مردم چه می‌گویند؟
اینترنتی بخریم یا نه؟
یک سال و اندی است مهمان ناخوانده‌ای داریم که نه تنها جهان را زیر و رو کرد، بلکه اضطراب و استرسی در دل مردم ایجاد کرد که وب‌گردی را بر رفتن به این بازار و آن بازار ترجیح دادند؛ ویروس کرونایی که اقتصاد کشور را فلج کرد.
سمیه نظری/ گروه گزارش
اما در این بین عده‌ای دست روی دست نگذاشتند و کسب و کارهای اینترنتی راه انداختند. چه بسا خانم‌های خانه‌دار و یا بازاریانی که برای تأمین مخارج سنگین زندگی خود دست به فروش کالاهای آنلاین زده‌اند و برای خود شغلی راه انداخته‌اند. در پی این موضوع راهی کوچه و بازار شدیم تا ببینیم مردم نی‌ریز چقدر به خرید و فروش‌های آنلاین می‌پردازند.
عصمت. م می‌گوید: «من به خاطر ترس از کرونا خیلی کم پیش می‌آید که از خانه بیرون بروم و چند ماهی می‌شود که خرید اینترنتی انجام می‌دهم.
لباس نمی‌خرم؛ ولی وسایل خانه، کفش و یا مواد خوراکی مثل ادویه‌ها، سبزی خشک و... را به راحتی اینترنتی می‌خرم. خیلی هم راضی‌ام.»
از نظر او اگر وقتت آزاد باشد، خریدهای حضوری خیلی بهتر است؛ چون مثلاً لباس را باید از نزدیک ببینی و بعد بخری.
ادامه می‌دهد: «من سال قبل چندبار برای خودم و بچه‌هایم لباس سفارش دادم؛ اما وقتی رسید، رنگش با چیزی که من دیده بودم فرق داشت؛ یا روشن‌تر بود یا تیره‌تر. از طرف دیگر به هر فروشگاه اینترنتی نمی‌توان اعتماد کرد. برای مواد خوراکی، من پرداخت را درِ منزل انجام می‌دهم. برای کفش هم از پیج‌های اینستاگرامی که دوستان و آشنایان خرید کرده و مطمئن بودند،خرید کردم.»
اعتمادکردن کار سختی است
محمد نوروزی ٣٥ ساله را در کوچه پست می‌بینم. او که یک بسته پستی در دستش است، می‌گوید: «با پیگیری کد مرسوله‌‌ام متوجه شدم امروز در اداره پست نی‌ریز است. خریدهای اینترنتی خیلی خوب است. من گوشی‌ام مشکل پیدا کرده بود و نیاز به باطری داشتم. هر مغازه‌ای رفتم یا بسته بود، یا می‌گفتند نداریم. من هم از طریق دی‌جی کالا سفارش دادم و به یک‌هفته نرسید که باطری را دریافت کردم.»
نوروزی که برای اولین بار است خرید اینترنتی را انتخاب کرده، می‌گوید: «من اهل خریدهای اینترنت نیستم؛ اما دوستانم زیاد خرید می‌کنند. به نظر من خیلی سخت است که بخواهیم به همه فروشگاه‌های اینترنتی اعتماد کنیم.»
عکسها فتوشاپی هستند
زهرا محمدی٢١ ساله می‌گوید: «من از وقتی کرونا آمده، شروع به خرید اینترنتی کرده‌ام؛ البته فقط لباس. آن هم نه تنها برای خودم، بلکه برای همه اعضای خانواده‌ام. حتی اگر مغازه‌ها هم باز شوند، من خرید اینترنتی انجام می‌دهم؛ چون هم تنوع بالا است و هم نیاز نیست از این مغازه به آن مغازه بروی.»
