دین الهی آیا واحد است؟
آیا دین الهی واحد است؟
به نظر میرسد پاسخ قرآن به این پرسش مثبت باشد:
«️شَرَعَ لَکُمْ مِنَ الدِّینِ مَا وَصَّى بِهِ نُوحًا وَالَّذِی أَوْحَیْنَا إِلَیْکَ وَمَا وَصَّیْنَا بِهِ إِبْرَاهِیمَ وَمُوسَى وَعِیسَى أَنْ أَقِیمُوا الدِّینَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا فِیهِ کَبُرَ عَلَى الْمُشْرِکِینَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَیْهِ اللَّهُ یَجْتَبِی إِلَیْهِ مَنْ یَشَاءُ وَیَهْدِی إِلَیْهِ مَنْ یُنِیبُ»
خدا شرع و آیینی که برای شما مسلمین قرار داد حقایق و احکامی است که نوح را هم به آن سفارش کرد و بر تو نیز همان را وحی کردیم و به ابراهیم و موسی و عیسی هم آن را سفارش نمودیم که دین خدا را بر پا دارید و هرگز تفرقه و اختلاف در دین مکنید. مشرکان را که به خدای یگانه و ترک بتان دعوت میکنی (قبولش) بسیار در نظرشان بزرگ میآید. (باری از انکار آنها میندیش که) خدا هر که را بخواهد بهسوی خود (و مقام رسالت خویش) برمیگزیند و هر که را به درگاه خدا به تضرع و دعا باز آید هدایت میفرماید. (شوری/ ۱۳ - ترجمه: الهی قمشهای)
مطابق این آیه، خداوند همان توصیهای را به پیامبر اسلام کرده که به سایر انبیا کرده و از همه آنان یک چیز خواسته: أن أقیموا الدین ولا تتفرّقوا فیه؛ اینکه دین را برپا دارید و در آن متفرق نشوید و اختلاف نورزید. پراکندگی و فرقه فرقه شدن در دین با ذات دینِ توحیدی سازگاری ندارد.
از این منظر، تعبیر «ادیان» تعبیری مسامحی است که بیشتر جنبه عرفی یا تاریخی یا پژوهشگرانه دارد. از نگاه موحدانه، دین الهی یگانه است.
شاید گمان کنید این موضوع فقط در ادیان موسوم به ابراهیمی قابل طرح است، اما اینگونه نیست. اجازه دهید درباره ادیان غیرابراهیمی در فرصتی دیگر سخن بگوییم.
*- دینپژوه، دانشآموخته حوزه علمیه قم، کارشناس ارشد زبانشناسی
