و عماد کیخسروی در نشستی با حضور اهالی فرهنگ رونمایی شد. در ابتدای این نشست علیاکبر عابدیننژاد رئیس اداره کتابخانههای عمومی نیریز گفت: در حال حاضر چاپ کتاب بسیار سخت است و هزینهها هم برگشتی ندارد. «اشفنگ» کتابی است که استاد پورصدر حدود ۴۰ سال دنبال جمعآوری اطلاعات آن بودند. حدود ۱۰ سال مطالب این کتاب آماده بود و چاپ نمیشد تا اینکه آقای کیخسروی همت کرده و علاوه بر جمعآوری مطالب آقای پورصدر، مطالب دیگری نیز اضافه کرده و آن را به چاپ رساندند. برای این کتاب حدوداً ۳۷ میلیون تومان هزینه شد که در این خصوص آقای قطبی رئیس شورای شهر ۱۰ میلیون تومان، دکتر شاهسونی شهردار نیریز ۱۰ میلیون تومان، آقای صادقی از کارکنان باربری ۱۰ میلیون تومان، و ۷ میلیون تومان باقیمانده را آقای کیخسروی متقبل شدند.
در ادامه سید محمدجواد قطبی رئیس شورای شهر از حمایت و کمک شورای شهر در حوزههای فرهنگی و ورزشی سخن گفت.
سید احمد موسویمقدم رئیس انجمن شهاب نیریزی، برخوان سعدی و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی ضمن اشاره به اینکه زبان مادری فقط وسیله ارتباط بین انسانها نیست و شناسنامه فرهنگی و هویت ماست، گفت: هر واژهای آینهای از تاریخ تفکر، احساسات، عقاید، آداب و میراث فرهنگی و معنوی است. امروزه با گسترش رسانهها، آموزشهای سراسری، مهاجرت و تغییر سبک زندگی بسیاری از گویشها و لهجهها در زبانِ معیار رنگ میبازد. البته نباید به لهجه نگرش منفی داشت و آن را نشانه عقبماندگی دانست.
دکتر فرزانه فروزانی مدرس دانشگاه هم گفت: گفتار و گویش به ما کمک میکند تا داستانهایی که در میان یک نسل سینه به سینه منتقل شده به آیندگان نیز منتقل شود و بچهها از این میراث معنوی بهرهمند شوند و این همت کسانی را میطلبد که شروع به جمعآوری این واژهها کنند که اگر نابود شود کسی نمیتواند آن را جبران کند، کما اینکه بسیاری از آداب و سنن و حتی آموزشهایی در حوزه صنایع دستی بوده که نابود شدهاند. کتاب اشفنگ نقش بسیار مهمی در حفظ و سبک زبانهای محلی دارد و باعث میشود زبان محلی فراموش نشود و همچنین امکان مطالعه و پژوهش را برای پژوهشگران فراهم میآورد.
دکتر محمدامیر جلالی مدیر گروه ادبیات دانشگاه علامه طباطبایی تهران و رئیس مرکز تحقیقات چین در همین دانشگاه نیز از این کتاب سخن گفت. وی عنوان داشت: در بچگی برادرم که ۶ سال از من بزرگتر بود میگفت استادی دارم که پژوهشی میدانی در مورد واژههای نیریز انجام میدهد و امروز بعد از ۳۵ سال خوشحالم که این کتاب به چاپ رسیده است.
وی با بیان اینکه زبان فارسی امروز کهنترین زبان زنده دنیاست و بیش از ۲۵۰۰ سال قدمت دارد گفت: زبانهای استان فارس در زمره زبانهای جنوب غربی ایران به حساب میآید که شامل چهار گونه است و بر اساس اسناد ۸۰۰-۷۰۰ سال قدمت دارد. یک گونه زبان لارستانی، یک گونه زبان لری و یک گونه زبان شیرازی. علاوه بر این، سندی مربوط به ۷۰۰ سال پیش در یک نسخه خطی به نام سفینه اشعار وجود دارد که در آن بخشی از شعرها تحت عنوان نیریزیات آمده است. یعنی این گویش نیریزی، یکی از گویشهاییست که در کنار گویشهایی که عرض کردم آمده و تقریباً هم عصر حافظ است که به آن فارسهای تاجیکی میگویند و البته ربطی هم به تاجیکستان ندارد. کتاب اشفنگ یک کتاب غنی برای آیندگان است و امیدوارم یک فایل صوتی هم به این کتاب اضافه شود تا کسانی که لهجه نیریزی را نمیدانند، بدانند این عبارتها و واژگان به چه شکل باید تلفظ شود.
در ادامه عماد کیخسروی از مؤلفین کتاب، گفت: «اشفنگ» شامل واژههایی است که گاه در هیچ لغتنامهای پیدا نمیشوند. واژههایی که بوی خاک بارانخورده کوچههای گذشته نیریز را به همراه دارند. واژههایی که در دلشان سادگی، عشق، صمیمیت، رنج، شادی و خاطرات پدربزرگها و مادربزرگها را به همراه دارند. بیگمان واژههای محلی تنها ابزار ارتباطی نیستند و حافظه حاملان جمعی و تاریخی ما، صدای یک فرهنگ و رد پای پیشینیان ما در تاریخ نیز هستند. یادمان باشد که در کنار ساختمانهای قدیمی، لباسهای محلی و معماریهای گذشته، که بخشی از هویت فرهنگی ماست، زبان و واژگان نیز ریشه فرهنگی ماست که اگر این ریشه بخشکد، بیخ تمدن خشکیده است.
وی با اشاره به اینکه مجموعه کوچک و خودمانی «اشفنگ» نیاز به کار دارد و ادامهدار خواهد بود، گفت: این کتاب، حاصل تلاش قریب به چهل سال استاد محمدجواد پورصدر است. ایشان به واسطه تعاملی که با مردم و زندگی در میان این گویشوران داشتند، این واژهها را بر روی کاغذهای پراکنده و چند دفتر نوشته بودند که حدود یک و نیم سال قبل آنها را به من دادند و من در این یک سال و اندی تدوین، سامان دادن، آوانگاری و افزودن برخی موارد آن را به عهده داشتم تا به مرحله چاپ رسید. در این مرحله مرهون لطف بزرگوارانی مانند جناب آقای مهندس قطبی و تیم شورای شهر، آقای مهندس پریش، آقای فقیه و آقای ندیمی، شهردار محترم دکتر شاهسونی، جناب آقای عابدیننژاد، جناب آقای بهرام صادقی، دکتر محمدامیر جلالی و جناب آقای فرهاد حیدری هستم که راهنما و راهگشای ما بودند.
کتاب حاضر دارای ۱۵۵ صفحه و فرهنگ کوچکی از اصطلاحات و گویشهای نیریزی و معانی آنهاست که توسط انتشارات «سیوند» به چاپ رسیده است و به قیمت ۲۰۰ هزار تومان عرضه شده است. علاقهمندان جهت تهیه کتاب میتوانند با آقای عماد کیخسروی به شماره همراه ۰۹۱۷۷۳۲۶۳۹۹ تماس بگیرند.
این کتاب پس از «هزارتوی نیریز» و «واژگان برزیگری» سومین کتاب به قلم عماد کیخسروی است.
