تبلیغات و توهمات در مورد قربانی
این روزها جامعه اسلامی دچار برخی تفکرات انحرافی به اصطلاح روشنفکرانه شده که از جمله آنها حمله به مناسک قربانی در روز عید قربان است. گروهی با استفاده از ادبیات و کلمات عوام‌فریب سعی در اغفال مردم و مقابله با این آیین الهی دارند. در حالی که سنت قربانی کردن از جمله سفارشات مؤکد شخص پیامبر رحمت و مهربانی است. طبق نقل رئیس المحدثین شیخ صدوق؛ پیامبر به همسرشان ام‌سلمه سفارش کردند: «قرض کن و قربانی نما که پول آن قرض پرداخت می‌شود.» همانطور که مشخص است رسول گرامی اسلام حتی در صورت عدم تمکن مالی پیشنهاد قرض کردن نموده تا این سنت الهی در زمان و موعد خود اجرا شود. در اهمیت قربانی در روز عید قربان همین اندازه باید اشاره کرد که شیخ الطائفه (شیخ طوسی) در کتاب التهذیب و در حدیثی نقل می‌فرماید که: حضرت امیر(ع) در عید قربان، دو گوسفند قربانی می‌کرد؛ یکی به نیت رسول مکرم اسلام(ص) و دیگری را از طرف خودش.
در اندیشه دینی و از روایاتی مانند «ان الله یحب اهراق الدم / خدا دوست دارد خونی (ذبح) ریخته شود» استفاده می‌شود که ؛ ذبح حیوان یک «سمبل» برای یاد گرفتن و یادآور شدن «فدا و فانی بودن» برای خدا و در راه خداست. این تفکر عرفانی، در اندیشه‌های لطیفِ عارفانی چون ابن عربی و امام خمینی نیز آمده است.
نکته قابل توجه و تذکر این که اگر کسی حتی به جهت عدم تمکن مالی با مشارکت فرد دیگری در روز عید، قربانی کند، طبق روایات؛ عمل قربانی‌شان باعث محبوبیت نزد خدا است و در صورت نیت صادقانه، اولین قطره خون ذبیحه باعث آمرزش گناهان قربانی کنندگان است و در لحظه گذر از پل صراط، کمک کاری به شکل مَرکَب خواهند داشت؛ و نیز باعث دفع بلاء ، وسلامتی خود و خانواده‌شان خواهد شد .
شایان ذکر است که قربانی اختصاصی به حاجیان ندارد بلکه دربرابر هر نعمت خاصی می‌توان به عنوان «شکرگذاری» قربانی کرد. حتی می‌توان اینگونه بیان کرد که در میان اعمال نیک، نماز و قربانی، انسان را سریع‌تر به مقصد و مقصود می‌رساند.
خداوند در سوره کوثر وقتی متذکر عطای «خیر کثیر» به پیامبرش می‌شود، از او می خواهد در مقابل این نعمت، با نماز و قربانی قدردانی کند: «فَصَلِّ لِرَبِّکَ وَانْحَرْ ؛ - پس براى پروردگارت نماز گزار و قربانى كن.» اگرمؤمنین هم، در برابر دستیابی به نعمت‌های خاص و بزرگ قربانی می‌کنند، در واقع به این دستور الهی عمل کرده و «شکرگزاری» می‌کنند.
اما در مورد مصرف گوشت قربانی باید مواظب باشیم گرفتار تبلیغات و توهمات سنت‌گرایانه و روشنفکرمآبانه‌ای که خالی از دلیل و استدلالند نشویم! نه افراط درست است و نه تفریط.
خداوند فرموده: «فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْبَائِسَ الْفَقِیرَ(حج/۲۲) ؛ خودتان از گوشت قربانی بخورید و به درمانده مستمند بخورانید.» امام صادق(ع) سیره خود و روش پدرش امام باقر(ع) و جدش امام سجاد(ع) را اینگونه معرفی نموده که: «گوشت قربانی را به سه قسمت تقسیم می‌کنیم؛ قسمت اول برای اهل منزل و اقوام. قسمت دوم برای همسایگان و قسمت سوم برای مستمدانی که چشم امیدی به قربانی دارند.»
همین ترتیب در تقسیم گوشت قربانی؛ «دستور عرفانی» عارف بزرگ آیت‌الله میرزا جوادآقا ملکی تبریزی در کتاب «المرقبات» بر همین اساس است. بدون شک تقسیم گوشت قربانی بین اقوام وهمسایگان که بدان دستور داده شده، جدای از بحث «فقر» است و دارای یک مصلحت بزرگ اجتماعی است و آن، ایجاد و تقویتِ مهر و محبت در جامعه و خانواده است.
درنتیجه با توجه به آیات و روایات سنت قربانی یک سنت الهی بوده و جامعه اسلامی باید در هرچه باشکوهتر برگزار شدن آن کمر همت ببندد.
