جوّ غافلگیرکننده تابستان نی‌ریز
پاییز چگونه خواهد بود؟ گوراب «چنارسوزو»/ عکس: منابع طبیعی و آبخیزداری/ اَمرداد 1400
در حالی که کمتر از دو ماه دیگر به پایان سال زراعی جاری (۱۴۰۰- ۱۳۹۹) باقی نمانده است هرگز تصورش را نمی‌کردیم که آمار بارندگی نی‌ریز، سه رقمی شود اما خوشبختانه اینگونه شد؛ هرچند در هفته گذشته هجوم ریزگردهای آزار دهنده را هم شاهد بودیم.
آنچه رخ داد
کامران کامرانی کارشناس هواشناسی نی‌ریزان فارس در خصوص بارندگی‌های اخیر نی‌ریز گفت: عموماً این فصل از سال، جریانهای موسمی که منبع اصلی آن اقیانوس هند می باشد، باعث بارشهای اصلی در کشورهای هند، پاکستان و بخشهایی از شرق و جنوب شرق آسیا می‌شود.
البته علت اصلی این رخداد این است که این مناطق در سیطره پر فشار جنب حاره‌ای نیستند و در واقع در کمربند همگرایی بین حاره‌ای قرار دارند. (منطقه‌ای که صعود دائمی هوا و بارشهای تندری را به همراه دارد.)
در این راستا استان سیستان و بلوچستان که در همسایگی پاکستان قرار دارد نیز گاهی در معرض این بارشها قرار می‌گیرد.
در برخی از سالها مانند امسال دامنه این بارشها به مناطق غربی‌تر از جمله استان فارس نیز کشیده می‌شود. در واقع بر خلاف شرایط عمومی تابستان در ایران که پر فشار جنب حاره‌ای مانع از ورود سامانه‌های جوی به کشور می‌گردد امسال پر فشار جنب حاره‌ای در مقطعی کوتاه از روی استان‌های جنوبی و جنوب شرقی عقب‌نشینی کرد و این موضوع باعث ورود رطوبت به این مناطق گردید.
چیره نبودن فشار جنب حاره‌ای در این مناطق علاوه بر اجازه ورود، موجب رشد ابرهای همرفتی و به دنبال آن بارشهای نسبتاً سنگینی در استان‌های سیستان و بلوچستان ، کرمان، هرمزگان و فارس گردید.
شرایط پیش رو
این کارشناس شرایط پیش‌رو را اینگونه پیش‌بینی نمود: به دلیل شرایط جوی حال حاضر و پیش‌بینی عوامل مؤثر بر بارندگی طی ماههای آینده از جمله قرار گرفتن دور پیوندیهای انسو و دو قطبی اقیانوس هند در شرایط خنثی به احتمال زیاد پاییز خشکی در انتظار بسیاری از مناطق ایران و از جمله جنوب غرب و جنوب ایران میباشد. بنابراین استان فارس و نی‌ریز نیز احتمالاً پاییز خشکی را سپری خواهند کرد.
نقشه پیش‌بینی بارش فصل پاییز که توسط مرکز اروپا نیز تهیه گردیده است شرایط خشک پاییز ایران را نشان می‌دهد.
امید است شرایط در زمستان بهبود یابد هر چند هنوز نمی‌توان در مورد شرایط زمستان پیش‌بینی درستی انجام داد.
پلنگان بالای ۲۰۰
بر پایه جدولی که در همین خبر آمده است منطقه پلنگان با ۲۱۸.۳ میلی‌متر تنها نقطه از شهرستان نی‌ریز و بختگان میباشد که آمار بارندگی بالای ۲۰۰ میلی‌متر را به ثبت رسانده است و در واقع میانگین باران در دو شهرستان ۱۲۷.۵ میلی‌متر میباشد.
به رغم جاری شدن سیل در بخش قطرویه و بالا آمدن آمار بارندگی در این نقطه کماکان روستای پرجمعیت ریزاب که با مشکل آب شرب دست و پنجه نرم می‌کند با ۴۳.۸ میلی‌متر کم باران‌ترین نقطه در این دو شهرستان شناخته شد. جدول بارندگی به شرح زیر میباشد:
یک میلیون متر مکعب آب پشت سد
نزدیک به یک میلیون متر مکعب آب به سد چشمه عاشق اضافه شد.
جاری شدن سیلاب و طغیان‌های فصلی سبب شد تا سد چشمه عاشق کمی به حجم آب خود بیفزاید.
بر پایه آنچه که حیدری رئیس امور آب شهرستان نی‌ریز اعلام کرده است، دردو بارندگی شدیدی که در یک ماه اخیر رخ داد ۵۰۰ هزار مترمکعب در بارندگی نخست و ۳۸۰ هزار متر مکعب در بارندگی دوم آب وارد سد چشمه عاشق شد.
ذخیره آب این سد 17 میلیون و ۲۰۰ هزار متر مکعب تا روز سه شنبه ۵ اَمرداد میباشد و با توجه به اینکه رهاسازی حقابه کشاورزان زیر دست کماکان ادامه دارد احتمال افت این عدد می‌رود. نوشتنی است رهاسازی حقابه از دوم تیر ماه انجام شده و به مدت 42 روز دیگر ادامه خواهد داشت.
