نگاهی به زندگی و زمانه آیت الله سید محمد فقیه
حاج سید محمد فقیه نی‌ریزی پس از ۷۹ سال در دوم فروردین امسال روحش از عالم مُلک به عالم مَلکوت پرواز کرد. به همین مناسبت نگاهی خواهیم داشت به زندگی و زمانه و رویه این عالم دینی. آیت ا... سید محمد فقیه که در میان همشهریانش معروف به «سید محمد» یا «آقا سید محمد» بود در سال ۱۳۲۱ خورشیدی در خانواده‌ای روحانی که پدر و اجدادش از عالمان دین بودند زاده شد. تا کلاس دهم نظام قدیم در نی‌ریز درس خواند. در همین مدت دروس مقدماتی حوزوی را نزد پدرش مرحوم حاج سید هدایت‌ا... فقیه شروع کرد و سپس در سال 1337 راهی قم شد و دروس مقدماتی و بالاتر را در مدت زمان کوتاهی طی کرد.
پس از استقرار در مدرسه حجتیه ادامه مباحث باقیمانده جامع‌المقدمات را در ابتدا نزد شیخ غلامحسین ابراهیمی (دکتر دینانی فعلی) آغاز و سپس مابقی دروس مقطع مقدمات را نزد حضرات آیات و حجج اسلام آقا سید زین‌العابدین مرندی، سیدحسین درچه‌ای فرزند آیت‌ا... مرحوم سید محمدباقر درچه‌ای، حاج‌شیخ رحمت‌ا... فشارکی، حاج میرزا محسن دوزدوزانی، مرحوم میرزا هاشم تقدیری سبزواری، شیخ عبدا... نظری مازندرانی و حاج شیخ حسین شب‌زنده‌دارجهرمی آموخت.
آیات عظام و حجج اسلام سلطانی طباطبایی، شیخ محمد فاضل لنکرانی، شیخ ناصر مکارم شیرازی، شیخ جعفر سبحانی، شیخ مرتضی بنی فضل، شیخ محمد تقی ستوده، شیخ مصطفی اعتمادی، شیخ حسین نوری همدانی، شیخ حسین شب‌زنده‌دارجهرمی، شیخ یحیی انصاری شیرازی استادان او در دوره سطح بودند که از آنها کتبی نظیر کفایه الاصول، رسائل، مکاسب، شرح لمعه، معالم الاصول و قوانین را فرا گرفت.
در حالی که تنها 5 سال از حضور او در قم می‌گذشت- به رغم اینکه در طرحهای کنونی آموزشی حوزوی، مقاطع مقدمات و سطح حدوداً 10 سال طول می‌کشد- به دروس خارج وارد شد و از محضر اساتیدی همچون آیات عظام امام خمینی(ره)، سید محمدرضا گلپایگانی، سید محمد محقق داماد، میرزا هاشم آملی لاریجانی، سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی بهره برد و به اجتهاد رسید. ایشان در مصاحبه ای با ما گفتند: «پس از چند سال که از محضر امام راحل و اساتیدی همچون آیات عظام گلپایگانی، میرزا هاشم آملی و محقق داماد بهره بردم، احساس کردم که دیگر نیازی به تقلید ندارم و دیگر تقلید نکردم. البته در بعضی از مسائل احتیاط می‌کردم.» (هفته نامه شماره 71 / 25 بهمن 1394)
ایشان معتقد بود برای دفاع از دین علاوه بر فقه باید از علم فلسفه و کلام هم بهره برد لذا در کنار تحصیل علوم نقلی، از محضر حضرات آیات علامه سید محمد حسین طباطبایی صاحب تفسیر بی نظیر المیزان و از فلاسفه بزرگ اسلامی، علامه شهید مرتضی مطهری، آیت ا... شهید محمد مفتح، آیت‌ا... حسن‌زاده آملی، آیت‌ا... عبدالله جوادی آملی و آیت‌ا... یحیی انصاری شیرازی علوم عقلی (فلسفه و کلام) را به مدت دوازده سال فرا گرفت و توانست توانایی تدریس کتاب اسفار اربعه و سایر کتب فلسفی را کسب نماید. در این زمینه در مصاحبه‌ای که با ایشان داشتیم پرسیدیم: با توجه به اینکه در حوزه، اقبال خوبی از فلسفه نمی‌شد، چه شد که حضرتعالی به فلسفه روی آوردید و سالیان سال در محضر فلاسفه بزرگی شاگردی کردید؟ در پاسخ گفتند:
«من معتقدم فقه و اصول ما با فلسفه ترکیب شده و بدون داشتن فلسفه و کلام نمی‌توانیم قرآن را مُدلّل کنیم. اگر ما با مسائل فلسفی آشنا نباشیم، نمی‌توانیم از دینمان دفاع کنیم. لذا ما عشق داشتیم که در کنار فقه و اصول، فلسفه را حدود 12-10 سال در اسفار، 4-3 سال در اشارات و یکی دو سال در منظومه حکمت بخوانیم و حتی تدریس کنیم.»(همان)
ایشان در پاسخ به سؤالی که پرسیدیم: تأثیرگذارترین اساتید شما در آغاز ورود به قم چه کسانی بودند؟ پاسخ دادند:
«یکی از اساتید ما مرحوم آیت‌ا... ستوده بود. ایشان مرد مقید و وارسته‌ای بود و باعث شد که روی ما تأثیر بگذارد. ما در دعای ندبه ایشان شرکت می‌کردیم و این در روحیه ما تأثیر داشت. لذا مرحوم آیت‌ا... ستوده، آقای اعتمادی، آیت‌ا... نوری، آیت‌ا... مشکینی، آیت‌ا... سلطانی و... به همراه دوستان خوبی که داشتیم، باعث شدند به روحانیت بیشتر علاقه‌مند شویم و تعبد بیشتری داشته باشیم.» (همان)
به این ترتیب دوران 23 ساله تحصیل ایشان در قم به پایان می‌رسد و در سال 1360خورشیدی به نی‌ریز بازگشته و به تبلیغ مباحث اسلامی و مذهبی و تدریس علوم حوزوی و دانشگاهی مشغول می‌شود.
