تعداد بازدید: ۸۰
کد خبر: ۱۷۴۳۳
تاریخ انتشار: ۲۶ تير ۱۴۰۲ - ۰۹:۰۰ - 2023 17 July
نویسنده : رضا بابایی

کلام، از دو راه بر مخاطب اثر می‌گذارد: معنا و لفظ. یعنی بخشی از تأثیرگذاری کلام، به دلیل معنایی است که آن را حمل می‌کند، و بخشی نیز به بلاغت و شیوایی آن بازمی‌گردد. دربارۀ آنچه کلام را بلیغ و شیوا می‌کند، فراوان سخن گفته‌اند و قواعدی نیز ساخته‌اند. اما ناگفته‌ها نیز کم نیست.

یکی از ستون‌های بلاغت، که دربارۀ آن بسیار کم گفته و نوشته‌اند، «موسیقی کلام» است. تأثیر کلامِ هموار و روان بر خواننده، از جنس و در حد تأثیر موسیقی بر شنونده است؛ اما هیچ فرمول و قاعده‌ای جز «داوری گوش» ندارد. یعنی فقط از راه شنیدن می‌توان فهمید که این سخن، نرم و روان است و دیگری، سخت و زمخت. ما می‌دانیم که توانایی قلم در آهنگ‌آفرینی، کمتر از نی یا سه‌تار نیست و کیبورد می‌تواند کار پیانو را بکند، اما اینکه چگونه می‌توان جمله‌ای را هموار و آهنگ دار کرد، متأسفانه قانون و قاعده‌ای ندارد و تنها از راه تجربه و توجه، می‌توان به نثری آهنگین دست یافت؛ بنابراین برای توضیح بیشتر، چاره‌ای جز توسل به مثال‌های فراوان نیست.

به نمونه‌های زیر بنگرید:

ناهموار: آنان دارای کمالات بسیاری هستند.
هموار: آنان، کمالات بسیاری دارند.

ناهموار: کتاب‌هایی وجود دارند که خواندنی نیستند، بلعیدنی هستند.
هموار: برخی کتاب‌ها، نه خواندنی، که بلعیدنی است. 

ناهموار: از پیاز تا سیر.
هموار: از سیر تا پیاز. 

ناهموار: آنچه تاکنون در این باره گفته شده است، اندکی از بسیار است.
هموار: آنچه تا کنون در این باره گفته‌اند، اندکی است از بسیار.

ناهموار: هنر ارزشمند مردان خدا این است که...
هموار: هنر مردان خدا، این است که...

ناهموار: آشپز که دو تا شد، آش یا بی‌نمک می‌شود یا شور.
هموار: آشپز که دو تا شد، آش یا شور یا بی‌نمک.

ناهموار: گاز تلفن برق آب.
هموار: آب برق گاز تلفن.

ناهموار: دانش و آگاهی‌ای که در این راه لازم است، فقط نزد کارشناسان و متخصصان است.
هموار: آگاهی و دانشی که در این راه لازم است، فقط نزد کارشناسان و متخصصان است.

ناهموار: بلا و گرفتاری‌ای که وجود دارد...
هموار: گرفتاری و بلایی که وجود دارد...

ناهموار: مردی که خلاصۀ خداوند بود.
هموار: مردی که خلاصۀ خدا بود.

ناهموار: مال و جان خود را درطبق اخلاص گذاشت.
هموار: جان و مال خود را درطبق اخلاص گذاشت.

ناهموار: او قاضی‌ای عادل است.
هموار: او در قضاوت عادل است / او قاضی عادلی است /...

نظر شما
حروفي را كه در تصوير مي‌بينيد عينا در فيلد مقابلش وارد كنيد
پربازدیدها