در جستجوی چاهی برای دهچاه

 اما مردم آنجا مدت‌ها است که با کمبود شدید آب لوله‌کشی مواجه‌اند و فشار زیادی را تحمل می‌کنند.

ناز کشاورز و له له آب
گفته می‌شود چاه فعلی آب شرب دهچاه بسیار کم آب شده و کمتر از یک اینچ خروجی دارد.

چاهی که در منطقه اکوکی این روستا حدود ۵ سال پیش و با هدف کاهش هزینه‌ها، در ۵۰ متری چاه خشک شده قبلی احداث شد و الآن کمتر از یک اینچ آب دارد. برخی صنایع و کشاورزان مطرح منطقه هم در نزدیکی آنجا چاه حفر کرده‌اند.

برای تأمین حداقل آب مورد نیاز مردم روستا، اداره امور آبفا از اردیبهشت ماه سال ۱۴۰۱ با یک چاه کشاورزی قرارداد بست تا با مبلغ ۲۰۰ میلیون تومان که ۵۰ میلیون تومان آن را اهالی پرداخت کرده‌اند، ۴ ساعت درشبانه‌روز آب در اختیارشان بگذارد. قراردادی که چند ماه است تمام شده و به گفته رئیس امور آبفا نی‌ریز، صاحب این چاه امروز و فردا می‌کند و پای قرارداد نمی‌آید.

ابوذر قزل‌بیگلو می‌گوید: «غیر از این فرد کسی آنجا به ما آب نمی‌دهد.

هر چقدر آب بدهد، چه او و چه کشاورزی دیگر، ما خریداریم.

اگر روزی ۸ ساعت آب در اختیار مردم روستا بگذارند، تا زمان بهره‌برداری از چاه جدید مشکلشان حل می‌شود.»

برخی می‌گویند چاه‌هایی که اطراف دهچاه حفر می‌کنند کارشناسی شده نیست یا این که در اختیار افراد خاصی است که آبی به مردم تشنه این روستا نمی‌دهند.

در صورتی که بر پایه بخشنامه سال ۱۳۷۴ که گفته می‌شود در زمان زنگنه وزیر وقت نیرو ابلاغ شد، چاه‌های کشاورزی در مناطقی که تنش آب وجود دارد، موظفند بدون قید و شرط ۱۰ الی ۱۵ ساعت آب در اختیار مردم روستا‌ها قرار دهند.

این در حالی است که رئیس اداره منابع آب شهرستان نی‌ریز می‌گوید به این راحتی‌ها نیست.

عبداله خیراندیش عنوان می‌کند: «متأسفانه ابزار قانونی به‌روزی نداریم و قانون ما مربوط به سال ۱۳۶۱ است.

مردم هم دست به شکایتشان خیلی خوب است و اگر برای محصول کشاورزی کسی مشکلی پیش بیاید، می‌تواند شکایت کند و دادگاه دولت را به پرداخت خسارت محکوم می‌کند؛ با وجود این که کشاورز اضافه برداشت داشته است.»
وی اضافه می‌کند: «متأسفانه در کشور ما چاه مالکیت دارد و وقتی کسی چاهی حفر می‌کند، می‌شود مالک آب؛ درصورتی که آب جزو انفال است و در جا‌های دیگر دنیا این چنین نیست.»

اختلاف نظر بر سر مکان چاه
حدود یک ماه پیش بود که جمع زیادی از مردم روستای دهچاه در فرمانداری نی‌ریز جمع شدند و به وضعیت بی آبی‌شان اعتراض کردند.

در آن روز، فرماندار با آن‌ها جلسه گذاشت و دو روز بعد برای بررسی دقیق موضوع، به دهچاه رفت.

طبق گفته اهالی، فرماندار قول داد تا یک هفته بعد یک میلیارد تومان برای احداث چاه جدید به حساب آبفا استان واریز کند و پیگیر بقیه اعتبارات آن هم شود تا به شکل دو فوریتی، عملیات احداث چاه جدید انجام گردد.

ابتدا قرار بود چاه جدید را بالاتر از روستای دربیدو و در فاصله ۹ کیلومتری دهچاه حفر کنند.

جایی که به تأیید کارشناسان آب منطقه‌ای، آب خوبی دارد و مشکل دهچاه را با کشیدن یک خط لوله برطرف می‌کند.

اما عده‌ای از اهالی دربیدو اعتراض کردند و طومار نوشتند که این چاه در فاصله ۱۲۰۰ متری چشمه آنجا است و باعث خشک شدنش می‌شود.

آب منطقه‌ای هم آن را در حریم چشمه تشخیص داد و به گفته رئیس منابع آب نی‌ریز، حالا یا باید از قنات دربیدو فاصله بگیرد یا در همین آبرفت دهچاه احداث شود.

این مسئله باعث شد تا به گفته فرماندار نی‌ریز، مجوز یک چاه آهکی در دهچاه گرفته شود.