برنجزار آبگیری نمی‌شود
رئیس منابع طبیعی شهرستان نی‌ریز در پاسخ به اینکه چه میزان از گوراب‌های شهرستان نی‌ریز آبگیری شده‌اند گفت: تنها گورابی که کاملاً پر آب شده مربوط به روستای چاه نصرویه با عنوان گوراب «چنارسوزو» بوده است و مابقی گوراب‌هایی که در اختیار ما بود بین ۱۰ تا ۱۵ درصد آبگیری شده‌اند.
جمالی در ارتباط با آبگیری نشدن قنات برنجزار در بالادست شهر نی‌ریز گفت: بر اساس مصوبه کمیته بحران و با توجه به مکان نامناسب جغرافیایی آن که در بالادست شهر قرار دارد این گوراب آبگیری نخواهد شد و تنها یک دریچه آن باز شده و مقدار کمی آب وارد گوراب شده است.
تصمیم‌گیری جهت باز یا بسته بودن ورودی آنها به عهده کمیته مدیریت بحران شهرستان است و در آخرین مصوبه کمیته مذکور، تصمیم به بسته بودن دو دریچه از سه دریچه ورودی این گورابها گرفته شد.
خسارت کشاورزی
در حالی که تصاویری از خسارت به باغات پسته و انار از بخش قطرویه به خصوص بنه‌کلاغی به هفته‌نامه ارسال شد مسئول روابط عمومی جهاد کشاورزی عنوان نمود که جمع‌بندی خسارت‌ها انجام نشده است و به زودی بررسی و اعلام می‌گردد.
زیرساخت‌ها برای شرایط نرمال است
شهردار نی‌ریز در رابطه با وضعیت بارندگی و آبگرفتگی خیابانهای سطح شهر گفت: شاید پربحث‌ترین اتفاقی که در بارندگی‌های اخیر رخ داد مسئله آبگرفتگی خیابان قدس بود که پاسخ آن در شماره341 نی‌ریزان فارس به چاپ رسید اما در تکمیل آن پاسخ باز هم تأکید می‌کنم که ما بارندگی ۴۰ میلی‌متری در آذرماه 1399 را تجربه کردیم و هیچ مشکلی برای این خیابان رخ نداد اما در 24 تیرماه به دلیل آنکه بخشی از خیابان قدس حفاری و خاکبرداری شده بود و روان‌آب‌هایی که اصلاً قرار نبود به سمت خیابان قدس تا پاساژ یکتا بیاید شاهد آبگرفتگی بودیم به دلیل شدت بارش و اینکه این خیابان در دست احداث بود در حدود ۳ تا ۴ دقیقه آب گرفتگی رخ داد و این یک اتفاق طبیعی و همیشگی بوده است که متأسفانه با بداخلاقی برخی از مخالفان شهرداری پررنگ شد و هدف زیر سؤال بردن سنگ فرش خیابان قدس بود.
اما بارندگی ۳۲ میلی‌متری اخیر در ایام تابستان غیر از اینکه شدت زیادی داشت حجم زیادی را هم تجربه کردیم و بی‌تردید می‌توانیم ادعا کنیم که این حجم از باران در سالهای اخیر کم‌نظیر بوده است.
حامد فرغت در ادامه گفت: در همین چند روز به دلیل بادهای شدید رخ داده با شکستگی چند درخت در سطح شهر رو به‌رو شدیم که با حضور عوامل آتش‌نشانی، خدمات شهری و فضای سبز مرتفع گردید.
از طرفی با توجه به اینکه معابر خاکی بسیار مناسبی را ظرف چند سال اخیر توانسته بودیم آسفالت کنیم به خصوص در منطقه نواب صفوی و فاز یک شهرک شهیدان رجایی و باهنر مشکل کمتری برایمان رخ داد چرا که همین نقاط در سالهای گذشته با اولین و کمترین بارندگی دچار مشکل می‌شدند.
او ادامه داد: در دیگر نقاط شهر آب گرفتگی‌هایی اتفاق افتاد.
شهردار در پایان عنوان نمود: زیرساخت‌های شهر نی‌ریز برای شرایط نرمال و با یک ضریب اطمینان ساخته شده است و قطعاً نه تنها نی‌ریز بلکه در بسیاری از نقاط دنیا زیرساخت‌ها برای شرایط غیرطبیعی تعریف نشده‌اند و همان‌گونه که مشاهده شد کشورهای اروپایی هم با این نوع بارشها مشکل داشتند.
این را تأکید می‌کنم که تمامی واحدهای شهرداری نی‌ریز در ایام بارندگی در حالت آماده باش بوده و خواهند بود.
حمله ریزگردها به نی‌ریز
در روز سه‌شنبه پنجم اَمرداد هوای شهر نی‌ریز آغشته به ریزگرد شد.
بر اساس آنچه که محیط‌زیست شهرستان نی‌ریز اعلام کرد وضعیت برای انسانها؛ جانوران و پرندگان در حالت ناسالم قرار گرفت.
صفایی همچنین در پاسخ به ما عنوان کرد: به احتمال زیاد منشاء ریزگردها خارجی است و بختگان در آن نقشی ندارد.
او گفت: با توجه به اینکه در نی‌ریز بارندگی داشته‌ایم نمی‌توان عنوان کرد که بختگان در بروز و شیوع این ریزگرد نقش داشته است.
ر پایه گفته‌های بهنام رئیس اداره هواشناسی شهرستان نی‌ریز توده گرد و خاک از بیابانهای هرات، مروست یزد و قطرویه به شرق استان رسیده بود.