او در مورد چگونگی اطمینان کردن به پیج‌های اینستاگرام می‌گوید: «برای مطمئن شدن به یک فروشگاه اینترنتی، اول از همه به صفحه فروش آن نگاه کنید و ببینید چند فالور دارد و در قسمت کامنتهای آن فروشگاه چه چیزی نوشته شده. مطمئناً پیج‌های معتبر که فروش خوبی دارند، تعداد لایک و کامنتهایشان بالا است. همچنین پرسش و پاسخ هم انجام شده است. البته به عکسهایی که در پیجشان است اعتماد نکنید؛ چون می‌تواند فتوشاپی باشد. باید به پی‌وی خود شخص رفت و از او خواست تا عکس لباس را ژورنالی بفرستد، یا عکسی از نزدیکتر یا قسمت پشت، جلو، آستین و یا یقه لباس بفرستد.»
عروسک جزو خریدهای روزانه نیست
عروسکهای بافتنی معصومه پژوهان نیز این روزها مشتریان زیادی دارد. او که یک دختر معلول دارد، می‌گوید: «خرج و مخارج خانه زیاد است؛ مخصوصاً اگر یک کودک معلول هم داشته باشی. به خاطر همین با توجه به علاقه‌ای که به بافتنی داشتم، عروسک‌بافی را شروع کردم و با پخش در گروه‌های واتساپی و صفحات اینستاگرامی کارم را تبلیغ کردم. الان هم از فروششان راضی هستم و در همین یک سالی که شروع کردم، از اکثر استانها سفارش داشتم و بدون هیچ گونه مشکلی از طریق پست به دست مشتری رساندم.»
او خرید حضوری را به دلیل این که از نزدیک جنس را می‌بینی بیشتر قبول دارد؛ اما در مورد فروش آنلاین می‌گوید: «عروسک جزو کالاهای ضروری نیست که هر کسی جزو خریدهای روزانه خودش قرار دهد. به خاطر همین باید شغلم را از طریق اینترنت به همه شهرها معرفی کنم. اما برای این که کالای من بازگشتی نباشد، از مشتری می‌خواهم خودش مدل عروسک، رنگ و اندازه را بفرستد و من طبق سلیقه و نظر خودشان تحویل می دهم.»
بازار خوبی نیست؛اما بهتر از بسته‌بودن است
محمدجواد دهقان با ١٥ سال سابقه فروش وسایل پلاستیکی و یکبار مصرف، الان یک سال و نیمی می‌شود وارد فروش آنلاین شده است. می‌گوید: «سال ١٣٩٨، نردیک عید بود که مغازه‌ها بسته شد. ما با نصب پارچه‌ای سردرِ مغازه و درج شماره واتساپ و آی‌دی اینستاگرام فروش اینترنتی خود را شروع کردیم و به صورت زبانی تبلیغ کردیم. اوایل استقبال خیلی خوبی نشد؛ اما باز بهتر از بسته‌بودن مغازه بود.»
از نظر دهقان خرید و فروش حضوری بهتر است. او ادامه می‌دهد: «ابتدا فروش کمی در خود شهرستان داشتیم؛ اما کم‌کم از شهرستانهای اطراف هم مشتری شدند. ما قبل از ثبت سفارش، عکس و فیلم جنس را به مشتری نشان می‌دهیم تا مطمئن شود؛ چون به دلیل وضعیت کرونا و با توجه به دستورالعمل شبکه بهداشت تعویضی نداریم. بازار آنلاین، بازار خوبی نیست؛ ولی باز هم بهتر از نبودن آن است. با این وجود، اگر إن‌شاءا... کرونا ریشه‌کن شود، علاوه بر فروش حضوری، فروش آنلاین را هم برای راحتی حال مشتریان و هم به دلیل زحمتی که برای آنلاین‌کردنش کشیدیم،حتماً ادامه می‌دهیم.»
او توصیه‌ای هم به همشهریان و مسئولان دارد و می‌گوید: «در خرید آنلاین مشتری باید خودش بداند دنبال چه است، مارک وسایل را بداند، هر سؤالی در مورد جنسی که می‌خواهد از فروشنده بپرسد تا انتخاب درستی داشته باشد. یک کاسب هم باید شرافت کاری را مهمترین اصل کسب و کار خود بداند.
