آنچه در انتخاب همنشین مهم است

این هفته مصادف است با زادروز سه انسان برگزیده خداوند، یعنی امام حسین(ع) (15 اسفند و سوم شعبان)، ابوالفضل‌العباس(ع) (16 اسفند و چهارم شعبان) و امام زین‌العابدین(ع) (17 اسفند و پنجم شعبان). به همین مناسبت نوشتار زیر تقدیم دوستداران آن بزرگواران می‌شود.

امام علی‌بن‌الحسین، زین العابدین(ع) در روز پنجم ماه شعبان سال 38 مهشیدی در مدینه متولد شد. امیرالمؤمنین(ع) نام ایشان را انتخاب نمود و در گوش وی اذان گفت. بنا بر مشهورترین اقوال، شهربانو دختر یزدگرد، آخرین پادشاه سلسله ساسانی، مادر امام سجاد(ع) است. 

برای شناخت شخصیت امام سجاد(ع) و موفقیت ایشان در گسترش و بازسازی مکتب اهل بیت نیازمند شناخت ویژگیهای شخصیتی امام و زمانه ایشان هستیم. برای نمونه امام(ع) در آغاز امامت، جوانی 23 ساله بود که تنها سه یا پنج نفر به امامت ایشان باور داشتند و طرفدار او بودند. اما در گزارش خواندنی پایان عمر ایشان آمده است که در تشییع پیکر امام(ع)، نیکوکار و گنه‌کار حاضر شدند و جمعیت تشییع کننده تا هنگامی که جنازه بر زمین نهاده شد، به هم پیوسته بود و همگان از ایشان به نیکی یاد می‌کردند.
ارزش فعالیتهای امام سجاد(ع) هنگامی آشکارتر می‌گردد که بدانیم وضعیت اجتماعی شهر مدینه که روزگاری «مدینه‌الرسول» بود، در دوران امام سجاد به کلی دگرگون شده بود. مدینه مرکز غنا بود و مردم آشکارا مشروبات مستی‌آور می‌نوشیدند. زشتی زنا و فساد در این شهر از بین رفته بود. 

رهبری معظم انقلاب کوشش‌های حضرت را اینگونه توصیف می‌کند: چهره حقیقی امام سجاد(ع) چهره یک مبارز خستگی‌ناپذیر، آشتی‌ناپذیر و پی‌گیر است که با تدبیر تمام، با دقت کامل راه‌ها را می‌شناسد و انتخاب می‌کند و این راه‌ها را به سمت هدفها می‌پیماید، خودش خسته نمی‌شود و دشمن را خسته می‌کند.

اما اوج کار امام(ع) را می‌توان در شیوه تبلیغ ایشان جستجو کرد. امام زین‌العابدین(ع) با توجه به موقعیت علمی و وضعیت جامعه مدینه برای نشان دادن چهره واقعی دین تلاش فراوانی کردند. به عنوان نمونه می‌توان به حضور فعال اجتماعی ایشان و نشست و برخاست با قشرهای گوناگون و خصوصاً طبقات فرودست جامعه اشاره کرد. این سیره حضرت با توجه به جایگاه خانوادگی امام از سوی دنیاگرایان پسندیده نبود و به امام اعتراض کردند ولی امام فرمود: «من با کسی که همنشینی‌اش منفعت دینی داشته باشد، نشست و برخاست می‌کنم»  این جمله حضرت را می‌توان به عنوان الگو و ملاک زندگی اجتماعی قرار داد. امام(ع) راه صحیح ارتباطات و روابط اجتماعی را بیان می‌کند. از نظر ایشان ملاک و معیار زندگی اجتماعی انسان، پیشرفت در امور دینی و رسیدن به کمال مطلوب است. برای این مهم نیز یکی از کلیدی‌ترین کارها دقت در انتخاب همنشین است. از همین رو حضرت بیان می‌کند که درجه اجتماعی و ثروت و نسب و ... در انتخاب همنشین مهم نیست. آنچه که در انتخاب یار و همراه زندگی مهم است و باید با دیده دقت به آن نگریست، تأثیر او در پیشرفت مسائل دینی انسان است. در واقع امام سجاد(ع) با بیان این مطلب محوریت دین در تمام رفتارهای انسان را نمایان ساختند.