ای ایران مشهورترین سرود میهنی و ملی
سرود «ای ایران» ثبت ملی شد.
این خبر را زهرا احمدی پور، رئیس سازمان میراث فرهنگی همزمان با روز فردوسی اعلام کرد.
به همین بهانه در این شماره به معرفی تاریخچه این سرود می‌پردازیم:
سرود دولت موقت ایران (۵۸-۱۳۵۷)
شعر: حسین گل‌گلاب، ۱۳۲۳
موسیقی: روح‌الله خالقی، ۱۳۲۳
«ای ایران» سرود ملی غیررسمی ایران و نام یکی از مشهورترین سرودهای میهنی و ملی گرایانه ایران، ساخته روح‌الله خالقی است.
این سرود نه پیش از انقلاب اسلامی در ایران و نه پس از آن، سرود ملی رسمی نبوده است ولی به نظر می‌رسد که خود مردم ایران آن را به عنوان سرود ملی به رسمیت شناخته‌اند و در گردهمایی‌های خود آن را به عنوان سرود ملی می‌خوانند.
پیشینه
این سرود را روح‌الله خالقی در سال ۱۳۲۳ در آواز دشتی آفریده و بعدها حسین گل‌گلاب شعر آن را سروده است.
ویژگی برجسته شعر «ای ایران» آن است که همه واژگان آن به زبان پارسی است و در آن هیچ واژه بیگانه‌ای به کار نرفته است.
اجراهای گوناگون
نخستین اجرای آن، در ۲۷ مهرماه ۱۳۲۳ در تالار دبستان نظامی دانشکده افسری با صدای «غلامحسین بنان» در خیابان استانبول دو شب متوالی برگزار شد.
سرود ای ایران آنقدر اثر کرد که شنوندگان تکرار آن را خواستار شدند و سه بار تجدید شد.
استقبال و تأثیر این سرود باعث شد که وزیر فرهنگ وقت، هیئت نوازندگان را به مرکز پخش صدا دعوت کرد تا صفحه‌ای از آن ضبط و همه روزه از رادیو تهران پخش شود. اجرای اولیه این اثر ملی نایاب است.
اجرای دیگر، مربوط به سال‌های ۱۳۳۷ تا ۱۳۴۲ در برنامه «گلها» است که «غلامحسین بنان» این سرود را خواند. در سال ۱۳۵۰ نیز اُپرای رادیویی این سرود با همکاری ارکستر بزرگ رادیو تلویزیون ملی ایران با رهبری «فرهاد فخرالدینی» و خوانندگی «اسفندیار قره‌باغی» انجام گرفت. دو اجرای دیگر از این اثر نیز یکی با صدای «حسین سرشار» و دیگری با صدای «رشید وطن‌دوست» موجود است.
بعد از انقلاب از آن برای در هشت سال دفاع مقدس استفاده شد و خواندن آن آزاد گردید.
در سال ۱۳۶۹ گلنوش خالقی، دختر روح‌الله خالقی که برای بیست و پنجمین سالروز درگذشت پدرش در تهران بود، این سرود را با تنظیمی دوباره برای ارکستر، تکخوان و آواز گروهی تنظیم کرد که در آلبوم «می ناب» توسط انتشارات سروش منتشر شد. تکخوان در این نسخه، رشید وطن‌دوست است.
در شصتمین سالگرد ساخت این سرود در مهرماه ۱۳۸۳ ارکستر ملی ایران آن را در تالار وحدت اجرا کرد که تمامی ۷۰۰ نفر جمعیت حاضر در سالن آن را همنوا خواندند.
فیلم «ای ایران»
در همین رابطه و با نام «ای ایران» فیلمی به کارگردانی ناصر تقوایی در سال ۱۳۶۸ ساخته شد.
داستان فیلم به ماجراهای حین انقلاب ۱۳۵۷ برمی‌گردد. بازیگران سرشناسی چون اکبر عبدی، حمید جبلی، غلامحسین نقشینه، محمد ورشوچی و حسین سرشار در این فیلم ایفای نقش کردند.
اکبر عبدی در مراسم اختتامیه سی امین جشنواره فیلم فجر در سال ۱۳۹۰ ضمن انتقاد از روند برگزاری و داوری جشنواره اظهار کرد بایستی برای بازی در فیلم «ای ایران» جایزه سیمرغ بلورین دریافت می‌کردم. درحالی که این فیلم را در بخش مسابقه هم راه ندادند.
متن ترانه
ای ایران ای مرز پرگُهر
ای خاکت سرچشمهٔ هنر
دور از تو اندیشهٔ بَدان
پاینده مانی تو جاودان
ای دشمن ار تو سنگ خاره‌ای من آهنم
جان من فدای خاک پاک میهنم
مهر تو چون، شد پیشه‌ام
دور از تو نیست اندیشه‌ام
در راه تو، کِی ارزشی دارد این جان ما
پاینده باد خاک ایران ما
سنگ کوهت درّ و گوهر است
خاک دشتت بهتر از زر است
مهرت از دل کِی برون کنم
بَر گو بی‌مهرِ تو چون کنم
تا گردش جهان و دور آسمان به‌پاست
نورِ ایزدی همیشه رهنمای ماست
مهر تو چون، شد پیشه‌ام
دور از تو نیست اندیشه‌ام
در راه تو، کِی ارزشی دارد این جان ما
پاینده باد خاک ایران ما
ایران ای خرّم بهشت من
روشن از تو سرنوشت من
گر آتش بارد به پیکرم
جز مهرت در دل نپرورم
از آب و خاک و مهرِ تو سرشته شد گِلم
مهر اگر برون رود تهی شود دلم
مهر تو چون، شد پیشه‌ام
دور از تو نیست اندیشه‌ام
در راه تو کِی ارزشی دارد این جان ما
پاینده باد خاک ایران ما
برای دانلود فایل تصویری «ای ایران» توسط گوشی رمزینه این ستون را اسکن کنید...
نظر شما