مسئولان هم نباید مشکل کرونا را بازار و بازاریان ببینند؛ چرا که با بستن مغازه‌ها کرونا از بین نرفت. باید جلو مراسم و دورهمی‌ها را بگیرند. »
پرداخت درِ منزل
زهرا حیدری که از ١٦ سالگی خیاطی را شروع کرده، می‌گوید: «حدود ١٥ سال است خیاطی و طراحی لباس انجام می‌دهم و ٥ سال است که پیج اینستاگرامم را راه‌اندازی کرده‌ام. اوایل اعتماد کافی برای خرید آنلاین بین مردم ایجاد نشده بود و صفحه خدمات من، بیشتر برای معرفی کارها بود؛ ولی کم‌کم از طریق پیج اینستاگرام مشتری‌های زیادی پیدا کردم. البته همه آنها حضوری مراجعه می‌کردند. خیلی کم سفارش آنلاین داشتم؛ اما الان که وضعیت کرونایی شده، مردم بیشتر به خرید اینترنتی روی آورده‌اند.»
می‌گوید: «در ابتدا برای گسترش کار و جذب مشتری بیشتر تصمیم گرفتم در کنار کار حضوری به ارائه خدمات آنلاین هم بپردازم و از طریق تبادل با پیج‌های مختلف و ارسال پیامک به جامعه هدفم که عموماً خانم‌های جوان بودند، فالور جذب کردم. به جرئت می‌گویم کرونا با همه بدی‌هایی که داشت، یک خوبی هم داشت و باعث شد کسب و کارهای اینترنتی بیشتر شناخته شود. من خودم بعد از تعطیلی اصناف سعی کردم تمرکزم بیشتر روی خدمات آنلاین باشد و در همه بازه‌های زمانی وقت گذاشتم. الان از این وضعیت راضی هستم؛ چون نسبت به نحوه ارائه کار، استقبال نسبتاً خوبی داشتم و عمده مشتری‌هایم از نی‌ریز، شیراز، یزد و تهران هستند که از طریق پیج اینستاگرام با من آشنا شده‌اند.»
یکی ازمهمترین اهدافش، توسعه کار به صورت آنلاین است و می‌گوید:«وقتی با کار در خانه و ارسال بسته از طریق پست می‌شود خدمات خوبی ارائه داد، ترجیح می‌دهم کارم را به صورت آنلاین ادامه دهم.»
کسب مهارت
طراح لباس در خصوص کلاهبردار بودن بعضی از فروشگاه‌های مجازی می‌گوید: «مردم در خدمات آنلاین باید شناخت مناسبی از پیج مورد نظر کسب کنند تا فریب نخورند، باید دقت کنند که پیج شماره تلفن و نشانی معتبری داشته و پاسخگویی ادمین دقیق باشد. بررسی ظاهر اجناس و اطلاعات ارائه شده درباره آنها، کامنتها و تجربه‌های دیگر افراد که از پیج مورد نظر خرید داشته‌اند، راه‌هایی برای کسب اعتماد است.»
او توصیه‌ای هم به همشهریان و صاحبان مشاغل دارد و می‌گوید: «توصیه من به صاحبان مشاغل این است که در حرفه و کارشان مهارت کافی را کسب کنند و از هیچ تلاشی در این زمینه دریغ نکنند تا کاری که ارائه می‌دهند بی نقص باشد. از همشهریان عزیز هم درخواست دارم کسب و کارهای اینترنتی را حمایت کنند و نسبت به مشاغل خدماتی بی‌مهری نکنند. متأسفانه مشاغل خدماتی از جمله خیاطی هنوز نسبت به تورم بازار بسیار عقب هستند و مردم هم به این قضیه دامن می‌زنند.»
آموزشهای رایگان و کاربردی
گالری اسدی فروش جسته و گریخته‌ای تا قبل از کرونا در اینترنت داشت؛ اما از وقتی کرونا شروع شد و همه جا را تعطیل کردند، عزمش را جزم کرد که جدی‌تر کار کند و خودش را محدود به فروش حضوری نکند.
محمدجواد اسدی ٣٢ساله، مسئول گالری و نقره‌فروشی است که پیج اینستاگرام دارد. البته کار جدی او در اینستاگرام یک سال است شروع شده. او می‌گوید: «اوایل خوب نبود، چون خیلی‌ها که از شهرهای دیگر سفارش داشتند، با وجود این که من هر روز پست و استوری از خودم می‌گذاشتم، اعتماد نمی‌کردند. ولی رفته رفته اعتماد ایجاد شد.»