اگر بخواهیم به جهت رعایت اختصار فهرست‌وار اقدامات، تلاش‌ها، مسئولیت‌ها و رویکردهای ایشان را در زمان استقرار در شهرستان نی‌ریز و استان فارس بشماریم می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
1 - امامت جمعه نی ریز از سال ۱۳۵۸ تا زمان وفات یعنی 42 سال
2 - بازسازی و احداث مدرسه علمیه امام صادق و تربیت طلاب
3 - تلاش برای تأسیس اداره اوقاف و بعضی سازمانهایی که در نی ریز شعبه نداشتند
4 - طرح نارسایی ها و مشکلات مردم به طور شفاف در خطبه‌های نماز جمعه، مراسم فاتحه و جلسات دولتی و حکومتی
5- تأسیس قرض الحسنه قائم
6- نسب شناسی اهالی شهرستان نی‌ریز با اتکا به حافظه قوی و مردم‌شناسی درخور تحسین
7- دو دوره نمایندگی مجلس خبرگان
8- احداث مجموعه مذهبی و فرهنگی مصلای نماز جمعه و کتابخانه و دیگر مستحدثات وابسته به آن با وجود مخالفتها
9 - اقامه نماز بیش از ۹۰% شهدا و سخنرانی در مجالس بزرگداشت آنها در طول هشت سال جنگ تحمیلی بدون کوچکترین چشم‌داشت مادی
10 - سرکشی از خانواده‌های مستمند و دیدار دوره‌ای با خانواده شهدا، جانبازان و ایثارگران
11 - سال‌ها عضویت در شورای کشاورزی استان به نمایندگی از ائمه جمعه فارس که موجب آشنایی عمیق ایشان با این بخش اقتصادی شد.
12- بزرگداشت میلاد و وفات ائمه اطهار(درود خداوند بر همه آنها باد) بی وقفه به ویژه در ماه‌های محرم و صفر
13 - سال‌ها به عنوان روحانی کاروان حجاج که سعی وافر داشت اعمال و مناسک حجاج به طور دقیق به جا آورده شود.
14 - احتیاط بیش از حد در مصرف خمس به حدی که به نزدیکترین سادات نزدیک به خودشان که استحقاق نداشتند پرداخت نمی‌کرد.
15 - ندمیدن به آتش اختلافات محلی و کشوری از جمله موقعی که بیش از یک سال به طور منظم مورد هجمه قرار گرفت سکوت کرد و در پاسخ به اعتراض برخی مریدان و دوستداران می‌گفت پاسخ دادن به این مسائل موجب تضعیف دین مردم می‌شود، هرچند جواب قاطع دارم اما حفظ دین مردم اولی‌تر از دفاع از خودم می‌باشد.
16 - ساده زیستی با وجود اینکه از موضع کرسی امامت جمعه و نمایندگی خبرگان و آشنایی با بسیاری از مسئولان ارشد و میانی کشور می‌توانست از مواهب مادی زیادی بهره‌مند شود.
17- جمع‌آوری اسناد تاریخی نی‌ریز و حساسیت بیش از حد بر روی آثاری مانند سنگ نوشته‌ها، کتب خطی، تبدیل تاریخ شفاهی به کتبی و...
18- تسلط خوب روی قرآن، نهج‌البلاغه و دیگر کتب و منابع معتبر روایی و دینی با تکیه بر حافظه و هوش قوی
19- خطیب و سخنوری زبردست و توانا بود اما اهل قلم و نگارش نبود و در زمان حیاتشان نوشته‌ای علمی از ایشان منتشر نشد. امید است چنانچه مطالبی نوشته و تألیفاتی دارند توسط خانواده‌شان چاپ و منتشر گردد.
20- رازداری مثال‌زدنی به طوری که هیچ‌گاه از نقاط ضعف مخالفانش برای رویارویی با آنها استفاده نکرد.
21- دیدگاه فقهی ایشان با موسیقی و ترویج آن موافق نبود لذا در مواردی با برگزاری کنسرت‌های عمومی مخالفت می‌کرد.
22- تلاش در جهت تأسیس دانشگاه آزاد نی‌ریز با پیگیریهای فراوان و تدریس منظم در این دانشگاه به عنوان عضو رسمی هیئت علمی
روحشان شاد و در اعلی علیین عندربهم یرزقون باشند.
واقعا که نوشته نخواسته از اسباب مادی بواسطه آشنایی با دیگران بهره مند بشود یعنی خودتان هم خبر دارید که مسیولین مادیاتی هستند 