مختار یوسفی می‌گوید: «الحمد‌ا... مجوز آن گرفته و پول به حساب آبفا واریز شده است. آبفا با پیمانکار قرارداد می‌بندد و با حفر این چاه آهکی، مشکل دهچاه برای همیشه حل می‌شود.

مکان دقیق آن را کارشناسان آب منطقه‌ای نقطه‌یابی می‌کنند؛ اما در نزدیکی دهچاه خواهد بود.»
هفته گذشته، آگهی مناقصه عمومی یک مرحله‌ای یک حلقه چاه آهکی در روستا‌های دهچاه و غوری توسط اداره آبفا استان منتشر شد و به گفته رئیس امور آبفا نی‌ریز، تا پایان اَمرداد باید پیمانکار آن مشخص شود.

اما این برای اولین بار نیست که چنین آگهی منتشر می‌شود و کسی استقبال نمی‌کند. گفته می‌شود باید دو یا سه پیمانکار در مناقصه شرکت کنند تا جنبه قانونی داشته باشد.

یک پیشنهاد معقول
در روستای دهچاه، ۷۵۰ اشتراک آب با دو سه هزار نفر جمعیت وجود دارد.

اما به گفته یکی از اهالی، خیلی‌ها شغل دامداری دارند و بیشتر از سه هزار گوسفند پرورش داده می‌شود.

او می‌گوید: «آدم هست که خودش تشنگی می‌کشد؛ اما برای گوسفندانش آب می‌خرد.»
ظاهراً در حال حاضر روزانه یک ساعت و نیم آب کم فشار در لوله‌های خانه‌ها در جریان است که نصف تانکرشان را هم پر نمی‌کند.

بقیه که پمپ ندارند، همین مقدار هم نصیبشان نمی‌شود و از قنات و... برای خودشان آب می‌آورند.

در حالی که اگر ۴ ساعت آب داشته باشند که تانکرشان را پر کند، تا دو روز مشکلی نخواهند داشت.

معدود زمان‌هایی هم تانکر‌های آبرسانی سیار کمکی از بخش‌های دیگر به منطقه اعزام می‌شوند که جواب نمی‌دهد و خیلی‌ها سرشان بی‌کلاه می‌ماند.

مسئولان نی‌ریز هم با نامه‌نگاری درخواست ارسال تانکر سیار داشته‌اند و مسئولان استانی پاسخ داده‌اند نداریم.

ظاهراً تلمبه‌های کشاورزی موظفند در تابستان روزانه ده ساعت خاموش باشند تا در برق مصرفی صرفه‌جویی شود.

یکی از اهالی روستا پیشنهاد می‌کند که به یکی از تلمبه‌ها ۵ ساعت تخفیف دهند تا این زمان را به آبرسانی دهچاه اختصاص دهد.

اما خیراندیش می‌گوید: «همین کار را برای یک چاه کشاورزی نزدیک دهچاه انجام دادند؛ اما کشاورز با شعار مردم رفت و هندوانه کاشت.»

مشکل حل می‌شود
در حالی که رئیس امور آبفا نی‌ریز می‌گوید حفر چاه آهکی حداقل ۴ تا ۵ ماه طول می‌کشد و با میلیارد‌ها تومان هزینه انتقال و تجهیز و برقرسانی، شاید تا دو سال آینده هم به بهره‌برداری نرسد و وارد مدار نشود، مدیر کل آبفای فارس در گفتگو با نی‌ریزان فارس می‌گوید: «روی جانمایی این چاه اختلاف نظر وجود دارد و قرار شده فرماندار از طریق آب منطقه‌ای جای آن را نهایی کند.

ما در حال انتخاب پیمانکار برای حفر آن هستیم و اگر مشکل خاصی نباشد، تا دو ماه آینده چاه حفر و در کمتر از یک سال به شبکه اضافه می‌شود.»
علی‌جان صادقپور در پاسخ به این سؤال که تا آن زمان برای رفع مشکل آب این روستا چه تدبیری اندیشیده‌اید، می‌گوید: «ما یک چاه کشاورزی کرایه کرده‌ایم و دستور پرداخت مبلغ اضافه به کشاورز برای افزایش ساعت اختصاص آب به روستا را صادر کردیم.

قرار است انجام شود و مشکل خاصی در این زمینه نیست.» 
در همین حال خبر می‌رسد که روستای غوری نیز چاه آبش خشک شده و رئیس امور آبفا نی‌ریز می‌گوید برای آنجا هم یک چاه کشاورزی اجاره و قراردادش بسته شده است.

ظاهراً آب روستای بهویه در ۶ کیلومتری مشکان هم شور شده است.

در حالی که سه حلقه چاه دارای آب شیرین کشاورزی اطرافشان است، آن‌ها تقاضا دارند که از مشکان برایشان آب منتقل کنند.

آن چه مسلم است، بحران آب با سرعت عجیبی در منطقه در حال گسترش است و معلوم نیست تا چه زمانی مسئولان بلندپایه شهرستان باید ناز کشاورزانی را بکشند که منابع آب زیرزمینی را بر پایه قوانین عجیب و غریب خاک خورده به هدر می‌دهند.