او تشکر ویژه‌ای از کارکنان اداره پست می‌کند و می‌گوید: «به دلیل این که خرید و فروش‌ها خیلی زیاد شده و اداره پست هم نیروی کمی دارد، شاید ارسال و دریافت بسته‌ها کمی دیر و زود بشود و ما نباید برای یکی دو روز تأخیر پرتوقع باشیم. در عوض باید بیشترین تمرکز و وقت را برای مشتری بگذاریم تا نخواهیم کالای بازگشتی داشته باشیم و قبل از ارسال محصول، همه موارد را چک کنیم. من خودم برای اعتماد مشتری، در دایرکت بیشترین راهنمایی را برای خرید بهترین کار به آنها پیشنهاد می‌دهم. در قسمت هایلایت‌های پیج، قسمت ارسالی‌ها و رضایت مشتری، عکسهای ارسالی از مشتریان را می‌گذارم. همچنین در استوری‌ها آموزشهای رایگان و کاربردی را برای مخاطب در صفحه شخصی‌ام قرار می‌دهم.»
فعالیت زیاد در فضای مجازی
یکی دیگر از جوانان نی‌ریزی که قبل از شیوع کرونا به صورت اینترنتی کار فروش پوشاک مردانه را انجام می‌داده، حالا بعد از چندماه فروش آنلاین، مغازه‌ای اجاره کرده است. اما به دنبال وضعیت پیش‌آمده، کسب و کار او نیز از رونق قبلی برخوردار نیست.
کریم مهرزاد در این مورد می‌گوید: «به دلیل این که شغل اصلی‌ام شرکتی است، سعی کرده‌ام از همان اول فروش آنلاین داشته‌باشم و برای جلب اعتماد مردم به فروشگاه، علاوه بر قرار دادن تمام مدلها، فیش‌های واریزی خریداران و رضایت آنها را در پیج اینستاگرامی قرار دهم.»
او از استقبال همشهریان و سایر شهرهای دیگر احساس رضایت دارد و ادامه می‌دهد: «در این اوضاع کرونایی بهترین کار برای کسب و کار همین فروش اینترنتی است. ما ٧٠ درصد از سفارشهایمان از خود شهرستان است که همه آنها را به صورت رایگان درِ منزل می‌بریم و سفارشهای شهرهای دیگر و خارج از استان را با پست ارسال می‌کنیم. تا به امروز مشکلی پیش نیامده و همیشه قبل از ثبت سفارش، به مشتری تأکید می‌کنیم که به دلیل ویروس کرونا جنس بازگشتی نداریم.»
بسته‌ها به موقع دست مشتری می‌رسد
اسماعیل زارع ٢٤ ساله که حدود سه سالی می‌شود به صورت آنلاین کار می‌کند، هدفش فروش بیشتر و همچنین راحتی مشتریانش است.
او چند ماهی پس از راه اندازی مغازه به فکر فروش اینترنتی می‌افتد و می‌گوید: «همان اوایل مغازه‌داری متوجه شدم دیگر همکاران و مراکزی که از آنها خرید می‌کردم برای تبلیغ کالای خود بیشتر از طریق فضای مجازی کار می‌کنند. من هم همین کار را انجام دادم که الحمدا... در این موقعیت کرونایی استقبال خوبی شد.»
زارع علاوه بر نی‌ریز، از شهرهای دیگر هم مشتری دارد و اجناسش را از طریق پست برای آنها ارسال می‌کند. او ضمن رضایت از اداره پست و کارکنان آن می‌گوید: «بسته‌ها به موقع دست مشتری می‌رسد و تا به الان مشکلی پیش نیامده است.»
مسئول فروشگاه آرایش و بهداشتی برند، تنوع پستهای پیج اینستاگرامی و فعالیت را از عوامل موفقیت خود می‌داند و می‌گوید: «وقتی در پیج و یا همان فروشگاه اینترنتی خود بیشتر فعالیت داشته باشی و عکسهای محصولات خود را به‌روز کنی، باعث اعتماد و جذب فالور می‌شود.»
در لحظه خرید کن
مطهره ادبی٢٤ ساله از آن دست خانم‌هایی است که از جوراب گرفته تا مبل و... را به صورت اینترنتی می‌خرد و از خریدهایش هم رضایت دارد. می‌گوید: «من جهیزیه‌ام را ازمبل، میز نهارخوری و فرش گرفته تا لباس و کتابهای دانشگاهم را اینترنتی می‌خرم. چون دانشجو هستم و وقت این را که بخواهم از این مغازه به آن مغازه بروم و هر روز دنبال جنسی بگردم ندارم. از طرفی تنوع کار در اینترنت خیلی بیشتر است و می‌توانی با یکی دو پیام جنس را در چند فروشگاه مقایسه و در لحظه خرید کنی.»
او که قیمت اجناس آنلاین خریداری شده را بهتر از قیمتهای بازار می‌داند، می‌گوید: «بستگی دارد کجا خرید کنی. من از دیجی‌کالا زیاد خرید می‌کنم و راضی هستم و یا فرش‌هایم پرداخت درِ منزل داشتند.»
از همه خریدهایم راضی نیستم
سمیه زاهدی‌اصل نیز برای صرفه‌جویی در وقت و هزینه وسایل شخصی خود را اینترنتی خرید می‌کند. می‌گوید: «در این شرایط کرونایی برای حفظ سلامتی خود و خانواده‌ام سعی می‌کنم خرید اینترنتی داشته باشم. هر چند بعضی اوقات پیش آمده که خریدها مورد پسندم نبوده، اما برای اطمینان بیشتر از افراد و آشناها تحقیق می‌کنم که آیا از این پیج خرید داشته‌اند یا نه.»
او که مدیر سرای آبی‌بی است، معتقد است که اینترنت و فضاهای مجازی می‌تواند بر همه کارها تأثیر مثبت داشته باشد. ما خودمان مسافرهایی داشتیم که از طریق اینستاگرام و گوگل ما را پیدا و به اینجا مراجعه کردند. ولی به نظر من باید صبور باشیم تا فرهنگ کار در فضای مجازی در جامعه بیشتر جا بیفتد و مورد استفاده قرار بگیرد.»
برای در دسترس بودن باید تغییر کنیم
پیمان دمیری آخرین سوژه ما است که مغازه لوازم خانگی دارد. می‌گوید: «ما هم برای در دسترس بودن باید به‌روز بشویم و تغییر کنیم تا بتوانیم کسب و کارمان را ادامه دهیم. چون کسب و کار از حالت سنتی به دیجیتال تغییر یافته و شاید در چند سال آینده اصلاً کسی به مغازه‌های بازار توجه نکند.»
دمیری در خصوص فروش اینترنتی لوازم خانگی‌اش می‌گوید: «دوسه سالی می‌شود که علاوه بر فعالیت در مغازه، به فروش اینترنتی هم رو آورده‌ایم و در حال ساخت سایت اینترنتی فروشگاه هستیم. با راه‌اندازی این سایت مشتریان می‌توانند با صرفه‌جویی در وقت، هر لحظه از شبانه‌روز خرید خود را انجام دهند و حتی اگر جنسی مورد پسندشان نبود، در صورتی که اصلاً استفاده نشده باشد تا یک‌هفته می‌توانند آن را بیاورند و پول خود را پس بگیرند.»
او که ده‌سال است مغازه دارد، می‌گوید: «فروشگاه اینترنتی هم مثل فروشگاه حضوری شرایط و قوانین خودش را دارد که یک فروشنده باید رعایت کند. کسی که قرار است از فروشگاه‌های مجازی خرید کند، باید مراقب باشد از فروشگاه‌هایی خرید کند که واسطه نباشند. اگر هم واسطه هستند، جوابگوی اعتراضات باشند. اصالت کالا (اصل بودن) خیلی مهم است که متأسفانه در بعضی از شهرهای کشورمان که به عنوان شهر مرزی شناخته می‌شوند، کالاهای ایرانی با کیفیت پایین را با لیبل کالای خارجی می‌فروشند.»
نظر شما
